ایراني رسنیو خبر ورکړی، چې د دغه هېواد د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي د یوه پلاوي په مشرۍ له امریکا سره د اټومي خبرو اترو پنځم پړاو کې د ګډون لپاره، چې د عمان په منځګړتوب ترسره کېږي ایټالیا ته روان شو.
د جمعې په ورځ د (غبرګولي دویمه) په دغه سفر کې د ایران بهرنیو چارو وزارت سیاسي مرستیال مجید تخت روانچي، د دغه وزارت د حقوي او نړۍوالو چارو مرستیال کاظم غریب ابادي او د یاد وزارت ویاند اسماعیل بقایي په دغه پلاوي کې شامل دي.
د وسلو د تاوتریخوالي پر ضد فعالې برېتانیايي موسسې په يو تازه راپور کې، پاکستان په ۲۰۲۴ کال کې د چاودیدونکو توکو او وسلو د بریدونو له امله د ملکي تلفاتو له پلوه د نړۍ اووم زیات اغېزمن هېواد یاد کړی.
ډان ورځپاڼه د یاد راپور پر بنسټ زیاتوي، چې تېر کال په پاکستان کې د «۲۴۸ بېلابېلو پېښو په ترڅ کې ۷۹۰ ملکي وګړي» متاثره شوي، چې له دې ډلې څخه «۲۱۰ تنه وژل» شوي دي.
دغه راپور چې د پنجشنبې په ورځ خپور شوی، زياتوي چې د ۲۰۲۳ کال پرتله دا شمېر ۹ سلنه راکم شوی، خو د پېښو شمېر بیا ۱۱ سلنه زيات شوی دی.
راپور د پاکستان په اړه وړاندې کاږي، چې په ۲۰۲۳ کال کې « ۲۱۸ پېښې» ثبت شوې وې، خو په ۲۰۲۴ کال کې دا شمېر «۲۴۸» ته پورته شوی.
همداراز ویل شوي، چې د ملکي تلفاتو ۷۶ سلنه مسووليت وسله والو ډلو پورې تړل کېږي.
د بلوڅ بېلتون پالې ډلې (BLA) له لوري «۱۱۹ تنه ملکي» وګړي يا وژل شوي او يا هم ټپيان شوي دي.
دغه ډله په ۲۰۲۴ کال کې د تر ټولو د ډېرو چاودنو او بریدونو مسووله ګڼل شوې، چې د راپور له مخې د ملکي تلفاتو ۱۵ سلنه مسووليت يې پر غاړه دی.
دا خورا لوړ شمېر ګنل شوی، ځکه په ۲۰۲۳ کال کې د بلوڅ بېلتون پالو يوازې ۲۲ پېښې ثبت شوې وې، خو دا شمېر سږ کال ۴۴۰ بریدونو ته لوړ شوی.
ناڅرګندو وسله والو هم د ملکي تلفاتو ۵۴ سلنه «۴۲۳ پېښو» مسووليت درلود، حال دا چې دا شمېر په ۲۰۲۳ کال کې ۵۴۱ و.
ځانمرګي بریدونه
راپور وايي، چې په ۲۰۲۴ کال کې د ځانمرګو بریدونو کچه هم لوړه وه.
د دغه راپور له مخې، د بریدونو تر شا له څرګندو ډلو څخه يوازې بلوڅ بېلتون پالو (BLA) په ځانمرګو بریدونو کې ټول ټال د «۸۹سلنه ملکيوګړو» د وژل کیدو مسووله ده، چې ټول ټال یې «۹۲تنه یوازې په ځانمرګو» بریدونو کې وژلي دي.
بلخوا ناپېژانده وسله والو هم دغه بریدونه کړي، چې د «۶سلنه بریدونو مسوولیت» یې درلود او د مرګ ژوبلې «۱۱سلنه» جوړوله.
د جګړې لس تاوده کلونه
همدا راز ویل شوي، چې په ۲۰۲۴ کال کې په پاکستان کې د وسله والو بریدونو تر ټولو زياتې پېښې ثبت شوې، چې دا شمېر له ۲۰۱۴ کال راهيسې تر ټولو لوړ دی.
روان کال، له ۲۰۱۸ راهيسې تر ټولو زيات ملکي تلفات درلودل او د وسله والو تلفات هم له ۲۰۱۵ راهيسې تر ټولو لوړ ښودل شوي دي.
راپور پاکستان د نړۍ د هغو ۱۵ هېوادونو او سيمو په نوملړ کې شامل کړی، چې په ۲۰۲۴ کال کې د چاودنو او بریدونو له امله په کې تر ټولو زيات ملکي زيانونه ثبت شوي دي.
د پاکستان د پوځ مشر عاصم منیر ته د «مارشالۍ» رتبې ورکړې په مراسمو کې د پښتونخوا د سر وزیر علي امین ګنډاپور د نه ګډون له امله په دغه هېواد کې د سیاستوالو ترمنځ پوښتنې راولاړې شوې. ده نیوز ورځپاڼې په راپور کې ویلي، چې د نورو ایالتونو سر وزیرانو ګډون کړی و، خو ګنډاپور نه و ورغلی.
ورځپاڼې زیاته کړې، په یادو مراسمو کې د علي امین ګنډاپور نه ګډون په پراخه توګه د ژبو په سر شوې او د بېلابېلو کړیو ترمنځ یې دا پوښتنه راولاړه کړې چې «هغه ولې ګډون» ونه کړ.
په ورته وخت کې د پښتونخوا د سر وزیر ویاند فراز مغل وايي: «علي امین ګنډاپور د تحریک انصاف بنسټګر عمران خان د خوشې کولو لپاره د ګوند مهمې غونډې ته تللی و او له همدې امله یې د عاصم منیر د مارشالۍ مراسمو کې ګډون ونه کړ.»
په یادو مراسمو کې د پښتونخوا د سر وزیر نه ګډون د پاکستان له پوځ او اوسني حکومت سره د شته پراخو اختلافاتو له امله هم ګڼل کېږي، چې عمران خان نه غواړي د ګوند غړي یې له یادو لوریو سره راشه درشه ولري.
د طالبانو د ریاست الوزرا اقتصادي مرستیال ملا عبدالغني برادر وایي، چې افغانستان ته له نورو هېوادونو واردیدونکې برېښنا په ډېره لوړه بیه تمامېږي او د ملي بودجې ډېره برخه پرې لګول کېږي.
هغه د (غبرګولي لومړۍ) نېټه دغه څرګندونې په لغمان کې د «۱۰میګاواټه لمریزې» برېښنا پروژې د پرانېستلو پر مهال کړي.
نوموړي زیاته کړې، چې واردونکې برېښنا د افغانستان لپاره ډاډمنه سرچینه نه شي ګڼلی.
ملا برادر ویلي، چې اوس مهال ټوله تکیه یوازې پر واردونکې برېښنا ده، چې باید دا کچه راکمه شي.
د روغتیا نړۍوال سازمان (ډبلیو اېچ او) ویلي، چې په غزه کې د سختې لوږې له امله ۲۹ تنه مړه شوي، چې ماشومان هم په کې شامل دي. دغه سازمان زیاته کړې، چې شاوخوا دوه میلیونه فلسطینیان د غزې په بېلابېلو سیمو کې له سختې لوږې سره مخامخ دي.
اسراییل د مارچ میاشتې په پیل کې له لنډمهاله اوربند وروسته، پر غزه خپله محاصره یو ځل بیا ټینګه کړه او له هغې را وروسته يې هلته د بشري مرستو د ننوتو مخه نیولې ده.
تر ۱۱ اوونیو ځنډ وروسته، راپورونه وايي چې د پنجشنبې په ورځ یو شمېر د مرستو بار بار وړونکې موټرې غزې ته ننوتې دي.
تر دې وړاندې، د ملګرو ملتونو د بشري مرستو مشر خبرداری ورکړی و، که چېرې بشري مرستې غزې ته ونه رسېږي، شاوخوا ۱۴ زره نوي زیږېدلي ماشومان به د لوږې له امله مړه شي.
په ورته وخت کې، د لوږې څخه یوې بلې څارونکې ادارې هم ویلي، چې په غزه کې شاوخوا ۵ لکه تنه له لوږې سره لاس او ګرېوان دي.
ملګرو ملتونو همداراز ویلي، چې د تېرې چارشنبې په شپه شاوخوا ۹۰ د مرستو بار لارۍ د کرم شالوم له لارې غزې ته داخلې شوې دي.
خو دغه سازمان ټینګار کړی، چې دا مرستې د غزې د پراخو اړتیاوو د پوره کولو لپاره هېڅ ډول بسنه نه کوي.
په پښتونخوا کې د روان ۲۰۲۵ کال په لومړیو څلورو میاشتو کې ۱۱۶ ښځې د کورنیو شخړو، اوږدمهاله دښمنیو او نورو جنجالونو له امله وژل شوې دي. د پښتونخوا پولیسو ویلي، چې د ښځو په وژنو کې د لاس لرلو په تور یې ۱۴۷ شکمن کسان نیولي دي.
د پاکستان جیونیوز شبکې د پښتونخوا د پولیسو په حواله راپور ورکړی، د ۲۰۲۵ کال د جنوري او اپریل میاشتو ترمنځ په پښتونخوا کې ۱۱۶ ښځې وژل شوې دي.
د راپور له مخې، ښځې د کورنیو شخړو، اوږدمهاله دښمنیو او نورو کلیوالي جنجالونو او ناموسي وژنو له امله وژل شوې دي.
د راپور له مخې، تر ټولو زیات شمېر ښځې په مردان کې وژل شوې، چې شمېر یې۴۰ ته رسیږي، په دویم قدم کې ملاکنډ ډویژن راځي چې۲۹ ښځې، دریم پېښور زون چې ۱۹ ښځې او وروستی د بنو ډویژن دی چې۱۳ ښځې په کې وژل شوې دي.
په هزاره زون کې د وژل شویو ښځو شمېر ۸ دی، په داسې حال کې چې په کوهاټ ډویژن کې ۷ښځې وژل شوې دي.
د پښتونخوا ایالت د پولیسو مشر ذوالفقار حمید ویلي، چې د زیانمنونکو جنسونو د ساتنې لپاره ځانګړي تدابیر نیول کیږي. د پولیسو په کچه د ښځو لپاره ځانګړې برخه جوړه شوې، ترڅو ښځې په اسانۍ سره خپل شکایتونه ثبت کړي.
د پولیسو مشر په وینا، په پښتني ټولنه کې ښځو ته د میندو، خویندو او لوڼو په توګه درناوی کیږي، او نه یوازې د حکومتي تګلارو له لارې بلکې د دوی د ساتنې لپاره عملي اقدامات هم ترسره کیږي.
د حمید په وینا، ټول هغه کسان چې د ښځو په وژنه کې ښکیل وو محکمو ته ورپېژندل شوي دي.