ریچارډ بېنېټ په افغانستان کې د «جنګي جنایتونو» د عاملانو د حساب ورکولو غوښتنه وکړه

د افغانستان انټرنشنل له خوا ترلاسه شوې ویډیوګانې او رپوټونه ښيي چې د یکشنبې او دوشنبې په ورځو کې په اسلام‌اباد کې یو شمېر افغان کډوال، په ځانګړي ډول هغه ښځې چې د طالبانو له محدودیتونو دغه هېواد ته تښتېدلې وې، د پاکستاني امنیتي ځواکونو له خوا نیول شوي دي.

کارپوهان وايي، دا نیونې د پاکستان د یوه تکراري سیاست برخه ښکاري، چې له بهرني فشار څخه تر راوتلو وروسته، خپل تمرکز افغان کډوالو ته اړوي.

د رپوټونو له مخې، نیول شوې افغان ښځې چې د طالبانو د بندیزونو له کبله یې پاکستان ته پناه وړې، د پولیسو موټرو ته خیژول شوې او لیږدول شوې دي.

د بشري حقونو ډلې پر پاکستان نیوکه کوي، چې دغه نیونې د نړیوالو مهاجرتي اصولو خلاف دي او د هغو ښځو حقونه تر پښو لاندې کوي چې د جنسیتي تبعیضونو له کبله یې له افغانستان نه تیښته کړې ده.

پاکستان له ۲۰۲۱ کال راهیسې، چې طالبان واک ته ورسېدل، د افغان کډوالو د ستنولو پروسه پیل کړې.

د سره صلیب نړیوالې کمېټې په خپل وروستي رپوټ کې ویلي، چې یوازې په اپرېل میاشت کې شاوخوا ۱۴۵ زره افغان کډوال له پاکستان نه اېستل شوي چې د فبرورۍ په پرتله اته برابره زیات دي.

یادې کمېټ‍ې له پاکستان او ایران څخه د ډېرو راستنېدونکو کډوالو وضعیت د اندېښنې وړ بللی دی.

تېره ورځ د خیبر پښتونخوا د کورنیو او قبایلي چارو ادارې خبر ورکړ، چې د پاکستان حکومت د تورخم او انګور اډې له لارو ۱۱۰۰ تنه افغان کډوال په جبري توګه افغانستان ته ستانه کړي دي.

د دغې ادارې د رسمي شمېرو له مخې، په ستنو شویو کسانو کې ۲۰۷ د (ACC) کارت لرونکي او ۸۹۳ بې‌اسناده کډوال وو.

خبریالانو ته له دې ادارې څخه رالېږل شوي معلومات ښیي، چې ۱۰۸۴ تنه د تورخم او ۱۶ افغانان د انګور اډې له لارې ستانه کړای شوي دي.

د پاکستان او هند تر منځ د جګړې پرمهال اسلام اباد د افغان کډوالو د ستنولو بهیر ودراوه او ټول تمرکز یې هند ته واړاوه، خو اوس داسې برېښي، چې یاد هېواد بېرته د کډوالو د جبري ستنولو پالیسي ته مخه کړې ده.

سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، طالبانو خپل پخوانی ویاند او د رسنیو فعال جنرال مبین بندي کړی او د یونیم کال بند سزا یې ورکړې، ځکه د هغه څرګندونې او چلند د طالبانو له رسمي پالیسیو سره "په ټکر کې" بلل شوې دي.

مبین، چې د طالبانو د بیا واکمنېدو له مهال راهیسې د دې ډلې له نږدې کسانو ګڼل کېده، هله ډېر شهرت وموند، چې د رسنیو، ټویټر سپېسونو او عامو بحثونو له لارې یې د طالبانو منتقدانو ته ځوابونه ورکول. هغه ډېر وخت د طالبانو دفاع په طنزي څرګندونو کوله.

خو د ځینو لوړپوړو طالب چارواکو پر وړاندې د مبین سختو څرګندونو، ورو ورو د هغه او د ډلې د نفوذ لرونکو غړو ترمنځ درز پیدا کړ.

په یوې پخوانۍ ویډیو کې چې اوس بیا خپره شوې، مبین د طالبانو رژیم ته «ملاکراسي» ویلي و، داسې اصطلاح چې طالبان یې حتاد خپلو نږدې کسانو له خولې هم نه شي زغملای.

طالبانو تر دې دمه په رسمي ډول د مبین د نیولو او سزا دلیل نه دی څرګند کړی. خو د طالبانو دننه سرچینو پر بنسټ، دا ګام د دې لپاره اخیستل شوی چې نور "خپل خلک" هم خبردار شي او د لیکې نه وتونکو د عبرت سبب شي.

مبین، چې د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت مخکیني سیاسي مرستیال شیرمحمد ستانکزي ته نږدې کس ګڼل کیږي،له نیول کېدو مخکې له هېواده وتلی و او دوبۍ ته تللی و.

هغه کابل ته تر راتګ وروسته په یوه ویډیو کې د حزب اسلامي له مشر ګلبدین حکمتیار سره هم د روغبر په حال کې لیدل کیږي.

افغانستان انټرنشنل ته رسیدلي اسناد ښيي، چې مبین په دوبۍ کې د اقامت او کار جواز لپاره د اماراتو له حکومت نه رسمي غوښتنه کړې وه، خو د هغه غوښتنه رد شوه او بیرته کابل ته راستون شو، چې وروسته طالبانو ونیوه او بندي یې کړ.

د مبین نیونه او سزا د طالبانو له لوري د خپلمنځني نیوکو د نه منلو تازه بېلګه ده او ښيي چې دا ډله حتا د نرمې داخلي نیوکې زغم هم نه لري.

د طالبانو د برېښنا او انرژۍ وزارت نن دوشنبه، د غويي ۲۲مه، وویل، دغه کنفرانس چې د "دوامدارې انرژۍ لپاره سیمه ییزه همکاري" ترسرلیک لاندې ترسره کېږي، د انرژي په برخه کې د سیمه ییزې همکارۍ ستراتیژیو، د پرمخ تللې انرژۍ بازار رامنځته کولو او شنه اقتصاد ته لېږد په هکله د نظرونو د تبادلې لپاره ښه فرصت چمتو کوي.

د یاد وزارت په خبرپاڼه کې راغلي، چې دغه کنفرانس د انرژي په برخه کې د سیمه ییزې همکاري د پیاوړتیا، په ګډو پروژو کې د پانګونې لپاره د فرصتونو ارزولو، د سیمه ییزې انرژۍ بازار پراختیا او شنې ټکنالوژي لېږد په برخه کې د تجربو تبادلې په هکله ترسره کېږي.

طالبانو په خبرپاڼه کې لیکلي چې ددې ډلې د اوبو او انرژۍ وزیر به په دغه کنفرانس کې د اړینو موضوعاتو لکه د انرژي او نوې ټکنالوژي په برخه کې د همکاریو د غوره‌والي او په دې برخه کې د شته ننګونو په هکله، خبرې، اترې وکړي.

د یادونې وړ ده، چې دغه کنفرانس د ازبکستان، قزاقستان، ترکمنستان، روسیې او د سیمې د نورو هېوادونو او نړیوالو سازمانونو لکه دنړیوال اټومي انرژي اژانس او نړیوال بانک د استازو په ګډون ترسره کېږي.

د پاکستان د سوداګرۍ وزارت د امو د صادراتو نېټه تایید کړې ده، چې د صادراتو د پالیسۍ له مخې ټاکل شوې او د اړوندو ادارو ترمنځ له مفصلو مشورو وروسته نهایی شوې ده.

پاکستان په نړۍ کې د امو څلورم لوی صادروونکی او شپږم لوی تولیدوونکی هېواد دی، چې هر کال شاوخوا ۱.۸۸ میلیونه میټریک ټنه ام تولیدوي.

له دې جملې نه شاوخوا ۶ تر ۷ سلنه، یا له۰.۱۳ څخه تر ۰.۱۶ میلیونه ټنه، نږدې ۷۹ هېوادونو ته صادریږي.

د پاکستاني رسنیو د رپوټ له مخې، د خلیج د همکاریو شورا هېوادونه د پاکستاني ام تر ټولو لوی بازار ګڼل کېږي، چې شاوخوا ۷۵ سلنه صادرات همدې سیمې ته کېږي.

له دې ډلې امارات، افغانستان او ایران مهم واردوونکي دي او افغانستان منځنۍ اسیا ته د ام د لیږد یوه مهمه ترانزیتي لاره ګڼل کېږي. برسېره پر دې، بریټانیا او متحده ایالات هم د پاکستاني ام مهم بازارونه دي.

تېر کال پاکستان د ام له صادراتو څخه تر ۹۰ میلیونه ډالر زیات عاید ترلاسه کړ او سږ کال هم ورته هدف ټاکل شوی.

پاکستاني ام داسې مهال افغانستان او د افغانستان له لارې منځنۍ اسیا ته استول کیږي، چې د افغانستان د میوو د فصل پرمهال هر کال پاکستان خپلې لارې پر افغان سوداګرو تړي، چې په میلیونونو ډالره زیان ور اوړي.

د طالبانو تر واک لاندې د کابل ولایت مقام نن دوشنبه، د غويي ۲۲مه، په یوه خبرپاڼه کې ویلي، چې ‏د کابل ولایت د فرمانونو او احکامو د تعقیب او نظارت کمېټې غونډه د کابل والي امین‌ الله عبید په مشرۍ ترسره شوه.

‏په یاده غونډه کې د کابل ولایت د فرمانونو او احکامو د تعقیب او نظارت ریاست، د کابل د پولیسو ریاست، د استخباراتو ریاست، د امر بالمعروف او نهی عن المنکر ښاري او اطرافي ریاستونو ریيسانو او د عدلیې وزارت استازی ګډون کړی و.

طالبانو په خبرپاڼه کې د کابل والي په حواله لیکلی، چې نوموړي د ملا هبت الله د فرمانونو او احکامو پر هر اړخیز او دقیق تطبیق ټینګار وکړ.

د کابل لپاره د طالبانو والي په خپله وینا کې ویلي، چې « د ملاهبت الله په وروستۍ لیدنه کې سپارښتنه دا وه، چې په ټول هېواد کې صادر شوي فرمانونه په جدیت سره عملي شي، له هر ډول غفلت څخه دې ډډه وشي او اړوندې ادارې دې د تطبیق بهیر منظم وڅاري».

‏نوموړي زیاته کړې، چې «د دغو فرمانونو تطبیق، نه یوازې د اسلامي نظام بقا تضمینوي، بلکې د اطاعت روحيه پیاوړې کوي او د نظام مثبت انځور انعکاسوي».

‏د طالبانو والي وايي چې د ملاهبت الله د فرمان مطابق باید د ناسمو رواجونو کلک مخنیوی وشي او اړوندې ادارې دې په دې برخه کې پوره همغږي ولري.

د خبرپاڼې له مخې، ‏د غونډې په پای کې، ګډونوالو ژمنه او ډاډ څرګند کړ، چې د خپلو مسوولیتونو په رڼا کې به د فرمانونو او احکامو د تطبیق لپاره خپلې هڅې لا زیاتې کړي.

دا څرګندونې داسې مهال دي، چې د طالبانو مشر ملاهبت الله بار بار د خپلو فرمانونو او احکامو د تطبیق سپارښتنې کړې دي خو تراوسه پورې د نوموړي زیاتره فرمانونه یوازې په کندهار کې عملي شوي او په کابل کې د پخوا په شان په ټلوېزیونونو کې د ساکښو موجوداتو انځورونه خپریږي او کابل میشتي طالب چارواکي د خپلو غونډو انځوریز رپوټونه په ټلوېزیونونو کې خپروي.