بلوچستان کې د داعش لومې؛ د افغانستان امنیت له نویو ګواښونو سره مخ کېدونکی دی

سعید ویلي و، چې د ملاهبت الله په امر هېڅوک بهرنیو هېوادونو ته د جنګ یا د دوی په اصطلاح د «جهاد» لپاره د تګ اجازه نه لري.

رحیم سکندر پر اېکس پاڼه زیاته کړې: «کومې خبرې چې څو ورځې وړاندې مولوي سعید الله سعید کړې وې او ما نقد پرې کړی و، ناسم یې بولم او خپله خبره بېرته اخلم».

افغانستان انټرنشنل تر دې دمخه د خپلو سرچینو له قوله راپور ورکړی و، چې نوموړی د همدغو څرګندونو له امله زنداني شوی دی.

د طالبانو د اصلاحي کمېسیون غړي په ښکاره خپلو خبرو کې د دغې ډلې غړي له «ټي‌ټي‌پي» سره د یو ځای کېدو او پاکستان پر ضد له جګړې څخه راګرځول.

پاکستاني رسنیو د هغه خبرې په پراخه توګه تبلیغ کړې او دا یې د اسلام اباد له لوري له طالبانو څخه د تازه غوښتنو پایله بللې وه.

د راپورونو له مخې؛ طالبانو اسلام اباد ته ډاډ ورکړی، چې په خپله خاوره کې به د هغو افغانانو مخه نېسي چې د «ټي‌ټي‌پي» لیکو سره یو ځای کېږي او د پاکستان پر ضد جګړې کوي.

د افغانستان انټرنشنل موندنو په ډاګه کړې، چې طالبانو د خپلو یو شمېر هغو غړو او قوماندانانو پر ضد اقدامات کړي چې د پاکستاني طالبانو د لیکو پیاوړې کېدو لپاره یې جلب و جذب کاوه. په دې لړ کې طالبانو خپل ځینې غړي د همدې اړیکو په تور زنداني کړي او یو شمېر نور یې تر سختو فشارونو لاندې راوستي دي.

هم‌مهاله پاکستاني چارواکو هم دغه اقدامات ستایلي او دا یې له طالبانو سره د مثبت تعامل د رامنځته کېدو نښې بللې دي.

اسلام اباد تور پورې کوي، چې طالبانو تر خپل سیورې لاندې د پاکستاني طالبانو تحریک ته پناه ځایونه ورکړي؛ خو طالبانو په تېر کې دغه ادعاوې نه وې منلې.

نوموړي دغه څرګندونې په اسلام اباد کې د امریکا سفارت دننه د متحده ایالتونو د «۲۴۹مې کلیزې» په مراسمو کې کړې دي.

شهباز شریف همدا راز د کشمیر پر سر له هند سره د رامنځته شوې کشالې پر سر د اوربند په برخه کې د ټرمپ هڅې وستایلې.

هغه وویل: «ولسمشر ټرمپ د سولې سړی دی او د ګټورو سوداګریزو تړونونو ملاتړی هم دی. هغه ښودلې، چې له شخړو، یخو او ګرمو جګړو سره مخالفت لري».

نوموړي زیاته کړه: «موږ په زغم او حوصلې ځواب ورکړ. موږ د پهلګام پېښې د بې‌طرفې نړۍوالې څېړنې وړاندیز وکړ؛ خو هند پر موږ برید وکړ. هند باید د کره اسنادو له لارې نړۍوال قناعت کړی وای».

د نوي ډيلي او اسلام اباد ترمنځ منځګړی واشنګټن

په ورته وخت کې د پاکستان د خلکو ګوند مشر د یوه‌ پلاوي په مشرۍ واشنګټن ته تللی دی. نوموړي د امریکا مېشتو پاکستانیانو او له رسنیو سره په خبرو کې ویلي، چې ټرمپ د هند او پاکستان ترمنځ د اوربند د ټینګېدو لپاره د پام وړ هڅې کړې دي.

د هغه په خبره: «ټرمپ لږ تر لږه لس ځله یادونه کړې، چې څنګه یې د اوربند لپاره رول لوبولی او دا یې ډېر پر ځای کار کړی. که د هغه هڅې نه وای، اوربند به هېڅکله نه وی شوی».

د هغه په خبره، امریکا باید د نوي ډیلي او اسلام اباد ترمنځ د اوربند د تلپاتې کېدو لپاره د خبرو اترو بهیر پیل کړي.

ناندره‌ییزې سیاسي څرګندونې

هم‌مهاله د پاکستان د بهرنیو چارو وزیر اسحاق ډار خبر ورکړی، چې اسلام‌اباد هر وخت له هند سره د پراخو خبرو اترو لپاره چمتو دی؛ خو دا چاره باید د درناوي او متقابلې ارادې پر بنسټ وي. نوموړي خبرداری ورکړی، چې د هندي چارواکو توندې څرګندونې وضعیت لاپسې خرابولای شي.

د ډار په وینا: «هر وخت چې هغوی خبرو ته چمتو وي، موږ هم تیار یو؛ خو موږ اړ نه یو».

د هندي کشمیر په پهلګام کې نږدې دوه میاشتې وړاندې د د وسله‌والو یوې ډلې ۲۶تنه سېلانیان ووژل، چې د نوي ډيلي سخته غوسه یې راوپاروله او اسلام اباد یې په دغه برید تورن کړ.

هند په همدې غبرګون کې د پاکستان په بېلابېلو ښارونو او پوځي اډو بریدونه وکړل. ادعا وشوه چې په دغو بریدونو کې یې د پاکستان دننه تر ۱۰۰کسانو ډېر ترهګر وژلي؛ خو پاکستان دا ادعا رد کړه او یوازې د ملکي وګړو د مرګ ژوبلې یادونه یې وکړه.

اسلام اباد هم د یادو بریدونو په غبرګون کې د هند پر خاوره هوایي او توغندیز بریدونه وکړل، چې د امریکا په هڅو یې ترمنځ اوربند وشو.

دواړه لوري اوس هم یو بل ته ګواښونه کوي او د هند لومړي وزیر نرېندرا مودي بیا خبرداری ورکړی، چې د پاکستان پر ضد یې د «سېندور عملیات» لا پای ته نه دي رسېدلي.

نوموړي دغه څرګندونې په کابل کې د ملا هبت الله د فرمانونو څخه د ملاتړ او پلي کېدو غونډه کې کړې دي.

هغه زیاته کړې، چې دیني عالمان باید خلک د طالبانو د مشر «اطاعت» ته راوبولي.

مولوي راز محمد حقاني زیاته کړه: « ملا صېب که کمزورې خبره وکړي؛ نو خلک به له اسلامي نظام څخه زړه توري کړي».

د طالبانو تر واک لاندې د ارګ جومات امام مولوي فقیر محمد فقیر په یاده غونډه کې غوښتنه وکړه، چې خلکو ته د دوی د واکمنۍ په تړاو مثبتې خبرې وکړي.

کابل کې د طالبانو والي ملا امین الله عبید هم د خپلې ډلې په ملاتړ ویناوې کړې دي او ویلي یې دي، چې دوی په خپلو جوړښتونو کې هېڅ ډول قومي او ژبني توپیرونو ته ځای نه ورکوي.

هغه وویل: «دا نظام نه یوازې د یوې منطقې دی،‌ نه د یو سمت دی،‌ نه د یوې قبیلې دی او نه د یوې ژبې دی. دا د افغانستان د ټولو ولسونو د قربانیو په نتیجه کې راغلی».

طالبانو په تېرو نږدې څلور کلونو کې هغه دیني عالمان او عام وګړي سخت شکنجه کړي یا هم زنداني کړي دي، چې د دغه ډلې پر ضد یې څرګندونې کړې وې.

یاده ډله پر خپل مشر ملا هبت الله او خپلو جوړښتونو هېڅ ډول نیوکې نه مني.

د بیان ازادۍ د مخنېوي دغه هڅې نه یوازې په کور دننه له سختو غبرګونو سره مخ شوې؛ بلکې په نړۍواله کچه یې هم اندېښنې راپارولې دي.

د راپورونو له مخې؛ طالبان په بېلابېلو ولایتونو کې خلک مجبوري، چې د دوی په ملاتړ غونډې او ویناوې وکړي.

طالبانو څو اونۍ دمخه په کابل کې مشهور دیني عالم او د دغه ډلې سرسختی منتقد مولوي عبدالقادر قانت هم ونیوه.

هغه د نجونو د زده‌کړو پر ملاتړ او د طالبانو په حکومتي چوکاټ کې د قومي او ژبنیو توپیرونو پر ضد ویناوې کولې.

همدا راز په هلمند کې د نجونو د زده‌کړو یو بل ملاتړ دیني عالم بشیر احمد الحنفي هم د طالبانو له لوري زنداني شوی دی.

نوموړي په وار، وار په خپلو خبرو کې په شرعي توګه د طالبانو له لوري د نجونو زده‌کړو بندیزونه غندلي او نیوکه یې کړې وه، چې یاده ډله خپلو شخصي افکارو ته د دین نوم کاروي.

د ټرمپ فرمان څرګندوي، هغه افغانان چې د کډوالۍ ځانګړې ویزې (SIV) لري؛ کولای شي امريکا ته سفر وکړي.

همداراز هغه افغانان چې د امريکا د دايمي اوسېدنې کارت (ګرين‌ کارډ) لري، هم دغه بنديز کې نه دي شامل او کولای شي امريکا ته ننوځي.

سربېره پر دې، هغه افغان وګړي چې دوه ‌ګونی تابعيت لري او د بل هېواد پاسپورټ لري او په هماغه پاسپورټ سفر کوي، د بنديز له دايرې وتلي بلل شوي.

په ورته وخت کې، هغه کسان چې د مېرمنې او اولادونو له لارې د کډوالۍ قانوني ويزه لري امریکا ته د تګ اجازه لري.

فرمان کاږي، هغه کسان چې د نړۍوالو ورزشي سياليو لکه المپيک يا نړۍوال جام برخه‌وال دي؛ که لوبغاړي وي یا روزونکي هم د دغه سفر د بندیزونو برخه نه شمېرل کېږي.

د امریکا ولسمشر په خپل اجرايوي فرمان کې د افغانستان، ايران، چاډ، د کانګو جمهوريت، استوايي ګينه، اريتريا، هاييتي، ميانمار، لېبیا، سوماليا، سوډان او يمن پر وګړو باندې امريکا ته د سفر بندیز اعلان کړی.

په فرمان کې چې د چهارشنبې په ورځ د (غبرګولي ۱۴مه) خپور شو ويل شوي، پر افغانستان واکمن طالبان یوه داسې ډله ده چې د امریکا له لوري د ځانګړو نړۍوالو ترهګرو ډلو په نوملړ (SDGTs) کې شامله ده.

دغه نوملړ هغه ډلې او کسان تر سختو اقتصادي بندیزونو لاندې راولي، چې په ترهګریزو فعالیتونو کې ښکېل وي. 

فرمان زياتوي، افغانستان دا مهال داسې متمرکز، وړ او همکار بنسټ نه لري چې د پاسپورټ يا نورو مدني اسنادو د صادرولو جوګه وي.

همداراز، دغه هېواد د هغو تګلارو له نشتوالي سره مخ دی، چې له مخې يې د اشخاصو شاليد يا امنيتي سابقه وڅېړل شي.

د ټرمپ نوي فرمان کې په ښکاره توګه ویل شوي، چې امریکا ته د افغانانو پر هر ډول سفر که د کډوالۍ اړوند وي یا هم له کډوالۍ بهر تر نامعلومې مودې ځنډول کېږي.

هغې هیله څرګنده کړې، چې د اوبو په تړاو روانې ډېپلوماټیکو خبرو پایله ورکړې ده.

امیرخان متقي تهران ته د خپل وروستي سفر په لړ کې یاده کړې وه، چې چمتو دي ایران ته د ګاونډیتوب او وروګلوۍ له مخې اوبه ورکړي.

یاد هېواد تر دې دمخه په وار، وار اندېښنه ښوولې وه، چې په سیستان او بلوچستان کې یې بزګر له سختې وچکالۍ سره مخ دي.