مېرڅ: اروپایې مشران د ټرمپ او پوتین له خبرو مخکې له ټرمپ سره خبرې کوي

د منځنۍ اسیا په چارو کې د ډونالډ ټرمپ ځانګړي استازي استیو ویتکاف ویلي:« د یورانیمو نه غني کول زموږ سره او روښانه کرښه ده. موږ به ایران ته د یو سلنې یورانیمو د غني کولو اجازه ور نه کړو.»

د نوموړي دغه څرګندونو ته د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي سخت غبرګون ښودلی.

عراقچي ویلي، چې ایران به د یورانیمو غني کولو ته وام ورکړي.

عباس عراقچي زیاته کړه: «دا څرګندونې د مذاکراتو له واقعیت څخه لري دي او په ایران کې به غني کول دوام ومومي.»

عراقچي ویلي، چې د یورانیمو غني کولو ته لاسرسی د ایران علمي پرمختګ او لویه لاسته راوړنه ده.

دا په داسې حال کې ده، چې د ایران او امریکا ترمنځ د اټومي مذاکراتو پنځم پړاو به ډېر ژر پیل شي.

عراقچي له امریکا سره د څلورم پړاو مذاکراتو وروسته ویلي، چې د یورانیمو غني کول لا هم د دواړو غاړو ترمنځ یو بنسټیز اختلاف دی.

د حماس یوه جګپوړي چارواکي سي‌اېن‌اېن ته وویل چې ډلې یې په غزه کې د دوه میاشتني اوربند او د ۳۰۰ فلسطیني امنیتي بندیانو د خوشې‌کېدو په بدل کې له اووه څخه تر نهو پورې اسراییلي یرغملو د خوشې‌کېدو هوکړې ده.

دې سره جوخت، د اسراییل پوځ د یکشنبې په ورځ وویل چې دوی د غزې په شمالي او سوېلي برخو کې «پراخ ځمکني عملیات» پیل کړي دي.

اسراییل دا اعلان وروسته تر هغه وکړ چې د دواړو خواوو سرچینو وویل چې په قطر کې د اسراییل او فلسطیني وسله‌والې ډلې حماس ترمنځ د غېرمستقیمو خبرواترو په نوي پړاو کې هېڅ پرمختګ نه دی شوی.

د غزې روغتیايي چارواکو ویلي، چې د تېرو ۲۴ ساعتونو پرمهال د اسراییل په هوايي بمباریو کې لږ تر لږه ۱۴۶ فلسطینیان وژل شوي او لسګونه نور ټپيان دي.

چارواکي همدا راز زیاتوي چې د قوي هوایي بریدونو له امله زیات شمېر کسان له پرېوتو ودانیو لاندې پاتې دي او اسراییلي ځواکونه امبولانسونو او مرستندویه ټیمو نه ته اجازه نه ورکوي چې جسدونه را وباسي.

په داسې حال کې چې ویتکاف د یورانیمو د غني کولو په اړه د ولسمشر ډونالډ ټرمپ دریځ بیا تکرار کړی.

نوموړي له اې بي سي رسنۍ سره خبرو کې وویل: «موږ یوه ډېره روښانه سره کرښه لرو او هغه د یورانیمو غني کول دي. موږ د غني کولو وړتیا حتی یو سلنې ته هم اجازه نشو ورکولی.»

استیو ویتکاف وویل، د ټرمپ ادارې له نظره هر څه «د یوې داسې معاملې سره پیلېږي چې بډایه کول پکې شامل نه وي. موږ دا نشو کولی، ځکه چې غني کول د وسلو جوړولو ته اجازه ورکوي او موږ به اجازه ورنکړو چې دلته بم جوړ شي.»

د ویتکاف خبرو ته د تهران غبرګون ډېر چټک و.

د ایران نیمه رسمي تسنیم خبري اژانس د یکشنبې په ورځ د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي له قوله وویل: «غیر واقعي تمې د خبرو اترو مخه نیسي، په ایران کې یورانیمو غني کول هغه څه نه دي چې ودرول شي.»

عراقچي د ویتکاف په اړه وویل: «زه فکر کوم چې هغه د خبرو اترو له واقعیت څخه په بشپړه توګه لرې دی.» بډایه کول به دوام ومومي.

ویتکاف زیاته کړه، چې هغه د خبرو اترو په اړه خوشبین دی او فکر کوي چې دواړه خواوې به په دې اوونۍ کې بیا په اروپا کې خبرې اترې وکړي.

عراقچي وویل، د خبرو اترو د راتلونکي پړاو نېټه او ځای به ډېر ژر اعلان شي.

پر اوکراین د روسیې دغه برید د امریکا د ولمسشر ډونالډ ټرمپ او د روسیې د ولسمشر ولادیمیر پوتین تر ټاکل شویو ټلیفوني خبرو یوه ورځ مخکې ترسره شوی دی.

بل‌خوا د اوکراین اسخباراتو ویلي، چې ښايي روسیه د یکشنې په ناوخته توغندیز برید هم وکړي، خو مسکو تر اوسه د کېیف د دغه تور په تړاو کوم غبرګون نه دی ښودلی.

ورته مهال، د اوکراین ولسمشر زېلېنسکي هڅه کوي، چې له واشنګتن سره خپلې اړېکې بېرته ښې کړ. نوموړي نن د ایټالیا په پلازمېنه روم کې د پاپ لېو د معرفي‌کېدو د مراسمو په څنډه کې د امریکا د ولسمشر د مرستیال ډي جي وېنس او د بهرنیو چارو وزیر مارک روبیو سره لیدلي.

دا په داسې حال کې ده، چې اوکراین او روسیې له درېیو کلونو وروسته لومړی مخامخ خبرې د جمعې په ورځ په ترکیه کې وکړي او دا خبرې د ټرمپ تر فشار لاندې شوې دي. دواړو خواوو د دې خبرو پرمهال د زرو زندانیانو د تبادلې هوکړه کړې، خو پر اوربند لا کومې هوکړې ته نه دي رسېدلي.

د فلسطین روغتیايي چارواکو په وینا، یوازې د یوې شپې په اوږدو کې د اسراییلي بریدونو له امله لږ تر لږه ۱۳۰ فلسطینیان وژل شوي، چې زیات شمېر یې ښځې او ماشومان دي.

د اسراییل د صدراعظم بنیامین نتنیاهو دفتر ویلي چې د دوحې وروستیو خبرو کې د اوربند، د برمته کسانو د تبادلې او د جګړې د پای ته رسولو په خاطر د حماس د مشرانو د جلاوطنه کولو او د سیمې د غیرنظامي کولو پر وړاندیزونو بحث شوی دی. حماس دا شرایط واردمخه رد کړي دي.

د اسراییلي پوځ په وینا، د ځمکنيو عملیاتو د ملاتړ لپاره تېره اونۍ له ۶۷۰ زیات اهداف بمباري شوي او د حماس لسګونه جنګیالي وژل شوي دي. خو فلسطیني چارواکي وایي چې د وژل شویو ملکیانو شمېر سلګونو ته رسېږي.

په غزه کې د مرګ ژوبلې شمېر د جګړې له پیل راهیسې خورا لوړ شوی او د سیمې روغتیايي چارواکي وایي، تر اوسه د وژل شویو کسانو شمېر له ۵۳ زرو تنو اوښتی.

یوه لوړپوړي اسراییلي چارواکي رویټرز ته ویلي چې د دوحې خبرې تراوسه هېڅ ډول پرمختګ نه لري.

په ورته وخت کې، د حماس یوه مشر ویلي: « اسراییل غواړي برمته کسان خوشي شي، خو د جګړې د پای تعهد نه ورکوي».

د حماس وړاندیز دا دی چې ټول اسراییلي برمته کسان به د جګړې د بشپړ پای ته رسونې، له غزې د اسراییلي ځواکونو د وتلو، د بندیزونو پای ته رسولو او د فلسطیني بندیانو د خلاصون په بدل کې خوشي شي.