پنټاګون وایي، چې ټرمپ لاس انجلس ته د ملي ګارډ ۲زره اضافي ځواکونه لېږي. تر دې وړاندې د کلیفورنیا والي ګوېن نیوسام ویلي و، خبر شوی چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ لاس انجلس ته د ملي ګارډ دوه زره نور ځواکونه لېږي.
رویټرز بیا د محکمې د اسنادو په حواله راپور ورکړی، چې د کلیفورنیا ایالت د ملي ګارد ځای پرځای کولو په اړه د ټرمپ ادارې پر ضد شکایت کړی دی.
د کلیفورنیا ایالت ویلي، چې د ملي ګارډ ځای پرځای کول ناقانونه کړنه ده او د ایالت حاکمیت او فدرالي قانون څخه ښکاره سرغړونه ده.
د امریکا د متحدهایالاتونو ولسمشر ډونالډ ټرمپ وايي، چې د سټارلېنک انټرنېټي خدمتونه به په سپینه ماڼۍ کې دوام ولري. دا څرګندونې داسې مهال کېږي، چې د سټارلېنک او ټېسلا شرکتونو د مشر اېلان ماسک او ټرمپ ترمنځ اړیکې پیکه شوې دي.
نوموړي د دوشنبې په ورځ (د جون ۹مه) زیاته کړې، چې ښايي خپل ټېسلا موټر له سپینې ماڼۍ نه وباسي، خو د سټارلېنک په اړه داسې کومه پرېکړه نهلري او دا یې د یاد شرکت «یو ښه خدمت» بللی دی.
د امریکا ولسمشر تر دې مخکې ویلي و، چې له اېلان ماسک نه یې د ټېسلا «اېس» موټر اخیستی، خو داسې ویل کېدل چې د دوی تر منځ د وروستیو اختلافاتو له امله ښايي هغه دا موټر پرېږدي.
دا په داسې حال کې ده، چې یاد موټر د تېرې اوونۍ په پای کې په سپینه ماڼۍ کې لیدل شوی و.
ټرمپ په دې وروستیو کې ویلي، چې نه غواړي له ماسک سره خپلې اړیکې بېرته جوړې کړي، خو که ماسک ورته زنګ وکړي، ستونزه نه شته.
د ټېسلا کمپنۍ مشر او میلیارډر د ټرمپ څرګندونو ته په اېکس کې د زړه ایموجي په لېږلو سره ځواب ورکړ.
د ایران د اوبو د صنعت ویاند عیسی بزرګزاده وایي، چې له افغانستان سره د هلمند د اوبو د حقابې په تړاو روانې خبرې تر اوسه د پام وړ پایله نه لري او له افغانستانه ایران ته د اوبو جریان له ټاکل شوې کچې ښکته پاتې شوی دی.
بزرګزاده له خبریالانو سره په خبرو کې ویلي: «افغانستان باید د ۱۳۵۱ کال د معاهدې له مخې ایران ته مشخصه کچه اوبه ورکړي، خو له روان کال راهیسې یوازې ۱۱۹ میلیونه متر مکعب اوبه ایران ته را رسېدلې دي، چې دا د ټاکل شوې برخې له نیمایي هم کمې دې.»
نوموړي زیاته کړې، چې د ایران د ځمکې لاندې اوبو وضعیت هم اندېښمنونکی دی: «په ټول هېواد کې د غیرقانوني استخراج کچه په کال کې ۱۵ تر ۱۷ میلیارد متر مکعبو ته رسېدلې، چې نیمايي یې له ناقانونه څاهګانو او پاتې نیمايي یې له قانوني سرچینو څخه د ټاکلې اندازې څخه زیات استخراجونه دي.»
بزرګزاده وویل، چې د تهران، خراسان رضوي او نورو سترو ولایتونو د اوبو لوړ مصرف حکومت اړ کړی چې په مشهد ښار کې د بیړنیو تدابیرو پلان پلي کړي.
نوموړي زیاته کړه: «د اوبو د کمورود له امله، د اوړي لوړ مصرف د مهار لپاره موقتي پروګرامونه عملي شوي دي.»
یاد ویاند د هېواد په کچه د اوبو د ناورین د مدیریت لپاره وویل، چې ۴۳ ښارونه د بېړنیو اقداماتو لپاره په لومړیتوب کې ځای لري.
هغه دغه راز وویل، چې د «اووم پراختیايي پروګرام» له مخې، تر ۱۴۰۷ هجري لمریز کال پورې باید د ایران د اوبو کسر ۱۵ میلیارده متر مکعبو ته راکم شي.
بزرګزاده په خپلو خبرو کې ټینګار وکړ، چې د اوبو د غیرقانوني څاه ګانو د بندولو تر څنګ باید د بزګرانو لپاره بدیل معیشت هم برابر شي.
نوموړي وویل، چې د «د اوبو د تولید بازار» طرحه په څو سیمو کې ازمایښت ته وړاندې شوې او د پلان له مخې به د اوبو مدیریت په تدریجي ډول د سیمهيیزو خلکو شوراګانو ته وسپارل شي.
دا په داسې حال کې ده، چې ایران په وار-وار له طالبانو غوښتي څو د هلمند د اوبو د تړون پر کړو ژمنو دې ودرېږي؛ خو ایراني چارواکي وايي چې دغې ډلې د دغه تړون له عملي کولو ډډه کړې ده.
د راپورونو له مخې، د هلمند له سیند څخه د اوبو لګولو مسله په وروستیو میاشتو کې د ایران او طالبانو تر منځ تر ټولو توده مسله وه، چې د دواړه خواوو چارواکو څو ځلې په دې اړه سره خبرې اترې کړې دي.
څه موده وړاندې په کابل کې د ایران سفیر علي رضا بېکدلي افغانستان ته د دغه هېواد د بهرنیو چارو وزیر وروستي سفر ته په اشارې سره ویلي و، د افغانستان او ایران ترمنځ د حقابې مسله د دواړو هېوادونو ترمنځ په وروستیو خبرو اترو کې حل شوې ده.
خو د سفیر بېکدلي دغو څرګندونو د طالبانو او ایراني چارواکو ترمنځ ناندرۍ راوپارولې، چې د سمون لپاره یې (د سلواغې په ۲۹مه) د ایران د بهرنیو چارو وزارت ویاند اسماعیل بقایي په یوې خبري غونډه کې وویل، چې د سفیر دغه څرګندونې ناسمې دي او په وینا یې، د سفیر موخه دا وه چې «موږ به د حقابې په مسله کې هېڅ ډول جوړجاړي ته چمتو نشو».
د امریکا فدرالي څارنوالانو یو روسيالاصله کس تورن کړی، چې له ۵۰۰ میلیونو ډالرو څخه زیاتې پیسې یې د بندیزونو لاندې روسي ادارو لپاره سپینولې او له صادراتي مقرراتو سره په مخالفت کې یې محرم ټکنالوژي روسیې ته لېږدولې ده.
۳۸ کلن یوري ګوګنین چې روسي وګړی دی، په نیویارک کې اوسېږي او د "ایویتا انوېسټمنټس" (Evita Investments) او "ایویتا پې" (Evita Pay) په نوم د دوو امریکايي شرکتونو بنسټ ایښی دی.
نوموړی د جون په ۹مه نیویارک کې نیول شوی او د بانکي درغلیو، مالي سپینولو، وېب درغلیو او د توطیې په ګډون له ګڼو حقوقي تورونو سره مخ دی.
د امریکا د عدلیې وزارت د اسنادو له مخې، ګوګنین له خپلو کریپټو شرکتونو څخه کار اخیسته څو له بهرنیو مشتریانو چې ډېری یې له بندیز لګول شويو روسي بانکونو سره اړیکې لرلې، کریپټو پیسې ترلاسه کړي. هغه دا پیسې د امریکا د بانکونو له لارې ډالرو ته اړولې او له دې لارې یې د برېښنایي وسایلو او نورو توکو لپاره تادیات تنظیم کړي، د پیسو سرچینه او د معاملې اړخونه یې پټ ساتلي.
د امریکا د عدلیې وزارت د راپور له مخې، د ۲۰۲۳ کال له جون څخه د ۲۰۲۵ کال تر جنورۍ پورې ګوګنین د ایویتا شرکت له لارې شاوخوا ۵۳۰ میلیون ډالره د امریکا له مالي سیستم څخه تېر کړي، چې ډېرې یې د "ټېتر" (Tether) په نوم د کریپټو کرنسۍ بڼه درلوده.
څارنوالان ادعا کوي، چې نوموړي دا پیسې د "روزاتوم" (Rosatom) په نوم د روسیې د دولتي اټومي ټکنالوژۍ کمپنۍ د برخو د پېرلو لپاره کارولې او همداراز یې روسي کاروونکو ته د امریکا صادراتو تر کنټرول لاندې ټکنالوژۍ ترلاسه کړې.
د عدلیې وزارت مرستیال ویلي:«ګوګنین یوه کوچنۍ کریپټو پروژه په داسې پټه شبکه بدله کړې وه چې له لارې یې ککړې پیسې سپینېدلې.»
دا په داسې حال کې ده، چې که ګوګنین مجرم وپېژندل شي نو نوموړی به د هرې بانکي درغلۍ په تور تر ۳۰ کلونو پورې او د هرې وېب درغلۍ په تور تر ۲۰ کلونو پورې په بند محکوم شي.
اوکرایني چارواکي وايي، روسیې د اوکراین پر بېلابېلو سیمو د نږدې ۵۰۰ بېپیلوټه الوتکو برید کړی چې دا د شپې لهخوا پر کېیف د مسکو تر ټولو لوی برید بلل کېږي. دا برید داسې مهال کېږي، چې د دواړو خواوو ترمنځ د سولې خبرواترو تر اوسه هېڅ پایله نه ده ورکړې.
د اوکراین هوايي ځواک وايي، چې دوی د دې بېپیلوټه الوتکو تر ۲۷۰ ډېرې لهمنځه وړې دي. اسوشیټېډپرېس د اوکرایني چارواکو په حواله زیاته کړې، چې یوازې ۱۰ بېپیلوټه الوتکې خپلو موخو ته رسېدلي چې په پایله کې یې یو کس ټپي شوی دی.
یاده نړۍواله رسنۍ په خپل راپور کې وايي، چې دا معلومات په خپلواکه توګه نه دي تایید شوي.
روسیې د اوکراین په ختیځ او شمال ختیځ کې خپلو بریدونو ته دوام ورکړی او اوکراین وايي، چې په ځینو سیمو کې وضعیت «ډېر ستونزمن» شوی دی.
که څه هم اوکراین وکړای شول، چې د روسیې په خاوره کې دننه ځینې غچاخیستونکي بریدونه وکړي، خو لا ډېرو بېړنیو پوځي مرستو ته اړتیا لري.
د جګړې د تود ډګر ترڅنګ، روسیې او اوکراین د دوشنبې په ورځ د جنګي اسیرانو یوه بله ډله تبادله کړې ده.
اوکرایني چارواکي وايي، چې په خوشې شویو کسانو کې ټپي شوي سرتېري او تر ۲۵ کلونو کم عمرلرونکي ځوانان شامل دي.
اوکرایني چارواکو زیاته کړې، چې د بندیانو روغتیايي وضعیت ناوړه دی او کافي خوراکي توکو او روغتیایي پاملرنې ته یې لاسرسی نه درلود.
د جګړې له پیل راهیسې تر۲۰۰ ډېر اوکرایني بندیان د روسیې په زندانونو کې مړه شوي دي.
د دواړو خواوو ترمنځ د وژلشویو سرتېرو د جسدونو په اړه هم اختلافات شته.
روسیه وايي، چې اوکراین ورته مړي نه دي تسلیم کړي، خو بل خوا اوکراین بیا وايي چې روسیې د مړو بشپړ نوملړ نه دی لېږلی.
ټاکل شوې ده، چې د مړو د تبادلې بهیر به په روانه اوونۍ کې پیل شي.
بلخوا، روسیې ادعا کړې چې لسګونه اوکراینۍ بېپیلوټه الوتکې یې ویشتلي چې د دغه هېواد بېلابېلو سیمو ته لېږل شوې وې.
دوه اوکراینۍ بېپيلوټه الوتکې د مسکو په ختیځ کې د پوځي تجهیزاتو په یوه فابریکه ویشتل شوې دي.
د ملګرو ملتونو د معلوماتو پر بنسټ، د روسیې په هوايي بریدونو کې تر ۱۲ زرو ډېر اوکرایني ملکيان وژل شوي دي.
روسیه وايي، چې یوازې پوځي اهداف په نښه کوي، خو پر استوګنیزو سیمو بریدونه دوام لري.
د اټومي انرژۍ ادارې مشر رافېل ګروسي خبرداری ورکړی، چې د ایران پر اټومي تاسیساتو د اسراییل د برید په صورت کې به تهران دې ته وهڅول شي څو د اټومي وسلو جوړېدو ته مخه کړي.
ګروسي د دوشنبې په ورځ (د جون ۱۰مه) اسراییلي رسنیو ته ویلي، ایراني چارواکو نوموړي ته خبرداری ورکړی چې د اسراییل په پوځي برید سره به ایران د اټومي وسلو د بندیز له تړون نه ووځي یا به د اټومي وسلو د جوړېدو پرېکړه وکړي.
هغه زیاته کړې، فکر نهکوي چې اسراییل به دا ډول برید ترسره کړي، خو یادونه یې کړې چې د ایران اټومي پروګرام ډېر پرمختللی دی او تاسیسات یې ډېر قوي ساتل کېږي. د هغه په وینا، د دې تاسیساتو لهمنځه وړل لوی او ویجاړونکي ځواک ته اړتیا لري.
ورته مهال، ایران د اټومي تړون په اړه د امریکا د نوي وړاندیز په ځواب کې چمتووالی نیسي.
د ایران د بهرنیو چارو وزارت ویاند اسماعیل بقايي وايي، چې د امریکا وړاندیز نیمګړی دی او د بندیزونو د لرې کولو مساله یې نه ده حل کړې.
د هغه په وینا، ایران به ډېر ژر خپل وړاندیز د عمان له لارې امریکا ته وسپاري.
بقایي همداراز د اټومي انرژۍ ادارې راپور د ایران د اټومي پروګرام په اړه «یو اړخیز» بللی او ویلي یې دي، چې دې ادارې له هغو جعلي اسنادو نه کار اخیستی چې د اسراییل لهخوا جوړ شوي دي. یادې ادارې په راپور کې ویلي، چې د ایران همکاري له پلټونکو سره بسنه نه کوي، په ځانګړې توګه د تېرو اټومي فعالیتونو په اړه چې په نااعلان شویو ځایونو کې ترسره شوي وې.
د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ وویل، چې هغه د اسراییل لومړي وزیر ته خبرداری ورکړی و چې تر اوسه هېځ اقدام ونه کړي، ځکه چې خبرېاترې یوې پایلې ته نږدې دي.