ایران د افغان کډوالو د کورنیو اېستل دوه برابره کړی دی

د یادې ادارې په وینا، د امریکا د مرستو له کمېدو سره د ۱۴۵ مېلیونه ډالرو په ارزښت بېړنۍ پروژې په ټپه درېدلي دي.

دغې ادارې د سې‌شنبه په ورځ (د غبرګولي ۱۳مه) د خپلې اېکس‌پاڼې له لارې په یوه بیان کې زیاته کړې، چې د مالي سرچینو د کمښت له امله تر اوسه څه باندې ۴۲۰ روغتیايي مرکزونه تړل شوي دي. همداراز، د ماشومانو او مېندو د تغذیې ۲۹۸ ځانګړو مرکزونو خپل فعالیت بند کړی دی.

د اوچا په راپور کې راغلي، چې د مرستو له کمېدو سره د ۱۴۵ مېلیونه ډالرو په ارزښت بېړنۍ پروژې درول شوې دي. دغه‌راز، د اوبو، حفظ‌الصحې او روغتیا ۱۳ پروژې هم د بودیجې د نشتوالي له امله ځنډول شوې دي.

د اوچا د معلوماتو پر بنسټ، د ۲۰۲۵ کال د مارچ تر پایه پورې دغې ادارې وکړای شول چې ۷.۶ مېلیونو کسانو ته مرستې ورسوي، په داسې حال کې چې تېر کال دا کچه ۹.۴ مېلیونه کسانو ته رسېده.

دا په داسې حال کې ده، چې څه موده مخکې د ملګرو ملتونو د بشرپاله چارو د همغږۍ دفتر یا اوچا ویلي و، چې پر افغانستان د طالبانو تر بیا واکمنېدو وروسته په دغه هېواد کې شاوخوا  ۲۲.۹ مېلیونه خلک بېړنیو بشري مرستو ته اړتیا لري.

نوموړې ادارې ټینګار کړی و، چې که نړۍواله ټولنه دا وضعیت له پامه وغورځوي، نو د مېلیونونو انسانانو ژوند به له لا ډېرو ګواښونو سره مخ شي.

د یادونې ده، چې له افغانستان سره د امریکا د مالي مرستو تر کمېدو وروسته، دغه هېواد اوس مهال له یوه پراخ، ژور او دوامداره بشري ناورین سره مخ دی او هېوادوال سملاسي مرستو ته اړتیا لري.

سرچینو د سې شنبه په ورځ افغانستان انټرنشنل ته وویل: «لکه څنګه چې هالنډ لا تر اوسه د افغانستان د اسلامي جمهوریت د نه پېژندلو په اړه رسمي دریځ نه دی اعلان کړی، دا پرېکړه د سفیر له خوا په خپلواکه توګه شوې ده.»

د افغانستان د اسلامي جمهوریت سفیر اصف رحیمي له لومړنیو ډیپلوماتانو څخه و، چې له طالبانو سره یې همکاري وکړه.

په بهر کې د ډېرو افغان ډیپلوماټیکو ماموریتونو برعکس چې له طالبانو سره یې له همکارۍ څخه انکار کړی، رحیمي له طالبانو سره يو ځای شوی دی.

رحیمي له طالبانو سره د خپلې همکارۍ په اړه د نیوکې په ځواب کې افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې د بهرنیو چارو وزارت سره همغږي او اړیکه یوه عادي خبره ده، دا کار پخوا هم شوی او اوس هم دوام لري.

100%

د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته یادې ډلې د افغانستان رسمي او تاریخي تور، سور او زرغون بیرغ لرې او پر ځای یې خپل سپین بیرغ وټاکه.

په ورته وخت کې تراوسه د نړۍ هېڅ یوه هېواد د طالبانو حکومت په رسمیت نه دی پېژندلی، ان هغه هېوادونه هم چې له دوی سره ډیپلوماټیکې اړیکې لري، په رسمي غونډو کې یې د بیرغ له اېښودو ډډه کوي.

د افغانستان د اسلامي جمهوریت لوګو چې له سمبولیکو عناصرو څخه جوړه شوې، د هېواد د ملي او تاریخي هویت ښکارندويي کوي او د دې لوګو په منځ کې د محراب او منبر انځور هم شتون لري.

د افغانستان درې رنګه بیرغ هم پرې رسم شوی دی، د جومات پورته «لا إله إلا الله، محمد رسول الله » کلیمه لیکل شوې او شاوخوا یې د غنمو دوه وږي دي، چې د حاصل خېزي او کرنيزې ودې نښه ده. د لوګو په ښکته برخه کې، د «افغانستان» نوم او د هیواد د خپلواکۍ د کلیزې نېټه لیکل شوې ده.

دغه لوګو د افغانستان د اسلامي جمهوریت نښه ده، چې د تاریخي او ملي ارزښتونو پربنسټ جوړه شوې او د هېواد په رسمي ملي بیرغ، دولتي اسنادونو، پاسپورټونو، پېژندپاڼو، ښوونیزو شهادتنامو او نورو اسنادونو کې کارول کېږي.

طالبان تر اوسه لا نه‌دي توانېدلي، چې د پاسپورټونو په چاپ کې د «اسلامي جمهوري افغانستان» نښه او لوګو لرې کړي او پاسپورټونه لا هم له هماغه پخواني نښې سره خپرېږي.

اصف رحیمي په داسې حال کې له طالبانو سره همکاري کوي، چې د اسلامي جمهوري افغانستان په حکومت کې یې په مهمو دندو کار کړی دی.

هغه د کرنې، اوبو لګولو او مالدارۍ وزارت او همداراز د هرات د والي په توګه دندې ترسره کړي دي.

د سرچینو د معلوماتو له‌مخې، وژل شوی کس شېر ولي نومېده او د ننګرهار په مارکوه بازار کې یې په یوې کراچۍ کې ترکاري پلورله، چې د یوه بل کس له‌خوا د ۱۰ افغانیو پر سر تر لفظي شخړې وروسته د فزیکې شخړې په ترڅ کې ووژل شو. 

د سرچینو په وینا، دا سړې د چړو په ګوزارونو وژل شوی دی.

سرچینې افغانستان انټرنشنل ته په رالېږل شوي غږیز پیغام کې زیاته کړې، چې وژل شوی کس له سختو اقتصادي ستونزو سره مخ و او اوس یې کورنۍ بل سرپرست هم نه‌لري.

طالبانو بیا تر اوسه په رسمي ډول په دې تړاو څه نه دي ویلي.

د یادونې ده، چې پر افغانستان د طالبانو تر واکمنېدو وروسته د ننګرهار په ګډون د هېواد په بېلابېلو سیمو کې جنايي پېښې ډېرې شوې دي.

د لیکوال په اند، طالبانو او پاکستاني چارواکو د چین په ملاتړ د سیاسي، اقتصادي او ټرانسپورتي اړیکو د پراختیا لپاره خپله لېوالتیا ښودلې.

په مقاله کې چې د سې‌شنبه په ورځ (د غبرګولي ۱۳مه) خپره شوې، راغلي چې په لیدلوري کې دا بدلون کولای شي په سیمه‌ییز ثبات کې مهم رول ولوبوي، په ځانګړې توګه په داسې وخت کې چې نړۍ له ګڼو امنیتي او اقتصادي کړکېچونو سره مخ ده.

د ایرواشیا وېب‌پاڼې مقاله کې راغلي، چې چین د طالبانو او پاکستاني چارواکو ترمنځ په دغه بهیر کې د منځګړي رول لوبولی او له دواړو هېوادونو یې غوښتي، چې پخواني اختلافات یوې خوا ته کړي او د ګډ راتلونکي پر لور ګام واخلي.

د مقالې لیکوال ویلي، چې د افغانستان اقتصاد له جدي ستونزو سره مخ دی او د ملګرو ملتونو راپورونه، چې د دغه هېواد شاوخوا ۹۰ سلنه خلک د بې‌وزلۍ تر سرې کرښې لاندې ژوند کوي.

داسې شرایطو کې له پاکستان سره همکاري کولای شي چې د سوداګرۍ، اومه توکو د لېږد، درملو او د ټرانسپورټي تګ‌راتګ لپاره فرصتونه برابر کړي.

بل خوا، پاکستان هم له امنیتي ستونزو په ځانګړې توګه د تحریک طالبان پاکستان له ګواښونو سره مخ دی.

په مقاله کې راغلي، د ترهګرۍ پر ضد ګډه مبارزه او پرانیستې خبرې‌اترې کولی شي چې د دواړو هېوادونو امنیت پیاوړی کړي.

دې سره جوخت، طالبان د نړۍوال مشروعیت د ترلاسه‌کېدو په برخه کې له سختو ازموینو سره مخ دي.

د مقالې د لیکوال په اند، دوامداره ثبات یوازې د رغنده ښکېلتیا، سیمه‌ییزې همکارۍ او د انزوا پرېښودو له لارې ترلاسه کېدای شي.

ټاکل شوې، چې په کابل کې به یوه مهمه غونډه جوړه شي چې د سیمې سیاسي مشران به په‌کې د همکاریو د راتلونکي په هکله بحث او خبرې وکړي.

په مقاله کې دا غونډه د افغانستان او پاکستان ترمنځ په اړیکو کې د عملي پرمختګ لار بلل شوې ده.

د طالبانو د لوړو زده کړو وزیر ندا محمد ندیم د سې شنبه په ورځ ( د غبرګولي ۱۳مه) د کابل طبي پوهنتون په علمي شورا کې ویلي، چې هر مسوول او امیر په خپله برخه کې د نبي وارث بلل کېږي او باید خپل مسوولیت په ښه توګه تر سره کړي.

نوموړي ویلي، چې یوازې مشرتابه د دې هر څه مسوولیت نه لري.

ندیم زياته کړې، چې دوی د لوړو زده کړو په برخه کې د خلکو، ټولنې او روغتیایي برخه کې د ستونزو د حل په موخه هر ډول وړاندیزونه مني.

هغه وویل: «د استاد هره مشوره، وړانديز او غوښتنه، چې د ټولنې، خلکو او روغتیایي برخې په ګټه وي موږ ورته پاملرنه کوو.»

نوموړی په داسي حال کې د روغتیایي برخې پر پياوړتيا ټينګار کوي، چې له تېرو څه باندې دوو کلنو راهیسې د نجونو پروړاندې د هر ډول طبي زده کړو دروازې بندې دي او په ډېرو روغتيايي مرکزونو کې هم ښځينه روغتياپالانې نشته.

طالبان که څه هم په ښکاره ډول په روغتيايي مرکزونو کې ستونزې کمې يادوي؛ خو په لرو پرتو سيمو کې د ښځينه روغتیاپالانو کمی تر بل هر وخت زيات محسوسېږي او خلک ورسره لاس او ګرېوان دي.

دغه ډله له بهرنیانو سره په ټولو لیدنو کې د روغتيايي مرستو پر ډېرېدو ټينګار کوي.