ایران او پاکستان ۸۷۹ افغانې کډوالې کورنۍ په جبر اېستلي

دا څرګندونې وروسته له هغه کېږي چې د پاکستان د پوځ ویاند شریف چودري ویلي، تر زرو افغانانو د یو پاکستاني وینه ارزښت لري.

د طالبانو د اطلاعاتو او فرهنګ وزارت په چوکاټ کې د دولتي ورځپاڼې «هېواد» مسوول شبیر احمد عثماني پر خپلې اېکس پاڼې لیکلي چې ‏پاکستاني پوځيان دې له خپلو خولو سره فکر وکړي د افغانستان او افغانانو په اړه دې له بې ځایه خبرو تېر شي.

عثماني خبردارۍ ورکړی: « ‏د یوه مسلمان ګاونډي مسلم حقوق دې وپیژني د دوی پوځي ویاند چې کومې احمقانه خبرې کړې زر دې بښنه وغواړي کنه وروسته به یې سوال او زارۍ قبولې نه شي.»

هغه زیاتوي:«‏د دوی په شان د ډېرو کاغذي مارشالانو نه مو د تیښتې لارې ورکې کړې دي.»
دغه طالب مسوول چې د حقاني شبکې غړی دی او سراج الدین حقاني له نژدې کسانو شمېرل کېږي د پاکستان د پوځ په اړه لیکلي: «‏د دوی رقم بې حیا او بېغیرته پوځ په ټوله نړۍ کې نه شته.»

نوموړي د پاکستان د پوځ ویاند احمد شریف چودري پر اېکس پاڼې د یوه انځو په خپرولو زیاتو ي: « دا د بې غیرتوب اخري حد دی چې هېواد او سیاست دې یې خپل وي او معاملې دې روس او امریکا درباندې وکړي.»

دا لومړی طالب چارواکی دی، چې د پاکستان د پوځ ویاند خبرو ته یې پله خپلې شخصي ټولنیزې شبکې غبرګون ښودلی دی خو تروسه طالبانو په رسمي ډول کوم غبرګون نه دی ښودلی.

د پاکستان د‌ پوځ ویاند احمد شریف چودري د جمعې په ورځ د (غبرګولي دویمه) په اسلام اباد کې د یوې خبري غونډې پر مهال وویل، چې تر زرو افغانانو ورته د یوه پاکستاني وینه مهمه او د ارزښت وړ ده. د دغه هېواد پوځ او حکومتي چارواکو تر دې وړاندې هم ورته څرګندونې کړي.

د طالبانو تر واک لاندې د باختر اژانس د راپور له مخې، طالب ویاند زیاته کړې، چې په ټپیانو کې د اوو تنو روغتیایي حالت د اندېښنې وړ دی.

د دې پېښو لاملونه د موټر چلوونکو بې احتیاطي، زیات سرعت او د ټرافیکي قوانینو نه مراعاتول بلل شوي دي.

د یادولو وړ ده، چې له تېرو څه باندې درې نیمو کلونو راهیسې په افغانستان کې ټرافیکي پېښې په بېسارې توګه او تر بل هر وخته ډېرې شوې، چې له امله یې زرګونه کسان مړه او ټپيان شوي دي.

نوموړي له موټر چلوونکو غوښتي، چې د کاري پلان تر بشپړیدو پورې دې حوصله وکړي، خو دا یې نه دي ویلي چې څومره موده کې به یې چارې بشپړې شي.

هغه همدا راز زیاته کړې، چې بار وړونکو موټرو ته د سالنګ پر اصلي مسیر په نوبتي توګه هره یو شپه وروسته د تګ راتګ اجازه ورکول کېږي.

د طالبانو د یاد وزارت د معلوماتو له مخې د دغې لویې لارې ځینې برخه په اساسي توګه تېر کال کانکرېټ شوې دي.

د ۲۰۲۳ زېږدیز کال د ډسمبر په ۲۰مه نېټه د طالبانو ریاست الوزرا اقتصادي مرستیال ملا عبدالغني برادر د سالنګونو تونل مخې ته یوې غونډې ته ویلي وو، چې د سړک او تونل د اساسي رغیدو چارې یې بشپړې کړې دي، خو دغه ژمنې اوس دروغجنې ثابتې شوې.

هغه مهال هم نیوکې وشوې، چې یوازې د سالنګ تونل رنګ شوی، سړک یې بې کېفیته قیر شوی و، چې بېرته د واورو پر مهال له منځه ولاړ او لا هم چلوونکي پر دغه لاره له سختو ستونزو سره مخ دي.

په تېرو کلونو کې هم د یاد سړک د اساسي جوړیدو له امله پر دغه لاره تګ راتګ کوونکي مساپر او لویې بار وړونکې موټرې له جدي ستونزو سره مخ وې.

نیوکې کېږي، چې طالبان یوازې په تبلیغاتي توګه د سالنګونو او نورو ورته پروژو د بشپړیدو خبرونه ورکړي، خو په بسنټیزه توګه یې د رغولو په برخه کې د پام وړ اقدامات نه دي کړي.

د نصر الله محمدي په نوم د خواله رسنیو یوه کاروونکي د طالبانو ټولګټو وزارت ته لیکلي: «تبلیغات مو زیات دي، خو کارونه مو بې کېفیته او ځنډولي دي.»

د صادق جان په نوم یو بل تن بیا لیکلي: «تېره کال مو هم لاره بنده کړې وه، خو هېڅ مو ونه کړل.»

خلکو نیوکې کړي، چې په سالنګونو کې د سړک رغیدو لپاره په کافي توګه کاریګر موجود نه وي او په خورا کم رنګه ډول د رغیدو چارې ترسره کېږي.

د دغه وزارت په خبرپاڼه کې راغلي، چې دغو افغانانو سربېره پر دې، چې قانوني اسناد یې هم لرل له یوې تر لسو ورځو پورې د پاکستان په زندانونو کې بندیان او بیا افغانستان ته اېستل شوي دي.

د معلوماتو له مخې؛ دغه افغانان د (غبرګولي په ۱ – ۲ مه) نیټو د ننګرهار ولایت تورخم او د کندهار ولایت سپین بولدک له لارو ستانه کړل شوي دي.

له څه مودې راهیسې د پاکستان حکومت له دغه هېواد څخه په جبري توګه د افغان کډوالو د بېرته ستنولو د لړۍ دویم پړاو پیل کړی او هره ورځ په سلګونو افغان کډوال تر نیولو وروسته افغانستان ته په جبري ډول ستنوي.

بلخوا طالبانو په ځلونو د پاکستان پر حکومت غږ کړی، چې په زور د افغان کډوالو د ستنولو لړۍ ودروي، او دا یې د کډوالۍ د نړیوالو قوانینو خلاف عمل بللی دی.

همدا راز د د بښنې نړیوال سازمان په ګډون د کډوالو د ملاتړو یو شمېر سازمانونو له پاکستانه غوښتي، چې په جبري ډول د افغان کډوالو د اېستل کیدو بهیر ودروي؛ خو اسلام اباد دا ځل پر دې غوښتنو خپل غوږونه کاڼه کړي دي.

د ايران دولتي خبري اژانس ايرنا د (غبرګولي دویمه) نېټه راپور ورکړی، چې محمد باقري له يادې پروژې څخه د لېدنې په موخه د ايران او افغانستان پولي ته نږدې سيمې ته تللی و. نوموړي زياته کړې، چې دا پروژه د دواړو هېوادونو د جغرافيایي ځانګړتياوو په پام کې نيولو سره پر مخ وړل کېږي.

محمد باقري همداراز څرګنده کړې، چې د پولي په اوږدو کې د ساتونکو برجونو او امنيتي پوستو جوړېدل هم د دغه پلان برخه ده.

نوموړی وايي، دا دېوال به د سيمې د تلپاتې امنيت په ټينګښت کې مهم رول ولوبوي او په اغېزمن ډول به د نشه‌‌يي او ځينو نورو ناقانونه توکو او د افغانانو د ناقانونه تګ راتګ مخه ونيسي.

که څه هم ايران او طالبان نږدې اړيکې لري، خو بيا هم ايران د افغانستان له خاورې د ترهګرو ډلو د نفوذ او د نشه‌يي توکو د قاچاق له امله اندېښمن دی.

له بلې خوا، له قانوني اسنادو پرته د افغان کډوالو دوامداره کډوالي هم د ايران له جدي اندېښنو شمېرل کېږي.