یونیسف له ایران سره د افغان ماشومانو او میرمنو د ملاتړ هوکړه لاسلیک کړې

د امریکا د عدلیې وزارت عمومي پلټونکي مایکل ای. هوروویټز د سې شنبې په ورځې د اعلامیې له مخې، د عمومي پلټونکي دفتر په خپله بیاکتنه کې موندلې، چې د ایف بي ای ټولې اړوندې برخې چې د تخلیو د ملاتړ لپاره ګومارل شوې وې، خپلې اړوندې دندې له لارښوونو سره سمې ترسره کړې دي.

رپوټ په ځانګړي ډول د ایف بي ای پر حیاتي ملاتړ ټینګار کړی، څو ډاډ ترلاسه شي چې ور تلونکي افغانان د امریکا د ملي امنیت لپاره خطر نه پېښوي.

رپوټ وايي، سربېره پر دې، د عمومي پلټونکي دفتر دې پایلې ته ورسید چې کله د ځینو ایستل شویو کسانو په اړه د ملي امنیت اړوند احتمالي ګواښونه وپیژندل شول، ایف بي ای خپل تحقیقاتي واکونه داحتمالي ګواښونو کمولو لپاره وکارول.

رپوټ وايي، دا ښیي چې ایف بي ای د افغانانو د بیا میشتونې په بهیر کې هر ډول امنیتي اندیښنې په اغیزناکه توګه حل کړې دي.

د «متحدینو پناه»او «متحدینو ښه راغلاست»عملیات د څو ادارو ګډ نوښتونه وو چې تخلیه شویو افغانانو ته یې په متحده ایالاتو کې پراخ خدمات چمتو کړل.

رپوټ وايي، د ایف بي ای رول د دې عملیاتو په امنیتي اړخونو کې مرکزي و، چې د زرګونو کسانو د څارنې او پلټنې پروسې پکې شاملې وې.

رپوټ په ځانګړي ډول د ۵۵ کسانو په اړه دایف بي ای پر هڅو تمرکز کړی چې یا خو د څارنې لیست کې وو او یا د تخلیې په جریان کې لیست ته اضافه شوي وو.

رپوټ یادونه کوي چې د پلټنې کار له بشپړیدو وروسته، د عدلیې وزارت په اوکلاهوما ښار کې د یوه افغان ناصر احمد توحیدي پر ضد علني تورونه ثبت کړل. توحیدي په ۲۰۲۱ کال کې متحده ایالاتو ته داخل شوی و او د ۲۰۲۴ کال د جون او اکتوبر ۷ ترمنځ یې د عراق او شام اسلامي دولت (داعش) په استازیتوب په متحده ایالاتو کې د ټاکنو په ورځ د ترهګریز برید د ترسره کولو هڅه کړې او د دې لپاره یې وسلې او مهمات ترلاسه کړي وو.

دغه رپوټ په داسې حال کې خپریږي، چې ترمپ د یوه اجرایوي فرمان له لارې د افغانانو په ګډون د ۱۲ هېودونو پر وګړو سفري بندیزونه لګولي دي.

تراوسه دا روښانه نه ده، چې دغه رپوټ به د افغانانو په تړاو د ټرمپ ادارې د پالیسیو په نرموالي کې موثر ثابت شي او که نه، خو ظاهرا د افغانانو په تړاو امنیتي اندېښنو ته د ځواب ویلو هڅه کوي.

د جرمني د احصایې فدرالي دفتر (Destatis) د معلوماتو له مخې، دا بې ساری ۵۰ سلنه زیاتوالی په عمده توګه د نوي قانون له امله دی چې د استوګنې شرایط یې اسانه کړي دي.

په ۲۰۲۴ کال کې ټولټال ۲۹۱ زره او ۹۵۵ بهرنيو وګړو جرمنی تابعیت ترلاسه کړی، چې د۲۰۲۳ کال د شمېر په پرتله ۹۱,۸۶۰ کسه د پام وړ زیاتوالی ښیي. دا ۴۶ سلنه زیاتوالی له۲۰۰۰ کال راهیسې چې د معلوماتو راټولول پیل شوي، د تابعیت اخیستونکو تر ټولو لوړ شمیر دی.

د رپوټ له مخې، سوریایي اتباع د نویو تابعیت اخیستونکو تر ټولو ستره ډله وه، چې ۲۸سلنه (۸۳,۱۵۰ کسان) یې ټول تابعیت اخیستونکي جوړول. ورپسې ترکي (۸ سلنه، یا ۲۲,۵۲۵)، عراقي (۵ سلنه، یا ۱۳,۵۴۵)، روسي (۴ سلنه، یا ۱۲,۹۸۰) او افغانان (۳ سلنه، یا لس زره او ۸۵) تنه راځي.

رپوټ وايي، چې د ترکي اتباعو د تابعیت اخیستو شمیر دوه چنده زیات شوی، چې ۱۱۰ سلنه (۱۱,۷۹۰ کسان) لوړوالی یې درلود، په داسې حال کې چې د سوريايي اتباعو شمیر ۱۰ سلنه (۷,۶۶۵ کسان) زیات شوی.

یاده اداره د دې پام وړ زیاتوالي اصلي لامل د تابعیت قانون عصري کول (StARModG) ښيي، چې د ۲۰۲۴ کال د جون پر۲۷مه نافذ شوی.

نوي قانون د تابعیت اخیستو لپاره د استوګنې عمومي موده له اتو کلونو څخه پنځو کلونو ته راټیټه کړې ده.

سوریایي اتباعو، چې ډیری یې د ۲۰۱۵-۲۰۱۶ کلونو د کډوالۍ بحران په جریان کې جرمني ته تللي، په اوسط ډول له۷،۴ کلونو وروسته تابعیت ترلاسه کړی. په مقابل کې، ترکي اتباعو د تابعیت ترلاسه کولو نه وړاندې په اوسط ډول شاوخوا ۲۳ کاله په جرمني کې استوګنه درلوده. روسانو په اوسط ډول ۱۴،۵ کاله، عراقیانو ۸،۷ کاله او افغانانو ۸،۹ کاله استوګنه درلوده.

دا په داسې حال کې ده، چې د جرمني نوی فدرالي حکومت غواړي چټک تابعیت بیرته لغو کړي.

د دریو کلونو پر ځای به جرمنی پاسپورت له پنځو کلونو وروسته ورکول کیږي.

د جرمني د کورنیو چارو فدرالي وزیر الکساندر دوبرینټ ویلي « له دریو کلونو اوسېدو وروسته د چټک تابعیت ورکول یوه ناسمه لاره وه. موږ اوس دا پای ته رسوو. د جرمني تابعیت باید د ادغام پروسې په پای کې وي، نه په پیل کې».

په دغه پلاوي کې د طالبانو د لوړو زده کړو وزارت د نړیوالو اړیکو او بورسونو رییس سلیمان نثار هم شامل دی.

د کازان رسنۍ وايي، چې دواړه د التای دولتي پوهنتون د لومړي مرستیال یفګني کایګورودوف او د التای دولتي پوهنتون د ژبو انسټیټیوټ د انګلیسي ژبې څانګې د لوړ پوړي استاد الکساندر سیلیزنیف له خوا بدرګه شول.

د کازان فدرالي پوهنتون د بهرنیو اړیکو مرستیال تیمرخان علیشیف ویلي، طالبان پلان لري چې «د لوړو زده کړو سیسټم ته وده ورکړي».

تیمرخان علیشیف ټینګار کړی چې «له دغه هیواده موږ ته با انګیزې او با استعداده ځوانان راځي».

د ډالۍ په توګه، کازان فدرالي پوهنتون طالب استازو ته د پوهنتون ځانګړې سکې ورکړې دي.

ایران د نږدېوالي، ژبنیو او کلتوري مشترکاتو له امله د افغانستان لومړنی سوداګریز ملګری پاتې شوی، خو کارپوهان په دې باور دي چې دا به تل داسې نه وي، ځکه افغانستان د تولید په لور حرکت کړی او سیالان یې په افغان بازار کې فعال شوي دي.

کابل کې له صدا و سیما خبري اژانس سره په مرکه کې ایراني اقتصادي فعال یعقوب واحد ویلي، چې چین د افغانستان اقتصاد ته ننوتی. دلته یې ټولګي او ښوونځي پرانیستي، افغانان ډېر ځېرک خلک دي، که افغانان چینایي ژبه زده کړي نور نو له ایران سره د سوداګرۍ برخه کې همکاري نه کوي.

افغان تجار نجیب الله نظیفي وایي، د افغانستان معادن وزارت سره امریکا، برېتانیا، هند، پاکستان، ایران او ټول هېوادونه پانګونه لري، بازار خلاص دی خو ایران دغه بازار له لاسه ورکوي.

طالب چارواکي وایي، په تېرو ورستیو کلونو کې افغانستان د ۱۶۰ توکو په صادراتو کې ځان بسیاینې ته رسیدلی دی.

د طالبانو د سوداګرۍ سرپرست وزیر نورالدین عزیزي وایي امریکا او اروپایي هېوادونو ته د افغانستان صادرات پیل شوي.

نوموړی زیاتوي، د دغو صادراتو حجم کوچنی ولی لوړ کیفیت لري.

سیمه ییزو سرچینو افغانستان انټرنشنل ته تایید کړې، چې د فاریاب ولایت په دولت اباد ولسوالۍ کې د اختر په دویمه ورځ د نجونو د ځورونې پر سر د ځوانانو د یوې ډلې تر منځ له نښتې وروسته طالبانو یو شمېر کسان نیولي او له ځانه سره بیولي دي.

د دغو سرچينو د معلوماتو له مخې، د غبرګولي په ١٩مه، د دولت اباد د امنيه قوماندانۍ پر وړاندې د يادو ځوانانو د خلاصون په موخه لاريون وشو، چې یوشمېر نور لاريون کوونکي هم ونیول شول.

دوو نورو سرچينو هم تاييد کړې، چې لاريون کوونکي د لاريون په ترڅ کې د طالبانو د امنيې قوماندانۍ ودانۍ ته ننوتلي دي.

د سرچينو په وينا، وسله وال طالبان په شخصي جامو کې لاريون کوونکي لټوي.

یوې بلې سرچینې افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې طالب ځواکونو کور په کور تلاشي پیل کړې او لسګونه نور کسان یې نیولي دي.

د ځايي اوسېدونکو په وينا، خلک د نيول کېدو له وېرې له خپلو کورونو څخه وتلي دي.

افغانستان انټرنشنل ته په رارسېدلو ویډیوګانو کې لیدل کیږي، چې د ځایي اوسیدونکو یوه لویه ډله د دولت اباد ولسوالۍ امنیه قوماندانۍ د ودانۍ شاوخوا راټول شوي دي.

د بندیانو دقیق شمېر لا نه دی څرګند، خو سرچینې مختلفې شمېرې ورکوي.

یوې سرچینې د بندیانو شمېر شاوخوا سل تنه ښودلی، په داسې حال کې چې طالبانو ته نږدې یوې بلې سرچینې دا شمېر ۳۵ ښودلی.

طالبانو تر دې دمه په رسمي ډول د فاریاب ولایت په دولت اباد ولسوالۍ کې د روانو لاریونونو او د کسانو د نیولو په اړه څه نه دي ویلي.