جنرال سمیع سادات: پښتانه له ترهګرۍ سره د مبارزې په لومړۍ کرښه کې دي

د ملي امنیت پخواني رییس رحمت الله نبیل پر خپله اېکسپاڼه لیکلي چې که د سویسي رسنیو رپوټونه رښتیا وي چې د قومیت پر بنسټ پناه غوښتونکي اخراجوي، نو دا به د ۱۹۵۱ کال د جینوا کنوانسیون، د ملګرو ملتونو د کډوالو چارو ادارې اصولو او د بشري حقونو د نړیوالو حقونو څخه جدي سرغړونه وي.

نبیل وايي چې د قومیت پر بنسټ د پناه غوښتونکو اخراج په اړه د سویس د کډوالو ادارې طرح [نظر] د اروپا په تاریخ کې د ځینو تپو شیبو یادونه کوي، چې کله به یوازې هویت جرم و.

رحمت الله نبیل زیاتوي چې دا ډول قومي پروفایل کول په اخلاقي لحاظ د دفاع وړ نه دي او په قانوني توګه منع دي.

دغه پخوانی افغان چارواکی په دې باور دی، چې نن ورځ له هېواد څخه ډیری تښتیدلي کسان د افراطي رژیمونو قربانیان دي.

هغه ویلي چې له دوی سره بل ډول چلند کول غیر عادلانه، خطرناک دي، او په ټوله نړۍ کې د پناه غوښتنې سیسټمونو لپاره یو ناوړه مثال جوړوي.

دا څرګندونې وروسته له هغه کېږي چې د سویس رینه څورښر څایتونګ ورځپاڼې رپوټ ورکړی، چې ددغه هېواد د کډوالو د اخراج مسوول د یوې ځانګړې الوتنې یا د قومیت پر اساس د افغانانو د اخراج وړاندیز کړی و.

د سویس د کډوالو ادارې ویلي، چې دا یوازې مثالونه دي او د افغانستان په اړه صدق نه کوي.

سپنتا د دوشنبې په ورځ پر خپل اېکس ولیکل، چې دا پرېکړه نه یوازې د نړیوالو کنوانسیونونو خلاف ده، بلکې ښکاره نژادپرستي هم ده. هغه زیاته کړې، « زه دا پرېکړه په کلکو ټکو غندم».

د سویس دولت تر اوسه پورې داسې څه پرېکړه نه ده کړې، خو د دغه هېواد یوې رسنۍ ویلي، چې د کډوالو په اداره کې داسې یو وړاندیز شوی، چې له مخې یې پښتانه پناه غوښتونکي له طالبانو نه هغوی ته د کم خطر له امله، بېرته افغانستان ته واستول شي.

سپنتا زیاته کړې چې د طالبانو د استبدادي نظام قربانیان له قومي تعلیقاتو پرته د ملاتړ مستحق دي، « موږ باید د خپلو هیوادوالو دفاع وکړو».

دا څرګندونې وروسته له هغه کېږي چې د سویس رینه څورښر څایتونګ ورځپاڼې رپوټ ورکړ، چې ددغه هېواد د کډوالو د اخراج مسوول د یوې ځانګړې الوتنې یا د قومیت پر اساس د افغانانو د اخراج وړاندیز کړی و.

د سویس د کډوالو ادارې ویلي، چې دا یوازې مثالونه دي او د افغانستان په اړه داسې څه نشته.

د کندز د ښوونکو د روزنې ریاست ځینو استادانو نن دوشنبه، د غويي ۱۵مه، وویل چې ټول کارکوونکي د ریاست له پخواني ځای څخه نوې ودانۍ ته انتقال شوي دي.

یوه ښوونکي وویل:« څو ورځې مخکې ټولو استادانو ته وویل شول چې د کندز د ښوونکو د روزنې مرکز له تعمیر څخه ژر ووځئ.»

سرچینې وايي، طالبان دا کار ځکه کوي، چې د ښوونکو د روزنې ودانۍ پراخه ده او د ښار په مهم ځای کې موقعیت لري.

له دې وړاندې د ښوونکو د روزنې ریاست د کندز پوهنتون په عمومي سرک و او اوس یې له دې سیمې لرې دوه سرکه ته لېږدولی دی.

د طالبانو تر واک لاندې د ښوونکو مسلکي پراختیا امریت پر خپله فېسبوکپاڼه لیکلي چې د ښوونکو د روزنې او مسلکي پراختیا امریت دفتر هم له خپل پخواني ځای څخه وتلی او د نوي ادرس په اړه اعلان یې کړی دی.

طالبانو له دې وړاندې په ځینو ولایتونو کې په ښوونځیو او تاریخي ودانیو کې جهادي مدرسې جوړې کړې دي.

د راپورونو له مخې، په افغانستان کې ۲۱۰۰۰ مدرسې جوړې شوې، په داسې حال کې چې په ټول هېواد کې ۱۸۰۰۰ ښوونځي دي.

د طالبانو د پوهنې وزارت د مالوماتو له مخې، په ۲۰۲۴ کال کې لږ تر لږه یو میلیون ماشومان د دیني زده کړو لپاره په مدرسو کې شامل شوي، چې په دې سره په مدرسو کې د ټولو زده کوونکو شمېر تر ۳،۶ میلیونو رسېږي.

د طالبانو په بیا واکمنېدو سره د مدرسو جوړولو چارې ګړندۍ شوې او خلک وایي، چې ښوونځيو ته پاملرنه کمه شوې.

د سویس یوې رسنۍ په دې وروستیو کې د دغه هېواد د کډوالو ادارې د یوه چارواکي پر وړاندیز رپوټ ورکړی و، چې افغانان د قومیت پر اساس افغانستان ته واستول شي، خو دغه وړاندیز د افغانانو له پراخ غبرګون سره مخ شوی.

امرالله صالح د روند سبز اعلامیه خپره کړې او په تبصره کې یې ویلي، چې افغانان په قومونو او فرمانونو نه شي وېشل کېدای.

د روند سبز په اعلامیه کې راغلي، چې د قومیت له مخې د افغانانو هدف ګرځول ناسم او د نړیوالو قوانینو خلاف دي.

یاده ګوند وايي، چې طالبان له دې مسالې نه د وسیلې په توګه استفاده کوي.

له دې ډلې د سرطاني ناروغیو ایراني متخصص عبدالرحیم حزین ویلي،‌ چې په افغانستان کې د کمو روغتیايي امکاناتو او د سرطان په برخه کې د لازمې درملنې نشتوالي له کبله یې افغانستان ته سفر کړی دی.

هغه زیاته کړې، ډېری هغه افغان ناروغان چې په سرطان اخته دي؛ د پاکستان په ګډون ځینو نورو هېوادونو ته د درملنې لپاره ځي.

د نوموړي په خبره؛ دوی د طالبانو د عامې روغتیا وزارت سره هوکړه کړې، چې تر راتلونکو پنځو کلونو پورې به په دوامداره توګه د درملنې دغه بهیر په بېلابېلو وختونو کې روان وساتي.

تر دې دمخه د روغتیا نړۍوال سازمان خبرداری ورکړی، چې د طالبانو تر واک لاندې د افغانستان روغتیايي سېسټم د ګړنګ پر غاړه ولاړ دی.

د روغتیا په برخه کې یو شمېر مرستندویه سازمانونو د بودجې د کمښت له کبله خپل فعالیتونه را کم کړي‌ او د هېواد په ګوټ، ګوټ کې یو شمېر روغتونونه هم تړل شوي دي.

هم‌مهاله اندېښنې څرګندې شوې، چې طالبان د روغتیایي سېسټم د چلولو توان نه لري او که ژر تر ژره نړۍوالې مرستې ونشي؛ نو د روغتیا اوسنی ناورین به لا پسې پراخ شي.