افغان سفارت: د پښتنو کډوالو اېستل د بشري حقونو او کډوالۍ کنوانسیونونو سره په ټکر کې دی

شینبام په یوې عامه غونډه کې د وال ستریټ ژورنال هغه راپور تایید کړ، چې یوه ورځ مخکې خپور شوی و او پکې ویل شوي و، چې ټرمپ د امریکا د پوځ د لا زیاتې ښکېلتیا غوښتنه کړې وه، ترڅو د مکسیکو د نشه یي توکو جګړه کې مرسته وکړي.

شینبام وویل: «هو، دا خبره ریښتیا ده او زیاته یې کړه چې په وروستیو میاشتو کې په ځینو خصوصي اړیکو کې ورته ټرمپ ویلي وو: «څنګه درسره مرسته کولی شو چې د نشه یي توکو پر ضد مبارزه وکړئ؟ زه وړاندیز کوم چې د امریکا پوځ دې درشي او درسره مرسته دې وکړي.»

نوموړې وایي، چې دا وړاندیز یې رد کړی او ټرمپ ته یې ویلي: «نه، ولسمشر ټرمپ، زموږ خاوره نه بدلېدونکې ده، زموږ حاکمیت نه بدلېدونکی دی. … موږ همکاري کولی شو، یو ځای کار کولی شو، خو تاسو دې په خپل قلمرو کې واوسئ او موږ به په خپل قلمرو کې. موږ کولی شو معلومات شریک کړو، خو موږ به هېڅکله هم د امریکا د پوځ شتون په خپله خاوره کې ونه منو.»

وال ستریټ ژورنال د مې په دویمې راپور کې ورکړی و، چې ګمان کېږي ټرمپ د اپرېل په ۱۶مه یوه ټلیفوني اړیکه کې شینبام ته ویلي و چې هغه امریکايي ځواکونه چې دی یې رالېږي، کولی شي د مکسیکو د قاچاقبرو پر ضد مرسته وکړي.

د روسیې ولسمشر ولادیمیر پوتین د مې په نهمه په اروپا کې د دویمې نړۍوالې جګړې د پای ته رسېدو د کلیزې لپاره د درې ورځني اوربند امر وکړ او ویې ویل، چې په دې پرېکړې سره د اوږدې مودې سولې لپاره د کییف چمتووالی ازمایي.

زېلېنسکي په پراګ کې د چک ولسمشر پیټر پاول سره په ګډ مطبوعاتي کنفرانس کې وویل: «دا لومړۍ ننګونه نه ده او نه هم دا د روسیې له خوا د اوربند لپاره لومړۍ ژمنې دي.»

زېلېنسکي چې ځواکونه یې د فېبروري ۲۰۲۲ راهیسې د روسیې د یرغل سره مبارزه کوي، زیاته کړه: «موږ پوهېږو چې له چا سره معامله کوو، موږ پرې باور نه لرو.»

مسکو تر دې وړاندې د مارچ په میاشت کې د کییف او واشنګټن له خوا وړاندیز شوی غیر مشروط ۳۰ ورځنی اوربند رد کړی و.

زېلېنسکي وویل: «نن او په دې ټولو ورځو کې دوی د یو ډول جزوي اوربند د غوښتلو په اړه خبرې کوي، مګر تاسو باید پوه شئ، د مثال په توګه چې نن ورځ د بریدونو شمېر په وروستیو میاشتو کې تر ټولو لوړ دی.»

هغه همداراز زیاته کړې، چې روسیې د شنبې په ورځ له ۲۰۰څخه ډېر بریدونه کړي دي.

د یادولو ده، چې زېلېنسکي د یکشنبې په ورځ د خپلې مېرمنې سره د دوه ورځني سفر لپاره پراګ ته تللی.

د چک جمهوریت چې د اروپايي ټولنې او ناټو غړی دی، د ۲۰۲۲ کال په فېبروري کې د روسیې د یرغل له پیل راهیسې اوکراین ته د پام وړ بشري او پوځي ملاتړ چمتو کړی دی.

له نیم مېلیون څخه ډېرو اوکرایني کډوالو ته یې ځای ورکړی او د اوکراین پوځ ته یې د ټانکونو، زغره والو موټرو او چورلکو په ګډون تجهیزات چمتو کړي دي.

د مې له ۱۳مې تر ۱۶مې نېټې پورې سعودي عربستان، قطر او متحده عربي اماراتو ته د ټرمپ سفر به د هغه د دویمې دورې لومړنی بهرنی سفر وي.

د فرانسې خبري اژانس د سرچینې له قوله لیکلي: «ټرمپ به په ریاض کې د خلیج همکارۍ شورا (GCC) له مشرانو سره وګوري.»

سرچینې د نوم نه ښودلو په شرط وویل، د دغه سفر موخه د «سیاسي او اقتصادي همکارۍ» پیاوړتیا ده.

اکسیوس د یوه عربي چارواکي په حواله د شنبې په ورځ راپور ورکړی و، چې اوس مهال داسې کوم پلان نشته چې د نورو عربي هېوادونو مشران سرمشریزې ته راوبلل شي، خو دا ممکن بدلون ومومي.

د ټرمپ له سفر وړاندې، متحده ایالاتو د جمعې په ورځ سعودي عربستان ته د ۳.۵ مېلیارد ډالرو په ارزښت د توغندیو پلور تصویب کړ.

ریاض ته دا سفر وروسته له هغه کېږي، چې متحده ایالاتو او ایران د تهران د اټومي پروګرام په اړه غیر مستقیمې خبرې اترې پیل کړې دي.

نوموړي په خپل اېکس کې لیکلي، ویښ ملتونه داسې سیوری غواړي چې هلته فکر وده وکړي او انسان وګړی وي، نه یو ړوند، مطیع او تابع رعيت.
د نبیل په خبره: «طالب داسې راتلونکی د افغانستان لپاره غواړي، چې خلک یې تر سیوري لاندې یوازې «ژوندي وي»؛ نه پوه شي، نه وپوښتي، نه احساس ولري، نه راپورته شي؛ بلکې یوازې یو مطلق، بې‌ارادې رعيت پاتې شي.»
هغه په خپله پاڼه کې د یوې شنې ونې انځور خپور کړی چې ښيي په یوه وخت کې خلک یې تر سیوري لاندې ناست دي او په بل وخت کې پسونه یې تر لاندې لیدل کېږي.
ښاغلي نبیل دې انځور ته په اشارې سره لیکلي: «دوه ونې، دوه سیورې، دوه برخلیکونه: یو سیوری د ویښو، ژوراندو (متجسسو)، د پوهې، خبرو او بدلون مینه‌والو انسانانو لپاره؛ بل سیوری د چوپ، بې‌غږه، بې‌احساسه او رعيت‌صفتو پسونو لپاره.»

100%

د مخکېني جمهوري نظام د ملي امنیت یاد پخوانی مشر دغه راز زیاتوي، چې په سیوري کې توپیر نه شته، بلکې توپیر د سیوري لاندې د فکرونو، ارادو او شعورونو کې دی.
دا په داسې حال کې ده، چې رحمت الله نبیل څو ورځې وړاندې هم ویلي و، هر څوک چې د زده کړو مخه نیسي، د ملت او وطن دوښمن دی.
د یادولو ده، چې طالبانو له نږدې څلورو کلونو راهیسې له شپږم ټولګي پورته د نجونو پر زده کړو بندیزونه لګولي او دغه راز د هلکانو د زده کړو بهیر یې هم له محدودیتونو سره مخ کړی دی.

په دې پرانیسته کې د ایټالیا سفیرې سبرینا اوګولیني او د سفارت کارکوونکو ګډون کړی و.

دغه نوښت د ایټالیا د بهرنیو چارو وزیر او د صدراعظم مرستیال انتونیو تاجاني له لوري پیل شوی، چې موخه یې د نړۍ په ټولو ایټالیايي سفارتونو کې د سرو څوکیو ځای پر ځای کول دي.

تاجاني ویلي: « دا سره څوکۍ د هغې خلا نښه ده چې په ټولنه کې له تاوتریخوالي سره د ښځو د مخ کېدو پرمهال رامنځته کیږي. موږ باید پر دغو څوکیو کښېنو او د تاوتریخوالي او تبعیض پر ضد د ښځو ملاتړ وکړو، په ځانګړې توګه په افغانستان کې».

د افغانستان لپاره د ایټالیا سفارت وايي، چې په افغانستان کې دغه نوښت ځانګړی اهمیت لري، ځکه ښځې او نجونې هره ورځ له جدي محدودیتونو، د بشري حقونو له نقض او له ټولنیزو ازادیو بې برخې ژوند سره مخ دي.

سره له دې چې ایټالیا له کابل څخه خپل ډیپلوماتیک فعالیتونه دوحې ته انتقال کړي، دا څوکۍ ښيي چې ایټالیا د ښځو د حقونو په برخه کې خپل دریځ ته ژمنه پاتې ده.