په ټولګي کې دوې تشې څوکۍ؛ جرمني د افغان سېکانو یوه کورنۍ هند ته شړلې

افغانستان انټرنشنل پښتو ته د یکشنبې په ورځ، د غويي پر ۲۸مه، د کندهار، هلمند، روزګان او زابل ولایتونو ښوونکو وویل، چې طالبانو د کب میاشتې وروسته معاشونه نه دي ور کړي.

دغه ښوونکي وايي، له سختو اقتصادي ستونزو سره مخامخ دي.

په کندهار ښار کې د کاکا سید احمد عالي لیسي یوه ښوونکي د نوم نه ښودلو په شرط افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته وویل:«اخري معاش مې د کب په میاشت کې اخیستی دی. د وري او غويي ماشتې معاش یې تر اوسه نه دی راکړی. کورنۍ کې پنځه کسان یو، اوس ته خپل فکر وکړه چې زموږ ژوند به څه ډول تیریږي».

پر همدغه مهال ځینې ښوونکي وايي، د خپل خراب اقتصادي وضعیت په اړه یې د طالبانو د ولایت مقام او د پوهنې ریاست ته هم شکایتونه کړي دي، خو دوی ته قناعت ورکوونکی ځواب نه ویل شوی.

د احمد شاه په نوم په هلمند کې د یوه ښوونځي ښوونکی وايي:«زه کرايي کور کې اوسیږم، درې میاشتې وشوې، چې د کور کرایه مې نه ده ورکړې، ویریږم چې د کور مالک ځواب رانه کړي. هره ورځ د سهار له اتو بجو څخه د غرمې تر یوې بجې مکتب کې تدریس کوم، زه په خپله دنده کې ناغیړي نه کوم، نو که دا حکومت وي، باید خپل مسولیت په سمه توکه ادا کړي.»

د دولتي ښوونځیو ښوونکي وايي، په تېرو پنځو میاشتې کې یو ځل د دوو میاشتو معاش ورکول شوی دی.

پر همدغه مهال یو شمېر ښوونکي بیا وايي، که څه هم له سخت مجبوریت سره مخامخ دي، خو بیا هم په ښکاره ډول د شکایت کولو جرئت نه لري او که شکایت وکړي، ښايي تنقیص ته یې وربرابر کړي.

دغه ښوونکي وايي، د طالبانو د تنقیص مسلې هم سخت نارامه کړي دي.

پر همدغه مهال د کندهار او هلمند د پوهنې ریاست سرچینې وايي، چې د ښوونکو د معاشونو د ورکړي، نوملړونه جوړ شوي او د پوهنې ریاست، مستوفیت ته لیږلي، خو ښايي د بودجې د کسر له امله معاشونه ځنډول شوي وي.

د طالبانو د له واکمنېدو وروسته د نږدې څلورو کلونو په پوره کېدو لا هم د یادې ډلې له خوا د دولتي ادارو کارکوونکو ته پر ټاکلي وخت د معاشونو د ورکړي ستونزه نه ده حل شوي.

عبدالسلام ضعیف که څه هم په ښکاره څوک نه دي مخاطب کړي خو وايي دوی غواړي چې د الله د دین ډیوه په خپلو بدو او د درواغو په خبرو سره خاموشه کړي.

ضعیف په خپل تازه ټویټ کې زیاتوي:«مګر الله وعده کړې، چې ددې دین رڼا به په پوره ډول خپره وي، که څه هم کفار یې بده ګڼي.»

ضعیف، چې کله ناکله د طالبانو د مشر ملا هبت الله په اړه محتاطانه نیوکې کوي، د یوې عربي مقولې په حواله وویل: «خلک د خپلو واکمنانو دین او کردار تعقیبوي».

نوموړی وايي، چې انفرادي اصلاحات د ټولنیزو اصلاحاتو لپاره لاره هواروي.

د طالبانو دغه پخواني چارواکي مخکې هم پر هبت الله اخوندازده او د طالبانو د حکومت پر پالیسیو نیوکې کړې دي.

عبدالسلام ضعیف تر دې وړاندې هم په ورته ټوېټونو کې د طالبانو د مشر او د دې ډلې د حکومت پر پالیسو په تېره د نجونو او ښځو د کار او زده کړو له امله نیوکه کړې ده.

د هېریس ولسوالۍ د څارنوالۍ دفتر وايي، پولیس په اړونده قضیه کې پر پلټنو بوخت دي او تر هغې چې معلومات بشپړ نشي؛ په هېڅ چا د دغه وژنې تور نه شي لګولی.

دغه ځنډ د وزیري کورنۍ، د هغه د ملګرو او په امریکا کې د مېشتو افغان ټولنو غبرګونونه راپارولي دي.

د عبدالرحمان وزیري کورنۍ ویلي، چې هغه د جګړې او نا امنیو له امله خپل هېواد پرېښود؛ خو امریکا کې یې هم ژوند خوندي نه شو.

یاد افغان سرتېری (د اپرېل میاشتې په ۲۷مه نېټه) د موټرو په تمځای کې له یوه کس سره په شخړه کې ښکېل شو او هغه پرې ډزې وکړې، چې پایله کې یې دی ووژل شو.

د راپورونو له مخې، تورن کس ځان پولیسو ته وسپاره؛ خو یوازې وسله یې ترې واخیستل شوه او بېرته خوشې شو.

د وزیري ورور عبدالله خان له اېن بي سي سره په خبرو کې وویل: «دا شرموونکی کار دی. موږ په افغانستان کې قانون نه لرو؛ خو که څوک ووژل شي قاتل یې نه خوشې کېږي. دلته قانون شته؛ خو قاتل ازاد ګرځي.»

د بن هافمن په نوم یو امریکايي سرتېری چې له عبدالرحمان وزیري سره یو ځای یې ماموریتونه ترسره کړي وايي: «وزیري زموږ لپاره خپل ژوند له ګواښ سره مخ کړ. له جګړو ژوندی راووت؛ خو دلته د خپل کور مخې ته ووژل شو. دا څنګه انصاف دی؟»

د پولیسو د معلوماتو پر بنسټ یاد افغان سرتېری څو ځایه په مرمیو لګېدلی و او جسد یې د خپل سپین رنګه موټر تر څنګ موندل شوی و.

د کورنۍ وکیل یې ویلي، وزیري هېڅ ډول وسله نه لرله او د پېښې یو عیني شاهد هم شته چې له وېرې نه غواړي په دې تړاو خبرې وکړي.

تر پېښې وروسته د وژل شوي افغان سرتېري مېرمن او دوه کوچنۍ لوڼې یې د هغه له ورور عبدالله خان سره فلورېډا ایالت ته تللي دي.

عبدالله وایي: «زما د ورور مېرمن له رواني ستونزو سره مخ ده او اوس هم وېرېږي.»

د هېوسټن پوهنتون د حقوقو پوهنځي استاد ډېویډ کرامپ وايي، که تورن کس د شخړې پیل کوونکی وي او یو بې وسلې کس وژني؛ نو عجیبه ده، چې تر اوسه نه دی نیول شوی.

د عبدالرحمان وزیري تر وژل کېدو وروسته په هېوسټن ښار کې افغانانو اعتراضونه کړي او له ځايي حکومته یې غوښتي، چې دغه قضیه په جدي توګه وڅېړي.

دغه ورځپاڼې د طالبانو بهرنيو چارو وزير امير خان متقي سره د هند د بهرنيو چارو د وزير جي شنکر ټليفوني اړیکې ته په اشارې سره کاږلي، چې دواړه هېوادونه د ډيپلوماتيکو اړيکو پراختيا لپاره پر وړاندې شويو شرايطو فکر کوي: «دغه شرايط په متحده عربي اماراتو کې د متقي او د هند د بهرنيو چارو وزارت مرستيال وېکرم ميسري تر منځ په ليدنه کې وړاندې شوي وو.»

ورځپاڼې لیکي، یوه ورځ وروسته له هغه چې د بهرنیو چارو وزیر اېس جی شنکر د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیر خان متقي سره ټیلیفوني خبرې وکړې؛ په نوي ډیلي کې چارواکو ټینګار وکړ، چې هند به په نږدې راتلونکې کې د افغانستان په اړه زړور اقدامات ترسره کړي او هر هغه څه به وکړي چې اړین وي.

‏دا چې دغه «زړور اقدامات» به څه وي؛ په دې تړاو ډېر جزييات نه‌دي وړاندې شوي.

‏ورته مهال هند ته د طالبانو د کورنيو چارو وزارت د مرستيال ابراهيم صدر د پټ سفر په اړه هم راپورونه خباره شوي؛ خو د دغه طالب چارواکي د پټ سفر په اړه لاتر اوسه طالبان او هند دواړه چوپه خوله دي.

په کابل کې د ایران سفارت پر اېکس پاڼه لیکلي، خطیب زاده ټینګار کړی چې په غونډه کې د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي حضور د افغانستان په اړه د بحث اړتیا لا ډېره کړې ده.

د تهران د خبرو اترو فورم چې د سیمې د بېلابېلو هېوادونو ۲۰۰ لوړپوړو چارواکو او پلاوو پکې ګډون کړی و، پرون (شنبه، د مئ په ۱۷مه) پیل شو او د روانې میاشتې تر ۲۹مې پورې به دوام وکړي.

له بلې خوا، د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي هم تېره ورځ د یوه پلاوي په مشرۍ په دغې غونډه کې د ګډون لپاره تهران ته لاړ.

هغه لا دمخه د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي سره لیدلي او دواړو خواوو د افغان کډوالو د وضعیت او د اوبو د سرچینو د مدیریت په اړه خبرې اترې کړې دي.

د یادونې وړ ده، چې تېر کال د هغه پېښې له امله چې د ایران د پخواني ولسمشر او بهرنیو چارو وزیر ابراهیم رییسي د وژنې لامل شوه؛ دغه فورم ترسره نه شو.

په دې فورم کې چې ټاکل شوې ده، په دوو ورځو کې ۴۰غونډې ترسره شي؛ د بهرنیو چارو وزیرانو او د حکومتونو استازو، پخوانیو سفیرانو او چارواکو او روڼ اندو ګډون کړی دی.