اوچا: طالبانو په یوې میاشت کې ۲۹ بشري کارکوونکي نیولي دي

په راپور کې راغلي، په افغانستان کې د ۲۰۲۵کال له پيل راهيسې د شري ناروغۍ مشکوکو پېښو کې د پام وړ زیاتوالی راغلی.

د شري ناروغۍ مشکوکو پېښو تر ټولو لوړه کچه د اپرېل میاشتې په څلورمه اونۍ کې ثبت شوې، چې ټولټال ۴۱۷۲ پېښې وې.

په راپور کې راغلي دي: «د ۲۰۲۵کال پرتله دغه کچه د تېرو درېیو کلونو (۲۰۲۲-۲۰۲۳-۲۰۲۴) د منځنۍ کچې څخه پورته ده.»

د روغتیا نړۍوال سازمان په وینا؛ د ۲۰۲۵کال د مئ میاشتې په دویمه اونۍ کې لږ تر لږه ۴۰۴۳ مشکوکې او ۲۱ د مړينې پېښې ثبت شوې دي چې د ټولو پېښو څخه ۲۰۲۷ پېښې چې ۵۰.۱ سلنه یې ښځې وې او ۲۹۵۱ پېښې چې ۷۳ سلنه یې تر پنځو کلونو کم عمره ماشومان وو.

د ۲۱نويو مړينو څخه، ۱۹تر پنځه کلونو کم عمره ماشومان او پاتې نور یې ښځينه وې.

دغه پېښې له ۹ولايتونو راپور او ثبت شوې دي، چې له دې ډلې شپږ یې په هلمند، ۵ په کابل، ۴ په هرات، یوه، یوه په بدخشان ، بادغیس، بغلان، بامیان، جوزجان او سمنگان ولایتونو کې ثبت شوې دي.

د دغه راپور پر بنسټ، د ۲۰۲۵ کال له پیل راهیسې شاوخوا ۵۵۶۷۸ د شري مشکوکې او ۳۵۷ پورته د اړونده ناروغۍ له امله د مړینې پېښې ثبت شوې دي.

د ۲۰۲۵ کال له پیل راهیسې په هلمند، نورستان، بدخشان، جوزجان او روزګان ولایتونو کې په ترتیب سره له نورو ولایتونو څخه د شري ناروغۍ ډېرې پېښې راپور شوې دي.

د اېکزاتبر خبري وېب‌پاڼې د راپور له مخې؛ د مېنسک اجرایوي کمیټې ویلي، د افغانستان او پاکستان څخه دغه ۱۹ کډوال په ناقانونه توګه له روسیې ور اوښتي وو او پلان یې لاره چې لېتوانیا، لاتویا او یا هم پولنډ ته ولاړ شي.

د بېلاروس پولیسو ویلي، چې دوی اوس‌مهال د دغه کسانو د ناقانونه لېږد د تنظیموونکو په لټه کې دي.

پولیسو زیاته کړې، چې ټول نیول شوي کډوال د کډوالۍ له قوانینو د سرغړونې ادارې ته تر لېږدولو وروسته له دغه هېواده اېستل شوي دي.

په راپور کې راغلي، چې د دغه کډوالو موخه په ناقانونه توګه لوېدیځو هېوادونو ته ننوتل وو.

بېلاروس چې د پولنډ ګاونډی دی، اروپا ته د کډوالو د تګ لپاره یو له اصلي لارو بلل کېږي.

ګڼ کډوال پر دغې لار د سفر پرمهال مړه شوي او یا هم د پولیسو له‌خوا نیول شوي دي؛ خو په افغانستان کې د طالبانو د سختو تګلارو، اقتصادي او سیاسي ستونزو له امله ډېری ځوانان لا هم پر دغې ګواښونکې لار د یو ښه ژوند جوړولو په هيله سفر ته زړه ښه کوي.

برتانوۍ رسنۍ ابزرور په راپور کې راغلي، چې کېدای شي ځیني دغه سرتېري د برېتانیا د ځانګړو ځواکونو له لوري په افغانستان کې د ترسره شویو احتمالي جنګي جنایتونو شاهدان وي.

دغې ورځپاڼې د برېتانیا له‌خوا د افغانستان د زرګونه پخوانیو ځانګړو سرتېرو د پناه غوښتنې ردېدل خیانت بللی دی.

دا په داسې حال کې ده، چې له تېرو دوو کلونو راهیسې په افغانستان کې د ترسره شویو احتمالي «جنګي جنایتونو» په اړه پلټنې روانې دي.

شواهد ښيي، چې د ۲۰۱۰ او ۲۰۱۳ کلونو ترمنځ د برېتانیا ځانګړو ځواکونو له لوري بې وسلې افغان نارینه او هلکان لومړی نیول شوي او بیا وژل شوي دي.

په ګڼو راپورونو کې ویل شوي، چې ځیني دغه کسان ان د خپل په خوب‌ځایونو کې په ډزو وژل شوي دي.

ابزرور لیکلي، کله چې د برېتانیا لوړپوړو پوځي افسرانو ته د دغو وژنو په اړه وضاحت ورکړل شو؛ هغوی دغه لاملونه «نا منل شوي او د خندا وړ» وبلل.

له هغه وروسته چې د ناټو ټلوالې ځواکونه له افغانستانه ووتل؛ د برېتانیا د ځانګړو ځواکونو غړو تمه لرله، چې هغه افغان ځانګړي ځواکونه چې له دوی سره اوږه په اوږه جنګېدلي، باید اجازه ترلاسه کړي چې په برېتانیا کې نوی ژوند پیل کړي.

څو ورځې وړاندې داسې راپورونه هم خپاره شول، چې په برېتانیا کې د بیا مېشتېدنې پروګرام په لومړیو کې له ۲۰۰۰ څخه زیات غوښتنلیکونه رد شوي دي.

ویل کېږي، چې له دغو رد شویو غوښتنلیکونو څخه یوازې ۱۵۸۵ یې د برېتانیا د ځانګړو ځواکونو د یوه افسر له‌خوا رد شوي دي.

فاکس نیوز د فرفکس ښار د پولیسو په حوالې راپور ورکړی، چې دغه ۳۶ کلن افغان پر پولیسو د ډزو له امله وژل شوی دی.

نوموړی واده شوی و او څلور ماشومان یې هم لرل. د راپور له مخې؛ دغه پېښه د روانې اپرېل میاشتې په ۲۳مه نېټه رامنځته شوې ده.

په راپور کې راغلي، چې پولیسو نوموړی د لوړ سرعت له امله درولی و؛ خو جمال ولي پولیسو ته ویلي، چې هغه وسله لري او ولې یې درولی دی؟

راپور زیاته کړې، چې جمال ولي د هغه سره په امریکا له ناوړه چلنده شکایت کړی او ویلي یې دي چې تر دې غوره وه، چې «د امریکا پرځای یې د طالبانو لپاره کار کړی و.»

فاکس نیوز لیکلي، د همدغې لفظي شخړې پرمهال نوموړي خپله وسله کاږلې او پر پولیسو یې ډزې کړې دي.

په راپور کې راغلي، چې نوموړی د پولیسو په ډزو کې ټپي شوی و او روغتون ته تر لېږدېدو وروسته یې ساه ورکړه.

ناجیه جلال چې د جرمني د فولډا پوهنتون د بشري حقونو، سیاست او قانون په برخه کې د ماسټرۍ زده‌کړیاله او د «نجونو لپاره ډالۍ» سازمان بنسټ اېښودونکې ده، وتوانېده چې د خپلې چمتو کړې پروژې سره د یاد فیسټیوال د قاضیانو او لیدونکو پام ځان ته راواړوي او د E³UDRES² 2025 نړۍوال علمي فیسټیوال کې لومړی مقام خپل کړي.

د E³UDRES² 2025 فیسټیوال د اترېش سېنټ پولټن پوهنتون په کوربه‌توب او د اروپا د نورو پوهنتونونو او لوړو زده‌کړو موسسو سره په ګډې همکارۍ ترسره شو.

د دغه فیسټیوال موخه دا وه، چې وپلټل شي څنګه ساینس او ​​نوښت کولای شي نړۍوال بدلونونه رامنځته کړي.

د ناجیه جلال له‌خوا د چمتو شوې پروژې «نجونو لپاره ډالۍ» کې د افغان نجونو لپاره د ځمکې لاندې پټ ښوونځي جوړول او ملاتړ، همدا راز په بحراني حالاتو کې ښځو او نجونو ته د رواني درملنې او رواني ټولنیز ملاتړ خدمتونه تر نورو پروژو خورا مهم وګڼل شول.

د افغان زده‌کړیالې ناجیه جلال پروژه «نجونو ته ډالۍ» د اروپایي ټولنې د ګڼو هېوادونو د زده‌کړیالانو د ۱۸ نورو پروژو سره سیالي وکړه او د انلاین او شخصي رای ورکولو په دوو پړاوونو کې ګټونکې اعلان شوه.

د E³UDRES² ټولنه په اروپا کې د نهو لوړو زده‌کړو موسسو او لسګونو علمي او څېړنیزو موسسو څخه جوړه شوې، چې موخه یې د ساینس او ​​نړۍوالې همکارۍ له لارې ټولنیز نوښت، پایښت او بشري پرمختګ ته وده ورکول دي.