پخوانۍ امریکایي چارواکې: پر افغان کډوالو محدودیتونه د امریکا ملي امنیت یوه اړتیا ګرځېدلې

د ای اېن اې خبري وېب‌پاڼې د راپور له مخې؛ بلاول بوټو زرداري چې په دې وروستیو کې یې امریکا ته سفر کړی، وايي ټاکل شوې ده له امریکايي چارواکو سره د افغانستان په تړاو خبرې اترې وکړي.

بلاول بوټو د دغه سفر په لړ کې له رسنیو سره په خبرو کې ویلي، چې له افغانستان څخه د امریکایي ځواکونو وتلو او په دغه هېواد کې د پاتې پوځي تجهیزاتو شته‌والی د پاکستان لپاره جدي ننګونې رامنځته کړې دي.

هغه زیاته کړه:« موږ به د ترهګرۍ، افغانستان او نورو مسلو په اړه بحث وکړو."دغو مسلو په تېرو لسیزو کې زموږ په اړیکو خورا اغېزه کړې ده. په هغه طریقه چې امریکایي ځواکونه له افغانستان څخه ووتل او هغه وسلې چې ترې پاتې شوې، نن ورځ زموږ لپاره ستونزې جوړې کړې دي او په پاکستان یې منفي اغېز کړی دی.»

د پاکستان د خلکو ګوند مشر د ترهګرۍ ګواښونو سره د مبارزې لپاره د سیمه‌ییزې او نړۍوالې همکارۍ د پیاوړتیا پر اړتیا هم ټینګار کړی او ویلي یې دي، چې د امریکایي چارواکو سره راتلونکې خبرې اترې به په دې برخه کې ډېرې اغېزمنې وي.

بلاول بوټو زرداري وویل:« موږ د کابل له سقوط وروسته د وضعیت او پاتې ګواښونو سره د مقابلې لپاره لا زیاتو سیمه‌ییزو او نړۍوالو همکاریو ته اړتیا لرو. له همدې امله، موږ د هر اړخیزه خبرو اترو غوښتنه کوو، چې د ترهګرۍ مسله هم پکې شامله وي. موږ د امریکا سره د ترهګرۍ ضد خبرې اترې لرو، چې زه فکر کوم ډېرې ګټورې به وي.»

طالبانو تر اوسه د بلاول بوټو د څرګندونو په اړه غبرګون نه دی ښودلی؛ خو د دغې ډلې چارواکو تر دې وړاندې له پاکستانه غوښتي و، له هغو ادعاوو څخه ډډه وکړي چې دوه اړخیزو اړیکو ته زیان رسوي.

د پاکستان د خلکو ګوند د مشر دغه څرګندونې داسې مهال کېږي، چې د څو میاشتو ترینګلو اړیکو وروسته، طالبان او اسلام اباد په دې وروستیو کې د خپلو ډیپلوماټیکو ماموریتونو کچه د شارژدافیر څخه سفیر ته لوړه کړې ده.

لومړۍ پېښه چې د جوزجان – سرپل په لویه لار د دوو موټر سایکلونو او پېک اپ ډوله موټر د ټکر له امله رامنځته شوې، چې پکې درې تنه مړه او ۱۰ نور ټپیان شوي دي.

د دغه ولایت لپاره د طالبانو د والي ویاند احمد سیاوش حارث د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي،« پېښه پرون دوشنبې په ورځ د ذکا په سیمه کې د موټر چلوونکو د بې غورۍ او لوړ سرعت له امله رامنځته شوي ده.»

بل خوا په پنجشیر کې د طالبانو سیمه‌ییز چارواکي وايي، یو موټر چې د یوې کورنۍ شپږ غړي یې لېږدول؛ له سړک څخه اوښتی چې له امله یې دوه تنه مړه او ۴ نور ټپیان شوي دي.

په پنجشېر کې د طالبانو د امنیتي قوماندانۍ ویاند حقمل سعید د دغې ډلې تر واک لاندې باختر خبري اژانس ته ویلي، چې دغه پېښه پرون ماسپښین شاوخوا یوه بجه د خنج ولسوالۍ په دشت روات سیمه کې رامنځته شوې.

هغه د موټر چلوونکو بې احتیاطي او لوړ سرعت د دغې پېښې اصلي لاملونه بللي دي.

هغې پر اېکس پاڼه لیکلي، کابل کې د تېرې شپې دغه عمليات طالب استخباراتو په خپل هغه مرکز ترسره کړي چې د دوی په واک کې دی؛ ترڅو امريکا او ملاتړو ته يې وښيي، چې دوی د داعش پر وړاندې مبارزه کې رښتيني دي او په بدل کې يې ډالري کڅوړې واخلي.

اغلې سارا زیاتوي: «په ابې دروازه تر بريد وروسته د ځمکنيو څېړنو پر مهال موږ دغه ځای ډېر ښه پېژندلی دی. موږ د دغه ځای په اړه معلومات لرو. دغه ودانۍ چې بېګاه پکې د عملياتو ډرامه ترسره شوه، په ۲۰۲۱کال کې د کابل له سقوط راهیسې د طالبانو د استخباراتو رياست (GDI) د ذوالفقار څانګې په واک کې ده.»

سارا اډمز لیکي، دا (د عملياتو د ډرامې ودانۍ) هماغه ځای دی، چې حقانيان پکې په دوامداره توګه د داعش مشرانو سره ګوري: «په ورته مهال دوی لویدیځ ته داسې معلومات ورکوي، چې موږ د هغوی پر ضد عمليات کوو. دوی فکر کوي، سي ای اې د دغه ودانۍ په اړه هېڅ معلومات نه‌لري او پر خپلو درواغجنو راپورونو به يې تېر باسي.»

نوموړې وايي، هغه څه چې خلک یې ويني دا دي، چې (جي ډي ای) په حقیقت کې په خپل يو مرکز بريد کوي او خلکو ته ښيي، چې د داعش پر یو مرکز يې عمليات کړي دي: «که تاسو د طالبانو په دغه ډول جعلي عملياتو چې د ترهګرۍ ضد مبارزې په نوم يې د امريکا او د هغوی د متحدينو جلبولو لپاره ترسره کوي، بلد نه ياست نو په دې اړه خپور شوی پخوانی راپور (داعش: اوس خپل دښمن وپېژنئ!) ولولئ.»

په پای کې سارا اډمز د یوې پوښتنې په ډول ویلي، چې ولې په دغو عملياتو کې جعل کېږي؟ د دغه پوښتنې ځواب سارا په خپله ورکړی او لیکي یې دي،« دا ځکه چې په دوحه کې د امريکا حکومت او طالبانو تر منځ د ترهګرۍ ضد مبارزې په نوم د ډالري کڅوړو د ورکړې ژمنه شوې ده. وروستۍ ډالري کڅوړه چې يوازې همدا څو اونۍ وړاندې طالبانو ته سپارل شوې ۴۶مېليون ډالره وه.»

دغه وزارت پر اېکس پاڼه د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره لیکلي، چې ښاغلی سعيد به په دې کنفرانس کې د افغانستان د ښوونيز نظام د څرنګوالي، فرصتونو او ننګونو په اړه وينا وکړي او نړۍواله ټولنه به وهڅوي چې د افغانستان د ښوونیز نظام په پراختيا کې خپل رول ولوبوي.

د طالبانو د پوهنې وزارت زیاته کړې، چې دغه پلاوی به د کنفرانس په څنډه کې د بېلابېلو هېوادونو د پوهنې له وزيرانو سره هم ناستې ولري او له هغوی سره به د دوه اړخيزه همکاريو په اړه خبرې وکړي.

خو د طالبانو د پوهنې وزارت د دغه پلاوي کوم تصویر نه دی خپور کړی.

د امریکایي رسنۍ ملېټري ډاټ کام د راپور له مخې؛ په دغه پېښه کې چې د ۲۰۱۶ کال (د نومبر په ۱۲مه) د بګرام په هوايي اډه کې د « ځغاستې ورځ» کې رامنځته شوې وه، یو افغان کارکوونکی احمد نایب چې د (فلور کارپورېشن) شرکت له‌خوا ګومارل شوی و؛ ځانمرګی برید وکړ. په برید کې درې امریکایي سرتېري او دوه قراردادي کارکوونکي ووژل شول او ۱۷ نور ټپیان شول.

ونسټن هېنسلي چې هغه مهال یو پلي سرتېری و، په دې برید کې سخت ټپي شو؛ هغه په سر ټپي شوی و او د بدن کېڼ اړخ یې له کاره ولوېد.

هغه ادعا کړې، چې فلور شرکت د افغان کارکوونکو څارنه نه وه کړې او هغوی ته یې داسې وسایل ورکړي وو چې د چاودېدونکو توکو د جوړولو لپاره کارېدای شول.

په راپور کې راغلي، د امریکایي ځواکونو له‌خوا د شوې څېړنې له مخې؛ نایب دغه چاودېدونکي توکي د هوايي اډې دننه له خپل کار ځای څخه ترلاسه کړي وو. نوموړی په هغه ورځ له اډې څخه د کارکوونکو د وړلو بس څخه پاتې شوی و؛ خو هېچا یې د غیبت په اړه راپور ورنکړ او کله چې هېنسلي هڅه وکړه چې نایب ونیسي؛ هغه خپل ځان ته چاودنه ورکړه.

د ملېټري ډاټ کام په وینا؛ عدلي څېړنو ښودلې چې فلور شرکت د خپلو مکلفیتونو په پوره کولو کې پاتې راغلی او که چېرې په هغه ورځ هېنسلي مداخله نه وه کړې؛ نو ښايي د دغې پېښې مرګ ژوبله تر دې هم زیاته وای.

هېنسلي د امریکایي خلاف دعوه نه ده کړې؛ بلکې په ۲۰۱۹ کال کې یې په سوېلي کارولینا کې د یوې فدرالي محکمې له لارې پر فلور شرکت دعوه کړې ده، خو محکمې ویلي چې د جګړې د فعالیتونو په برخه کې د فدرالي قانون له مخې د دوی صلاحیت محدود دی.

بل خوا دغه شرکت وایي، چې دوی د امریکا پوځ د ملاتړ لپاره فعالیتونه ترسره کړي او همدا فدرالي قانون دی چې دوی له مسوولیت څخه ژغوري.

د هېنسلي وکیلان وايي:« هر خصوصي شرکت باید د خپلو کارکوونکو د بې غورۍ له امله مسوول وګڼل شي او فلور شرکت هم باید د نورو عامو شرکتونو په څېر محکمې ته حاضر شي.»

تر دې مهاله د برید د قربانیانو کورنیو او ۸ نورو ټپیانو له‌خوا هم په جلا ډول دعوې ثبت شوې دي؛ خو دغه قضیې تر هغه ځنډول شوې دي، چې د امریکا ستره محکمه د هېنسلي په قضیه کې خپله پرېکړه اعلان کړي.