عمر داودزی: ګورو چې طالبان د عابدې د ځان سوځونې پېښه کې څه ډول عدالت پلی کوي

د طالبانو تر واک لاندې ملي ټلویزیون د چهارشنبې په ورځ په یوه خبرپاڼه کې ويلي، چې مولوي کبیر په افغانستان کې د یوناما د مشرې روزا اوتنبایوا سره په ليدنه کې د افغان کډوالو، بې ځایه شويو کورنيو او اړوند نوور موضوعاتو په اړه خبرې وکړې.

په خبر کې د یونامامشرې له قوله ويل شوي، چې له کډوالو سره د لاسنیوي په موخه به مالي امکانات را جلب کړي.

د طالبانود کډوالو او بیرته راستنېدونکو چارو وزير مولوي کبير د مرستو غوښتنه کړې ده.

نوموړي ویلي، «تر دې دمه د کډوالو لپاره ۵۸ ښار ګوټي په پام کې نیول شوي دي او د ملګرو ملتونو سازمانونه دې د مهاجرینو د ښارګوټو په رغولو کې ونډه واخلي.»

د خپرو شويو شمېرو له مخې، له پاکستان نه د تېرې یوې میاشتې په لړ کې ټولټال ۳۱۰۹۸ د اې سي سي کارت لرونکي او ۱۹۰۵۶ بې اسناده کډوال د تورخم له لارې افغانستان ته ستانه شوي دي.
په ټوله کې شاوخوا ۵۰۱۵۴ کسان له پاکستان نه د اېستلو په دویم پړاو کې د تورخم له لارې افغانستان ته ستانه شوي دي.

افغانستانه ته ستنې شوي کورنۍ د امکاناتو له نشتوالي شکایت کوي.

د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزارت د کلتور او هنر مرستيال عتیق الله عزيزي د چهارشنبې په ورځ د کتاب ټولونې په يوه غونډه کې ویلي، چې د ټولو کتابونو پر چاپ او پلور بنديز نشته او یوازې پر هغو کتابونو بندیز دی، چې له افغاني ټولنې او کلتور سره په ټکر کې وي.

نوموړي زياته کړې چې «پر کتابونو دغه بندیز د ولس د ارادو پر بنسټ شوی او هغه کتابونه بند شوي، چې د مسلمانانو وحدت ته زیان رسوي.»

عزيزي له لیکوالانو غوښتي، چې د ولس عظمت، ژبو او ادبیاتو ته قایل واوسي او د ټولنې رښتیني واقعیتونه وړاندې کړي.

هغه ټينګار کړی، چې لیکوالان دې له هغو لیکنو ډډه وکړي، چې د یوې ژبې، قوم او شخص د ستاينې لپاره لیکل کیږي.

د طالبانو د اطلاعاتو او فرهنګ وزارت درې میاشتي وړاندې کتاب پلورونکو ته امر کړی، چې د «اسلامي ارزښتونو خلاف» کتابونو له چاپ او خپراوي ډډه وکړي.

یاد وزارت ویلي و، چې په ټولو ولایتونو کې د «منع شویو کتابونو» د راټولولو بهیر دوام لري.

د طالبانو دغو بندیزونو ته لیکوالانو او د کتاب مینه والو سخت غبرګونونه ښودلي‌ دي.

دوی نیوکې کړې چې د طالبانو د سخت دریځو افکارو او د بیان پر ازادۍ د بندیز له کبله اوس هېڅوک لا په خپله خوښه مطالعه هم نه شي کولای او خلک اړ باسي چې د طالبي افکارو لرونکي کتابونه ولولي.

د هوسټن پولیسو له‌خوا خپاره شوي معلومات ښيي چې شکمن کس له ډزو وروسته پخپله پولیسو ته ځان تسلیم کړی او د پېښې په اړه یې معلومات ورکړي دي.

پولیسو له هغه څخه وسله ضبط کړې او تر پوښتنو ګروېږنو او د څارنوالۍ له دفتر سره تر مشورې وروسته پرېکړه شوې چې بې توره خوشی شي.

د پولیسو په وینا، عبدالرحمان وزیري چې ۳۱ کلن و، د یکشنبې په ورځ خپل موټر د یو اپارتمان مخې ته د پوست بکسونو ترڅنګ درولی و چې له یو بل موټر چلوونکي سره یې پر دې خبره لفظي شخړه پیل شوه.

د پولیسو د رپوټ له مخې، تر شخړې وروسته، بریدګر پر وزیري څو ډزې وکړې چې له امله یې هغه سخت ټپي شو او په پای کې یې خپل ژوند له لاسه ورکړ.

عبدالله خان، چې د وژل شوي ورور دی، له محلي رسنیو سره په خبرو کې وویل چې دوی د امریکا له پوځ سره تر همکارۍ وروسته د خوندي ژوند لپاره امریکا ته کډه کړې وه.

عبدالله خان وزیري وویل: «موږ له افغانستان نه راغلي وو ځکه چې موږ د امریکا له حکومت سره مرسته کوله. زما ورور له ځانګړو ځواکونو سره کار کاوه او د عملیاتو پر مهال یې د ډلې مشري کوله. موږ دلته د امنیت لپاره راغلي وو، خو اوس دا ځای هم زموږ لپاره خوندي نه دی».

وزیری له خپلې مېرمنې او دوو وړو لوڼو سره په یوه اپارتمان کې اوسېده.

په خپرو شویو ویډیوګانو کې ښکاري چې د پېښې په ځای کې د وزیري سپین موټر د پوست بکسونو مخې ته ولاړ دی او د خطر څراغونه یې لا هم بل دي.

د پولیسو په وینا، له لفظي شخړې وروسته بریدګر پر وزیري ډزې وکړې. پولیس وایي چې وزیري څو ځله په مرمیو ویشتل شوی او له ټپونو مړ شوی.

د هوسټن پولیسو تایید کړې چې پلټنې لا هم روانې دي او اړتیا ده چې د نظارتي کمرو ویډیوګانې وڅېړل شي څو لا نور معلومات تر لاسه شي.

د ایران صدا او سیما خبرې اژانس په خپل یوه راپور کې ویلي، چې ایران چمتو دی افغانستان ته د کرنیزو تخنیکي او مسلکي خدماتو صادرات پیل کړی.

په راپور کې راغلي، چې د ایران د کرنې وزیر غلام رضا نوري قزلجه د طالبانو د کرنې وزارت مرستیال صدراعظم عثماني سره د لیدنې پرمهال ویلي، چې تهران غواړي له افغانستان سره د کرنې په برخه کې خپلې تجربې شریکې کړي.

د ایران د کرنې وزیر نوري قزلجه وايي:« ایران او افغانستان ژور تاریخي او فرهنګي مشترکات لري او دواړه هېوادونه باید هڅه وکړي، چې دا اړېکې په ځانګړي ډول د کرنې په برخه کې لا ژورې کړي.»

د ایران د کرنې وزیر د دواړو هېوادونو ترمنځ د دوه اړخیزو اړېکو د پراختیا لپاره په کابل کې د یوې ګډې کمېټې د جوړولو پر اړتیا ټینګار کړی دی.

نوري قزلجه وايي:« موږ باید د ګډو همکاریو د پراختیا لپاره جدي ګامونه واخلو. د ګډې کمېټې جوړول او هوکړه لیکونو لاسلیکول به زموږ اړېکې لا قوي کړي.»

په ورته وخت کې د طالبانو د کرنې وزارت هم د یوې خبرپانې په خپرولو سره ویلي، چې د دغه وزارت مرستیال د ایران د کرنې وزارت مسوولینو سره د کرنې، اوبو لګولو او مالدارۍ په برخو کې د دوه اړړخیزو همکاریو د پراختیا په اړه خبرې کړې دي.

د روسیې رسنیو د چارشنبې په ورځ خبر ورکړ، چې ددغه هېواد د سوردلوفسک ولایت سوداګریز پلاوي تر دې دمه د افغانستان نورستان، کونړ، ننګرهار او هرات ولایتونو ته سفر کړی او د دغو سفرونو موخه، د روسیې او طالبانو ترمنځ د اوږدمهاله اړیکو پراخول، د اقتصادي بازارونو پراخوالی، د فرهنګي او تعلیمي تبادلو پیاوړي کول او د شته تاریخي اړیکو بیا نوي کول دي.

د دې سفر یوه ځانګړې برخه د یوه پخواني شوروي سرتېري بېرته بېول دي، چې شاوخوا ۴۰ کاله وړاندې د افغان- شوروي جګړې پر مهال نیول شوی و او تر اوسه پورې په افغانستان کې ژوند کوي.

یاد پخوانی سرتېری سیرګي کراسنپیروف نومېږي، چې د روسیې د کورګان له سیمې پوځ ته جذب شوی و.

له نیول کېدو وروسته نوموړی مسلمان شوی او پرځان یې د نورمحمد نوم اېښی او د افغانستان تابعیت یې اخېستی دی. هغه دا څلور لسیزې د افغانستان په مختلفو سیمو کې ژوند کړی دی.

د روسيې پلاوی د ایګور اوشانوف په مشرۍ، چې د افغانستان جګړې پخوانی سرتېری او د سوردلوفسک ښار د ښاروالۍ غړی دی، افغانستان ته راغلی.

په پلاوي کې د هغه جګړه‌مل ویچسلاف نېکراسوف هم شامل دی، چې «د شوروي اتحاد د اتل اسلاموف» په نوم د سوردلوفسک سیمه‌ییز سازمان استازیتوب کوي.

په افغانستان کې د جنګېدلو شوروي سرتېرو دا ډول سازمانونه په دې وروستیو کې د مسکو او طالبانو د اړیکو له تازه کېدو سره ډېر فعال شوي.

سوداګر، خبریالان او نور چارواکي هم د یاد پلاوي او سفر برخه دي.

روسۍ سرچینې وايي، د پخواني شوروي سرتېري د بېرته ستنولو لپاره اړین اسناد برابر شوي او په مزارشریف کې د روسیې کونسلګرۍ او د هغې مشر الکسي پرېوېرزیف د یاد سرتېري لپاره د روسیې ویزه ترلاسه کړې ده.