د پښتونخوا حکومت د ښوونځیو تنظیم ادارې د تازه پرېکړې له مخې، هغه ښوونکي به له شپږ میاشتې زندان او پنځوس زره پاکستانۍ کلدارو له نغدي جریمې سره مخ شي، چې زده کوونکو ته فزیکي سزا ورکړي.
یادې ادارې په یوه خپاره شوي لیک کې ویلي، دا اقدام یې وروسته له هغه کړی، چې یو شمېر کسان ورته د زده کوونکو سره د ښوونکو له لوري د شوي تاوتریخوالي شکایتونه شریک کړل. له ماشومانو سره هر ډول زور زیاتی او ناوړه چلند د پښتونخوا ایالتي حکومت د «۲۰۱۰ او ۲۰۱۸کلونو» د ماشومانو اړوند قوانینو په رڼا کې سرغړونه بلل شوې ده.
دا پرېکړه وروسته له هغې رسنیزه کېږي، چې تېره ورځ د همدې ایالت د خېبر ولسوالۍ په جمرود سیمه کې یوه ښوونکي خپل زده کوونکی په وهلو ډبولو وواژه.
دغه لس کلن ماشوم اتحاد نومیدو او دغې پېښې پراخ ولسی غبرګونونه هم راپارولي دي.
د طالبانو تر واک لاندې باختر اژانس خبر ورکړی، چې تېره ورځ د تورخم، سپین بولدک، د نیمروز ورېښمو پله او د هرات اسلام کلا له لارې «۱۱۰۷ افغانې کورنۍ» په جبري ډول له ایران او پاکستان نه اېستل شوې دي.
د راپور پر بنسټ، د تورخم له لارې ۱۲۵ او د کندهار له لارې ۶۸ کورنۍ له پاکستانه په جبري توګه هېواد ته ستنې کړای شوي دي.
همدا راز ایران بیا تېره ورځ تر ټولو ډېر شمېر «۹۱۴ افغانې کورنۍ» له دغه هېواده اېستلې دي.
د ایران حکومت په دې وروستیو کې د افغان کډوالو د اېستل کیدو بهیر چټک کړی دی.
پاکستان بیا د اپرېل میاشتې راهیسې د کډوالو د اېستل کیدو لړۍ پېل کړې چې د شمېرو له مخې تر دې دمه یې تر «۱۵۰زرو» ډېر افغانان په زور له خپل هېواده اېستلي دي.
اوس هم د دغه هېواد په بېلابېلو ایالتونو کې د افغانانو د نیول کیدو پسې د پولیسو کور په کور عملیات روان دي، خو د تېرو اونیو پرتله یو څه پڅ شوي دي.
همدا راز پاکستان له ملګرو ملتونو سره ثبت افغان کډوالو ته چې د (پي او ار) کارت لرونکي دي خبرداری ورکړی، څو د جون میاشتې تر پایه دغه هېواد پرېږدي.
خبرداري کې راغلي، که افغانان تر یادې مودې په خپله خوښه ستانه نه شي، نو پولیس به یې دروازو ته ورشي او په زوره به یې وباسي.
په یاد هېواد کې نږدې دوه میلیونه افغانان د ملګرو ملتونو سره ثبت د استوګنې قانوني کارتونه لري.
د ملګرو ملتونو د کډوالۍ عالي کمېشنرۍ له لوري له پاکستانه غوښتنه شوې، چې د دغو افغان کډوالو سره دې له نرمۍ کار واخلي او په زور د یې ستنیدو ته نه مجبوروي.
پاکستان د کډوالو ملاتړ سازمانونو دغه غوښتنو ته هېڅ ډول پاملرنه نه ده کړې او د افغانانو د نیول کیدو خلاف یې خپلې هڅې روانې ساتلي دي.
هم مهاله ایران هم له طالبانو سره هوکړه کړې، څو په بېلابېلو پړاوونو کې افغان کډوال په منظمه توګه وباسي، خو نیوکې دا دي چې ایراني پولیس په شکنجو او زورونو سره دا لړۍ پیل کړې ده.
ایران وایي، نږدې اته میلیونه افغان کډوال یې په هېواد کې مېشت دي، چې له ډلې یې څلور میلیونه کسان قانوني اسناد نه لري او یا یې هم د اسنادو موده پای ته رسیدلې ده. پاکستاند افغان کډوالو لپاره نړۍ په کچه د ځورونو بدترین هېوادونه ګڼل کېږي.
د پاکستان اېکسپرېس ټربیون ورځپانې د خپلو سرچینو په حواله لیکلي، چې طالبانو په افغانستان کې د هغو کسانو او ډلو پر وړاندې پراخې هڅې پیل کړې، چې د پاکستان له مخالفو وسله والو سره خواخوږي لري.
راپور کې زیاته شوې، طالبانو هغه افغانان په نښه کړي، چې د «ټي ټي پي» په ګډون له بېلابېلو پاکستان ضد وسله والو ډلو سره یو ځای شوي دي.
د ورځپانې په باور، دا لومړی ځل دی چې طالبانو نه یوازې د اسلام اباد غوښتنو ته مثبت دریځ څرګند کړی، بلکې عملي اقدامات یې هم پیل کړي دي.
تر دې دمخه افغانستان انټرنشنل هم په خپله یو راپور کې په ډاګه کړې وه، چې طالبانو له «ټي ټي پي» سره د اړیکو په تور خپل یو شمېر قوماندانان او غړي زنداني کړي دي.
له دې اقداماتو سره هم مهاله په کابل کې د طالبانو یوه غړي سعید الله سعید د خپلې ډلې د پولیسو په فراغت غونډه کې سپارښتنه وکړه چې د ملا هبتالله د امر له مخې د دوی کسان بهرنیو هېوادونو ته د جګړې یا د هغه په اصطلاح «جهاد» ته نه شي تللی.
پاکستاني رسنیو د نوموړي څرګندونې په پراخه توګه تبلیغ کړې او دا یې مثبت ګام وباله.
دا څرګندونې داسې مهال کېږي، چې تېره اوونۍ په بېجینګ کې د طالبانو، پاکستان او چین بهرنیو چارو وزیرانو د ګډو همکاریو په تړاو غونډه هم وکړه.
په یاده غونډه کې د چین په منځګړتوب طالبانو پاکستان ته ډاډ ورکړی، چې د خپل دغه ګاونډي امنیت ته په ځانګړې پاملرنه کوي.
د پاکستان د بهرنیو چارو وزیر اسحاق ډار هم کابل ته د اپرېل میاشتې په ۱۹مه نېټه د خپل سفر په تړاو تازه څرګندونې کړي دي. هغه وويل: «د پاکستان او افغانستان اړيکې په ښه لور روانې دي. د دغه بهير د ساتلو لپاره خوشحاله يم، چې اعلان وکړم، زموږ حکومت پريکړه کړې چې کابل ته به سفير ولېږي او له دې وروسته به زموږ استازولي د شارژدافیر پر ځای د سفیر کچې ته لوړه شي.»
ډار زیاته کړه: «زه باور لرم چې دا ګام به زموږ د دواړو هېوادونو ترمنځ د امنيت، ترهګرۍ ضد مبارزې، سوداګرۍ او اقتصاد په برخو کې همکارۍ ته وده ورکړي.»
طالبانو سره د اړیکو پر سر د اسلام اباد او نوي ډیلي ترمنځ سختې سیالۍ روانې دي.
باورونه دا دي چې دواړه لوري غواړي د یادې ډلې باور خپل کړي، خو طالبانو لا له دواړو لوریو سره پاللې ده.
پاکستان تل په افغانستان کې له حکومتونو تمې لرلي، چې باید له هند سره اړیکې ونه لري او ورته غوښتنې له طالبانو هم لري.
پاکستان «ټي ټي پي» او بلوڅ بېلتون پاله د هند نیابتي ډلې بولي او پر طالبانو یې نیوکې کړي چې د دوی ضد دغو ډلو ته یې پناه ځایونه ورکړي دي.
طالبانو تر دې مخکې هم د دغه کشالې پر سر له اسلام اباد سره خبرې کړې وې، خو ښکاري چې دا کړکېچ لا هم په باوري توګه نه دی حل شوی.
ډان ورځپاڼې د امريکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ په حواله ويلي، چې د پاکستان یو دولتي پلاوی راتلونکې اوونۍ امريکا ته سفر کوي، څو د دواړو هېوادونو ترمنځ د سوداګريزو تعرفو (ګمرکي مالياتو) په اړه خبرې وکړي.
ډان ورځپانې لیکلي، دا سفر داسې مهال کېږي، چې واشنګټن پر پاکستان وارداتي تعرفې لوړې کړې او پاکستان د امريکا له حکومته غواړي چې پر صادراتو يې د نويو مالياتو د کمېدو په تړاو ورسره خبرې وکړي.
امریکا له پاکستان څخه پر صادریدونکو توکو «۲۹سلنه» تعرفه لګولې ده.
دا اقدام داسې مهال کېږي، چې د پاکستان او امریکا ترمنځ د صادراتو کچه تر درې میلیارده ډالرو پورې رسیدلې ده.
د پاکستان د مالیې وزارت لهخوا په خپره شوې خبرپاڼه کې ويل شوي، د اسلاماباد او واشنګټن ترمنځ رسمي خبرې د جمعې په ورځ د پاکستان د ماليې وزير محمد اورنګزيب او د امريکا د سوداګرۍ استازي جيميسن ګرير ترمنځ د ټلیفوني اړیکې له لارې پيل شوې دي.
ټرمپ د جمعې په ورځ په اندروز هوایي ډګر کې له الوتکې څخه د ښکته کیدو پر مهال خبریالانو ته ویلي، که د پاکستان او هند ترمنځ جګړه رامنځته شي، دی به له دواړو هېوادونو سره د سوداګريزو معاملاتو لېوالتیا ونه لري.
دا څرګندونې د هند او پاکستان ترمنځ د کشمیر د کړکېچ د رامنځه کیدو په لړ کې شوې دي.
د ټرمپ په خبره «لکه څنګه چې پوهېږئ، موږ له هند سره د يوې سوداګريزې معاملې لپاره ډېر نږدې شوي يو.»
د هند د سوداګرۍ وزير پيوش ګويال هم تازه واشنګټن ته سفر کړی، څو د دواړو هېوادونو ترمنځ سوداګريزې خبرې چټکې کړي.
د هند او امريکا هدف دا دی، چې تر جولای مياشتې پورې يو موقتي تړون لاسليک کړي. هند هم د امريکا له خوا له ۲۶ سلنه تعرفې سره مخ دی، چې پر صادرېدونکو هندي توکو لګول کېږي.
د رويټرز خبري اژانس د راپور له مخې، هند ښايي امريکايي شرکتونو ته اجازه ورکړي، چې له ۵۰ ميليارده ډالرو څخه د زيات ارزښت لرونکو پروژو لپاره چې ډېری يې د فدرالي ادارو له خوا تمويليږي ورته وړاندیزونه ورکړي.
دا ګام د ډيلي او واشنګټن ترمنځ د سوداګریزو خبرو يوه غوښنه برخه بلل کېږي.
له بلې خوا، د پاکستان يوه دولتي فکري بنسټ خبرداری ورکړی، چې د امريکا لهخوا پر پاکستاني توکو د لوړو تعرفو پلي کول، چې د ټرمپ د تعرفوي تګلارو يوه برخه ده، د پاکستان پر صادراتو سخت اغېز کولی شي.
د پاکستان د اقتصادي پراختيا بنسټ (PIDE) ويلي، دغه نوې تعرفې کولی شي، چې د پاکستان د صادراتو سکتور ته هر کال له ۱.۱ ميليارده تر ۱.۴ ميليارده ډالرو زيان ورسوي.
دغه ادارې ټينګار کړی، چې پاکستان بايد خپل صادراتي بازارونه متنوع کړي، څو له دا ډول ګواښونو ځان وژغوري.
د بلوچستان د ازادۍ لپاره جنګیدونکي بلوڅ ازادۍ غوښتونکو (بي اېل اې) په یوه خبرپاڼه کې ادعا کړې، چې په یاد ایالت کې یې د سوراب په نوم ولسوالۍ مرکزي ښار له پاکستاني ځواکونو نیولی او د پاکستان ټول پوځي او ملکي اداري او مالي جوړښتونه یې ولکه کړي دي.
بلوڅ بېلتون پالو د (غبرګولي ۱۰مه) خبرپاڼه کې زیاته کړې، د یادې ولسوالۍ د سقوط لپاره یې وسله والو درې ساعته پرلپسې جګړه کړې، چې د ولسوالۍ، پولیسو او د دولتي بانک په ګډون د ټولو ادارو ولکه یې په خپل کنټرول کې اخیستې ده.
خبرپاڼه کاږي، چې د دغو بریدونو پر مهال له پاکستاني پولیسو او چارواکو څخه د وسلو په ګډون د یو شمېر وسايطو تر څنګ نور تجهیزات هم نیول شوي دي.
پاکستاني رسنیو په دغه بریدونو کې د یادې ولسوالۍ د مرستیال هدایتالله د وژل کیدو خبر ورکوي، خو بلوڅ بېلتون پاله وايي، نوموړی د زندان پر مهال په یوې کوټه کې د «ساه ډوبۍ» له امله مړ شوی دی.
تر اوسه پورې د پاکستان پوځ د دغو ادعاوو په تړاو څرګندونې نه دي کړي.
بلوڅ بېلتون پالو تر دې دمخه هم په بلوچستان کې د یو شمېر سیمو د نیول کیدو ادعاوې کړې، چې د اسلام اباد له لوري تبلیغات ګڼل شوي وو.
یادې وسله والې ډلې په دې وروستیو کې د پاکستاني پوځیانو او دولتي مامورینو خلاف خپل بریدونه پراخ کړي دي.
د دغې ډلې په وروستي ځانمرګي برید کې د پاکستاني پوځیانو د یوه ښوونځي ماشومان هم په نښه شول چې پراخ غبرګونونه یې راوپارول.
له دې ور هاخوا په پښتونخوا ایالت کې بیا د «ټي ټي پي» وسله والې ډلې خپل فعالیتونه ګړندي کړي او هره ورځ له پوځیانو سره په نښتو اخته وي.
په یادو دواړو ایالتونو کې زیاتیدونکې نا امنۍ د اسلام اباد اندېښنې ډېرې کړې او باور یې دا دی چې د دغو خوځښتونو تر شاه د هند ښکاره لاسونه دي او د طالبانو تر واک لاندې افغانستان کې ورته پناه ځایونه هم ورکړل شوي دي.
طالب چارواکی ذاکر جلالي وايي چې په کابل کې د پاکستان د ډېپلوماتیک ماموریت د کچې سفير ته پورتهکېدو سره دوی هم په اسلاماباد کې د خپل شارژدافير کچه سفير ته پورته کوي. د نوموړي په وینا، اسلاماباد امیرخان متقي ته د سفر رسمي بلنه ورکړې چې په مناسب وخت کې به تر سره شي.
د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت یو چارواکي ذاکر جلالي د جمعې په ورځ (د غبرګولي ۹مه) پر اېکسپاڼه لیکلي: «په کابل کې د پاکستان د ديپلوماتیک ماموریت د کچې سفیر ته پورته کولو سره به دوی هم په اسلام اباد کې د شارژدافير کچه سفير ته پورته کړي.»
نوموړي ویلي، چې دواړه هېوادونه د مشترکاتو ترڅنګ دوه اړخیزې اړيکې او ننګونې هم لري.
د جلالي په خبره، چې دوه اړخېزې اړيکې د ډیپلوماسۍ او تدبیر سره مثبت لوري ته تللی شي.
نوموړي دا هم ویلي، چې کابل ته د پاکستان د بهرنیو چارو د وزیر د راتګ پر مهال هغه امیرخان متقي ته د اسلاماباد د سفر بلنه ورکړې چې په مناسب وخت کې به تر سره شي.
د پاکستان د بهرنیو چارو وزیر اسحاق ډار ویلي، چې کابل ته یې وروستی سفر ډېر ګټور و او پاکستان پرېکړه کړې چې له طالبانو سره د ډېپلوماټیکو اړیکو د پیاوړتیا په موخه په کابل کې د خپل شارژدافیر کچه لوړه او سفیر وګوماري.