د طالبانو د مخابراتو او معلوماتي ټکنالوژۍ وزارت وایي، چې د پکتیا ولایت د ځاځي اریوب منډهېر ملي پارک کې یې د سیلانیانو او ځايي اوسیدونکو د اسانیتا لپاره د پنځه مخابراتي شبکو انټرنټي او مکالماتي خدمات فعاله کړل.
د طالبانو د مخابراتو وزارت ویاند عنایت الله الکوزی وايي، د سیلانیانو او ځايي خلکو له غوښتنې وروسته یې په مڼدهېر ملي پارک کې د مخابراتي شبکو انټرنټي او مکالماتي خدمات فعاله کړي.
د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د اېبيسي نیوز له خبریال سره په یوه ټیلیفوني مرکه کې له ایلان ماسک سره خپله وروستۍ لفظي شخړه بېاهمیته وبلله. دا مرکه د جمعې په سهار (د غبرګولي ۱۶مه) یوازې څو ساعته وروسته له هغه وشوه چې د ټرمپ او د ټېسلا شرکت د مشر ایلان ماسک تر منځ لفظي شخړه شوې وه.
ټرمپ د دې شخړې په اړه په بېپروایۍ سره څرګندونې وکړې او ویې ویل، داسې ښکاري چې هېڅ مهم څه نه دي پېښ شوي. کله چې له ټرمپ وپوښتل شول چې ایا له ماسک سره د خبرو لپاره کوم پلان لري، هغه په ځواب کې وویل: «ستا مطلب هغه سړی دی چې خپل عقل یې له لاسه ورکړی؟»
ټرمپ زیاته کړه چې دا مهال له ایلان ماسک سره د خبرو هېڅ ځانګړې علاقه نه لري. د نوموړي په وینا، دا ماسک دی چې هڅه کوي له ده سره خبرې وکړي، خو هغه لا چمتو نه دی چې دا ډول خبرې پیل کړي.
دا څرګندونې په داسې حال کې کېږي چې د دواړو مشهورو څېرو تر منځ سیاسي او شخصي اختلافات ورځ تر بلې ژورېږي.
په خوست کې د طالبانو د والي د رسنیو دفتر د یوې اعلامیې په خپرولو سره ویلي، چې د خوست ولایت د ځنګلونو په اړه د ملګرو ملتونو د خوړو او کرنې ادارې اندېښنه بې اساسه ده او په یاد ولایت کې د ځنګلونو ساتنې ته پاملرنه ډېره شوې ده.
د ملګرو ملتونو د خوړو او کرنې ادارې تېره ورځ د یو راپور په خپرولو سره ویلي و، چې د خوست ځنګلونه له جدي ګواښ سره مخ دي او په بې پروايي سره قطع کیږي.
د ملګرو ملتونو یادې ادارې د اندېښنې په ښودلو سره ویلي، که د ځنګلونو د ونو د قطع کولو مخنیوی ونه شي، د خوست د ځنګلو د له منځه تلو ګواښ به نور هم ډېر شي.
خو د خوست د والي رسنیز دفتر د جمعې په ورځ د یوې اعلامیې په خپرولو سره د ملګرو ملتونو د خوړو او کرنې ادارې هغه اندېښنه بې اساسه بللي چې په خوست کې د ځنګلونو ونې په بې پروايی سره قطع کیږي.
په اعلامیه کې راغلي:« د خوست ولایت په کچه د ځنګلونو ساتنې ته بې سارې پاملرنه شوې ده. د طبیعي منابعو او عامه شتمنیو لکه ځنګلونو ساتنه زموږ له مهمو لوړیتوبونو څخه ده. د ځنګل وهلو او غوڅولو مخنیوي لپاره موثر ګامونه اخیستل شويي او دا لړۍ لا هم په جدي ډول روانه ده.»
د خوست ولایت مقام په اعلامیه کې د ملګرو ملتونو د خوړو او کرنې ادارې راپور د حقیقت خلاف بلل شوی او وايي، د ځنګلونو د ناقانونه وهل کېدو د مخنیوي لپاره یې د ځانګړو قطعاتو په تشکیلاتو کې د پام وړ زیاتوالی راغلی او په ولسوالیو کې د ولسي خلکو له لوري د طبیعي ځنګلونو د څار کمیټې هم جوړې شوي دي.
په افغانستان کې د ملګرو ملتونو مرستندویه دفتر (یوناما) تایید کړه، چې د یاد سازمان ښځینه کارکوونکي په کابل کې ګواښل شوي دي. تردې وړاندې افغانستان انټرنشنل ته سرچینو ویلي وو، چې له طالبانو سره اړوندو کسانو یو شمېر ښځینه کارکوونکې څارلي او د وژلو ګواښونه یې ورته کړي دي.
د افغانستان انټرنشنل د راپور له خپرېدو یوه اونۍ وروسته ملګرو ملتونو ویلي، چې ښځینه افغان کارکوونکي یې د ګاښونو له امله اړې شوې، چې له کوره کار وکړي.
لږترلږه درېیو سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي و، چې تېره سې شنبه او چهار شنبه وسله والو طالبانو د ملګرو ملتونو یو شمېر ښځینه کارکوونکې تعقیب کړې، ګواښلې او ویرولې دي.
د ملګرو ملتونو ځینو ښځینه کارکوونکو د نوم نه ښودلو په شرط فرانس پرېس خبري اژانس ته ویلي، چې دوی په کوڅو او د ټلیفون له لارې ګواښول شوي او ورته ویلي شوي «کور کې پاتې شئ.»
د ملګرو ملتونو یوې ښځینه کارکوونکې فرانس پرېس ته ویلي، چې له څو اونیو راهیسې داسې پیغامونه ترلاسه کوي، چې «له بهرنیانو سره د کار» له امله ورته سپکاوی او ګواښونه کوي.
د یوناما په وینا نامعلومو کسانو د ملګرو ملتونو ځینې افغان ښځینه کارکوونکې یواځې له دې امله ګواښلې؛ چې دوی د ملګرو ملتونو لپاره کار کوي.
یوناما ویلي:«په کابل کې د ملګرو ملتونو څو ښځینه ملي کارکوونکي د خپلې دندې له امله له جدي ګواښونو سره مخ دي.»
خو د طالبانو د کورنیو چارو وزارت ویاند عبدالمتین قانع دا تور رد کړی او ویلي یې ديي، چې دا دول ګواښونه «جرم» دي او پولیس په دې اړه بې پری اقدام کوي.
یوناما ویلي، چې د راپورنو له خپرېدو ورسته طالبانو پلټنې پیل کړې دي.
طالبانو په ۲۰۲۲ کال کې ښخې په نادولتي ادارو کې له کار کولو منع کړې دي او دغه بندیز په ۲۰۲۳ کال کې د ملګرو ملتونو دفترونو هم وغځېده.
طالبانو په کندهار ښار کې د اختر لمونځ لپاره د ۱۵ جوماتونو نوملړ اعلان کړی او لا له وړاندې یې د یادو جوماتو لپاره سخت امنیتي تدابیر نیولي دي. بل خوا د کندهار ښار اوسیدونکي وايي، د طالبانو له خوا د سختو امنیتي تدابیرو له امله له ستونزو سره مخ شوي دي.
په کندهار کې د طالبانو د حج او اوقافو ریاست د لوی اختر د لمونځ لپاره په کندهار ښار کې د ۱۵ جوماتونو نومونه اعلان کړې دي.
د حج او اقافو ریاست له خوا په یادو جوماتونو کې د تقریر کوونکو طالبانو نومونه هم اعلان کړي دي.
د دغه ولایت د حج او اقافو له لوري په خپرې شوې خبرتیا کې ویل شوي، چې په هر جومات کې به د اختر لمونځ څخه وړاندې یونیم ساعت تقریرونه هم وشي.
پر همدغه مهال طالبانو د تېرو څلورو ورځو راهیسې په کندهار ښار او ځانګړې توګه د اختر لمونځ لپاره د ځانګړو شویو جوماتونو په شاوخوا کې امنیتي تدابیر سخت کړي دي.
د کندهار ښار یو شمېر اوسیدونکو له افغانستان انټرنشنل ـ پښتو سره په خبرو کې ویلي، چې د طالبانو له خوا د امنیتي تدابیرو په پلمه ځورول کیږي او په هر څو متره واټن کې تلاشي کیږي.
د کندهار ښار یو اوسیدونکي د نوم نه ښودلو په شرط وویل:« هغه مسجدونه چې د اختر لمونځ په کې کیږي، د هغې شاوخوا کې طالبان ځای پرځای شوي دي. د ښار په هر څو مترو کې د تلاشۍ لپاره طالبان ولاړ دي او خلک تلاشې کوي، د ښار په مهمو ځایونو کې یې د وسایطو تګ راتګ بند کړی دی.»
همدارنګه د کندهار ښار یو شمېر اوسیدونکي شکایت کوي، چې د ښار په لومړۍ، دویمه، درېیمه او پنځمه حوزه کې د اختر لمونځ کولو لپاره ځانګړي شویو جوماتونو ته د ورتګ پرمهال د تېرو څلورو ورځو راهیسي تلاشي کیږي.
د طالبانو له خوا د لوی اختر لمونځ لپاره ځانګړو شویو جوماتونو له جملي څخه یو هم د کندهار ښار په نهمه حوزه کې د کندهار پوهنتون ته څېرمه مرکزي عیدګاه جومات دی.
نورو اخترو ته په کتو تمه ده، چې د طالبانو مشر ملا هبتالله اخوندازه به د اختر لمونځ لپاره یاد جومات ته ورشي.
د سیمي اوسیدونکي وايي، د تېرو څلورو ورځو راهیسي، د مرکزی عیدګاه جومات په شاوخوا کې ګڼ طالبان ځای پرځای شوي دي او جومات نه نږدې خلکو ته د تګ راتګ اجازه نه ورکوي.
د یوې معتبرې ورزشي رسنۍ د راپور له مخې، د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ له لوري د ځینو هېوادونو پر وګړو د سفر بندیز له امله، د امریکا په میجر کرېکټ لیګ کې د افغان لوبغاړو ګډون له نامعلوم برخلیک سره مخ شوی. په دغه لیګ کې د لوبېدو لپاره اووه افغان لوبغاړو قراردادونه ترلاسه کړي دي.
د اې اېس پی اېن کرېک اېنفو د راپور له مخې، د امریکا د ولسمشر له فرمان وروسته، د امریکا د میجر کرېکټ لیګ چارواکي هېله من دي، چې افغان لوبغاړي به اغیزمن نه شي او سږکال به په دغه لیګ کې ولوبیږي.
امریکا ته د سفر بندیز په دغه فرمان کې د افغانستان په ګډون ۱۲ هېوادونه شامل دی.
د امریکا د کرېکت لیګ یوه چارواکي ویلي، چې دوی هیله لري، چې دا لیګ به د امریکا د بهرنیو چارو وزیر له لوري د «ستر ورزشي ایونټ» په توګه و پېژندل شي، تر څو افغان لوبغاړي له دې بندیز نه اغېزمن نه شي.
د امریکا میجر کرېکټ لیګ ویاند وايي:« موږ له اړوندو چارواکو سره کار کوو، تر څو د نړیوالو لوبغاړو سفر له خنډ پرته ترسره شي. دا لیګ لا هم د نړۍ غوره کرېکټ لوبغاړي راجذبوي او سږکال به زموږ ټر ټولو زړه راښکونکی فصل وي.»
همدا راز د امریکا د کرېکټ لیګ د ځینو لوبډلو چارواکو کرېک اېنفو ته ویلي هڅه کوي، چې افغان لوبغاړي له بندیز مخکې امریکا ته راولي او دا موضوع یې د امریکا میجر کرېکټ لیګ له مشرانو سره شریکه کړې ده.
د امریکا د بهرنیو چارو وزیر ویلي، چې ولسمشر ټرمپ له خوا امریکا ته د سفر بندیز په تازه اجراییوي فرمان کې استثنا هم شامله ده. هغه زیاتوي: «هغه لوبغاړيي یا لوبډلې چې د نړیوال جام، المپیک یا بل کوم ستر ورزشي پروګرام لپاره سفر کوي د بندیز نه مستثنا دي.»
دمګړی راشد خان، عظمت الله عمرزی، نوین الحق، ګلبدین نایب، فضل الحق فاروقي، وقار سلام خیل او نور احمد د ۲۰۲۵ کال لپاره د امریکا میجر کرېکت لیګ سره قراردادونه لري.
د امریکا میجر کرېکټ لیګ د جون په ۱۲ پیلیږي.