شپیګل: د جرمني د افغانانو د انتقال پروګرام کې ګڼې امنیتي تېروتنې شوې

د ایران د کورنیو چارو وزارت د اتباعو چارو مشر نادر یاراحمدي ایراني رسنیو ته ویلي، چې دغه زده‌کوونکي به په راتلونکي تعلیمي کال کې د زده کړو د دوام حق ونه لري.

هغه وضاحت ورکړی چې پاسپورټ لرونکي افغان محصلان، چې د اقامت د تمدید امکان لري، له دغو محدودیتونو مستثنا دي او کولای شي په قانوني توګه خپلو زده کړو ته ادامه ورکړي.

یاراحمدي ویلي، هغه افغانان چې له قانوني ثبت پرته یې ودونه کړي نکاح یې رسمي نه ګڼل کېږي او له همدې امله یې د ماشومانو د هویت تثبیت هم له ستونزو سره مخ دی. نوموړی وايي، دغه ډول موارد باید د "ځانګړو مواردو کمیسیون" له‌خوا وڅېړل شي او کورنیو ته به حقوقي مشورې هم وړاندې شي.

هغه وویل،«که یوه مېرمن، چې د کورنۍ سرپرسته وي او بېرته ستنیدل یې ژوند ته خطر یا جدي ستونزې جوړوي، موضوع به د طبي او نورو کمیسیونونو له خوا وڅېړل شي او که تایید شي، نو د موقتي اقامت یا درملنې اجازه به ورکړل شي».

یاراحمدي وايي، چې تابعیت د ایران د قانون له مخې د "وینې قانون" پر بنسټ دی او په دې کې د پلار تابعیت مهم دی، نه د زیږېدو ځای.

هغه زیاتوي، « که پلار ایرانی وي او نکاح قانوناً ثبت شوې وي، ماشوم ایرانی ګڼل کېږي خو که مور ایرانۍ وي او پلار بهرنی، حتا که نکاح ثبت نه وي، بیا هم تذکره ورکولای شي، خو پلار ته یوازې موقتي استوګنه ورکول کېږي، تذکره نه ورکول کېږي».

دغه ایرانی چارواکی وايي، چې۴۰۰زره افغانان شغلي کوډونه لري او که دغه کسان په خپله خوښه بېرته افغانستان ته ستانه شي، د ویزې او کار له رسمي لارو بېرته ایران ته ورتلای شي، خو که پولیسو ونیول، د ویزې له اخېستلو بې‌برخې کېږي.

نوموړی وايي، چې که له قانوني لارو ایران ته څوک ځي او له کارورکوونکي سره هوکړه وکړي، د یوه کال لپاره کاري کارت ورکول کېږي، چې تمدیدېدونکی دی او د بیمې او نورو قانوني امتیازونو حق به هم لري.

یاراحمدي وویل،چې یوازې په ۱۶ ولایتونو کې د مجازو افغان وګړو لپاره د اقامت اجازه شته، خو په ۱۵ ولایتونو کې د افغان اتباعو اقامت بشپړ ممنوع دی. نوموړی ددې پریکړې ترشا سیاسي، امنیتي او ټولنیز عوامل یاد کړل.

یاد ایرانی چارواکی وايي، په تهران کې شاوخوا درې میلیونه افغانان ژوند کوي اودغه تمرکز د روغتیا، تعلیم او خدماتو پر بنسټونو فشار راوستی.

یاراحمدي وویل، اوس ایران نور پناه‌غوښتونکي نه مني، ځکه په افغانستان کې د جګړې یا جدي ګواښ حالت نشته.

د روسیې دفاع وزیر اندري بېلوسوف د چارشنبې په ورځ په بیشکک کې د ډله ییز امنیت تړون سازمان د دفاع وزیرانو په غونډه کې وویل، چې په مرکزي اسیا سیمه کې اصلي ګواښ لا هم له افغانستان څخه د ګڼو توندلارو ډلو څخه راځي.

هغه ددې ډلو شمېرتر۲۰ ډېر ښودلی، چې د جنګیالیو شمېر یې له ۱۵۰۰۰لوړیږي.

د روسیې دفاع وزیر وايي، «د ګاونډیو هیوادونو سیمو ته ددې ډلو د ننوتلو او لا نور ځای پر ځای کېدو امکان زیات شوی دی».

د روسیې دفاع وزیر وايي، په سیمه کې وضعیت د منځني ختیځ د بې ثباتۍ له امله منفي اغېزمن شوی دی.

د انټرفاکس د رپوټ له مخې، نوموړي زیاته کړې، « په ځانګړې توګه، هلته د فعالو وسله والو ډلو بهرني جنګیالي هم افغانستان او د منځنۍ اسیا نورو هیوادونو ته راځي».

اندري بېلوسوف دغه راز ویلي، چې د ډله ییز امنیت تړون سازمان د مسوولیت سیمې وضعیت لاهم کړکیچن دی او لویدیځ هڅه کوي روسیې ته ستراتیژیکه ماته ورکړي.

هغه زیاته کړې، « په ګډو امنیتي سیمو کې پوځي-سیاسي وضعیت لا هم کړکیچن پاتې دی. زموږ د هیوادونو پر وړاندې ننګونې زیاتې شوې دي. لویدیځ لا هم هڅه کوي چې روسیې ته ستراتیژیکه ماته ورکړي او د سازمان پر هیوادونو فشار راوړي».

نوموړی وايي، چې ناټو د اوکراین کړکیچ د پلمې په توګه کاروي څو په ختیزې او مرکزي اروپا او همدارنګه بالتیک هیوادونو کې خپل پوځي حضور پیاوړی کړي.

د روسیې دفاع وزیر وايي، چې د ۲۰۲۲ کال د فبروري له میاشتې راهیسې د ناټو د ایتلاف ځواکونو شمېر په 'ختیزه څنډه' کې دوه نیم چنده زیات شوی چې اوس ۳۴ زره او ۲۰۰ته رسیږي.

د طالبانو روغتیا وزارت په خبرپاڼه کې راغلي، چې دواړو لوریو د کتلوي معافیت جوړې شوې پالیسۍ د تطبیق او د سرطان ناروغانو د درملنې په برخه کې د همکارۍ اړوند بحثونه او خبرې اترې شوې دي.

په دغه لیدنه کې د ختيځې مدیترانې حوزې د پولو د له منځه وړلو ادارې مشر ډاکټر حامد جعفري هم شتون درلود.

د یاد وزارت خبرپانه په تورخم کې د بېرته راستنېدونکو کډوالو لپاره د اسانتیاوو او هرات ولایت کې د تلاسمیا ناروغانو درملنې لپاره جوړ شوي روغتون د عصري تجهیزاتو برابرېدو هم یادونه کوي.

سلام حنفي، د طالبانو په اړه د ترکي ژبو هېوادونو سازمان مخکنیو څرګندونو ته په غیر مستقیم ډول ځواب ویلو سره وویل: «زمونږ اړیکې له ګاونډیو او د سیمې هېوادونو سره په متقابل احترام ولاړې دي، موږ د چا په کورنیو چارو کې لاسوهنه نه کوو، خو له نورو هم غواړو چې زمونږ په چارو کې مداخله ونکړي.»

هغه په ګوتڅنډونکي انداز زیاته کړه: «له یوه لاس څخه ټک نه خېژي، که چېرې یو لوری د بل په چارو کې لاسوهنه کوي، نو لازمه ده چې بل لوری هم د خپل قدرت په اندازه لاسوهنه وکړي، دا به د هیچا په ګټه نه وي.»

هغه په خپلو خبرو کې وویل: « هیڅ ګاونډې باید خپله ابادي د بل ګاونډي په ورانولو کې ونه لټوي، باید اقتصاد محوره اړیکې او یو بل ته متقابل احترام ولرو، تاسې به هم اباد وئ او مونږ به هم، دا زمونږ د ټولو په ګټه ده.»

سلام حنفي، له پاکستان، ایران او نورو ګاونډیو هېوادونو څخه د افغان کډوالو په جبري ډول راستنولو ته په اشاره سره زیاته کړه: « له ټولو افغانانو غواړو چې هېواد ته راستانه شي، مونږ دوی ته په هره برخه کې اسانتیاوې برابروو، د سرحد سیمي له ترانسپورټ څخه تر سرپناه او تجارت پورې.»

د طالبانو د ریاست الوزرا اداري مرستیال عبدالسلام حنفي دا څرګندونې په داسې حال کې کوي چې څو ورځې وړاندې د ترکي ژبو هېوادونو سازمان په یوه کډه اعلامیه کې وویل: «د افغانستان د ثبات لپاره له افغانانو سره د نړیوالو بشري مرستو ملاتړ کوي او د ثبات، پرمختګ او ملي پخلاینې په برخو کې له طالبانو سره کار کولو ته چمتو او په افغانستان کې د ټولګډونه حکومت د جوړېدو غوښتنه کوي.»

د یاد سازمان څرګندونو د طالب چارواکو غوسه راپارولې او دا یې په خپلو چارو کې د ګاونډیو هېوادونو له لوري لاسوهنه ګڼلې ده،

د یادولو وړ ده، چې په افغانستان کې د دغه ډلې حکومت په دوامداره توګه د یو ټولګډونه حکومت د جوړولو او د نجونو زده‌ کړو د بندیز لرې کولو لپاره سیمه ییزې او نړیوالې غوښتنې د «داخلي مسلو» په توګه یادوي.

د طالبانو تر واک لاندې ملي راډیو تلویزون د راپور له مخې، په اقینې بندر کې ځایي طالب چارواکي وایي، دغو ټانکرونو ته یې له تخنیکي معاینې وروسته اجازه نه ده ورکړې، چې افغانستان ته ننوځي.

د دوی په وینا، چې دغو ټانکرونو کې د ملي نورمونو او معیارونو سره سم تیل نه وو راوړل شوي.

د یادولو وړ ده، چې څو ورځې وړاندې هم طالبانو په ګڼو ګمرکونو کې د ۱۸۴ ټانکره تیلو د مسترد کولو خبر ورکړې و.