خامنه‌يي او د هغه کورنۍ په لویزان کې په یوه ځمک‌لاندې پناه‌ځای کې پټ شوي دي

سرچینې وايي، نښته هغه مهال رامنځته شوه چې په سیمه کې د یوې نوې پوستې د جوړولو هڅه روانه وه.

د یادونې ده، چې تر دې دمه د دواړو هېوادونو چارواکو د پېښې په اړه په رسمي ډول څه دي ویلي.

تر دې وړاندې د کونړ په دانګام ولسوالۍ کې هم د طالبانو او پاکستاني ځواکونو ترمنځ په پرله‌پسې ډول نښتې شوې وې.

ځايي سرچینو افغانستان انټرنشنل - پښتو ته ویلي و، چې له تېرو څو ورځو راهیسې د کونړ د دانګام ولسوالۍ په ډنډي سر سیمه باندې د پاکستان له لوري راکټي بریدونه ترسره کېږي.

سرچینو ویلي، چې په سیمه کې د طالبانو او پاکستاني لوري ترمنځ په نښته کې په وقفه یې ډول له درنو او سپکو وسلو استفاده شوې.

تر دې مهاله د دانګام د نښتو له امله له دواړو لوریو څخه د دوو ملکي کسانو د وژل کېدو او دوو نورو ټپي کېدو خبر ورکړل شوی و.

پاکستاني رسنیو ویلي، دغه نښتې د افغانستان لورې ته د کونړ په دانګام ولسوالۍ او د پاکستان لوري ته د باجوړ ولسوالۍ د مومند، کټکوټ، غاخي او نښتر پاس په سیمو کې شوي.

دا په داسې حال کې ده، چې په کونړ ولایت کې د ډيورنډ پولې په شاوخوا سیمه کې د پاکستاني ځواکونو او طالبانو ترمنځ وخت ناوخته نښتې رامنځته کېږي.

دا نښتې ډېری وخت د پاکستان له خوا د راکټي بریدونو له امله شدت مومي، چې د دواړو خواوو ترمنځ تاوتریخوالی زیاتوي.

په تېرو اوونیو کې اسراییلي پوځ پرله‌پسې خبرداري ورکړی، چې د مرستو وېشلو سیمو ته لاره د شپې پر مهال تړل شوې، خو GHF بیا وایي چې وېش همدغو ساعتونو کې ترسره کېږي.

په ورته وخت کې نږدې هره ورځ داسې پېښې شوې دي، چې اسراییلي سرتېرو پر هغو فلسطینیانو ډزې کړې چې له "وتلو یا بندو" لارو تېر شوي دي.

یاده بېړۍ شل زره متریک ټنه کیمیاوي سره (ډي ای پي) له اسټرالیا راوړي او دا د نوي ټرانزیټي چوکاټ له مخې دویمه رسمي بار وړونکې بېړۍ ده، چې ګوادر بندر ته رسېږي.

تر دې وړاندې هم یوه ورته بېړۍ د روان کال په فبرورۍ کې دغه بندر ته رسېدلې وه.

د پاکستان مرکزي وزیر وویل، چې دا پرمختګ به افغانستان ته د نړۍوالو بازارونو پر لور یو اغېزناک لاره پرانیزي او ګوادر بندر به د داخلي سیمو لکه افغانستان لپاره یوه ستراتیژیکه سوداګریزه دروازه باندې بدله شي.

نوموړي دا هم زیاته کړه، چې د اقتصادي همغږۍ کمېټې وروستۍ پرېکړې چې له مخې یې د بانکي ضمانت پر ځای د بیمې تضمین منل کېږي، د سوداګرۍ په بهیر کې اسانتیا راوستې ده او د مالونو تصفیې چارې یې چټکې کړې دي.

هغه بندري چارواکو ته سپارښتنه کړې، چې د مالونو د ژر تر ژره لېږد او خالي کولو لپاره لازم ګامونه پورته کړي او باور یې څرګند کړ، چې ګوادر بندر اوس بشپړ چمتو دی څو د افغانستان او پاکستان ترمنځ د ټرانزیټ زیاتېدونکی حجم اداره کړي.

چودري همداراز وویل، چې دا پرمختګ نه یوازې لګښتونه راکموي، بلکې د دواړو هېوادونو ترمنځ سوداګریزې اړیکې غښتلې کوي او ګوادر کولی شي د سیمې د اقتصادي یووالي لپاره یوه محوري نقطه شي.

یوه لوړپوړي امریکايي چارواکي ویلي: « ایا ایرانیانو تر اوسه یو امریکایي وژلی؟ نه. تر هغه چې داسې څه و نه شي، موږ د ایران د سیاسي مشرتابه پر ضد د عملیاتو خبرې نه کوو».

امریکايي چارواکي وایي چې د اسراییلي هوايي بریدونو له پیل راهیسې د واشنګټن او تل‌ابیب تر منځ د لوړې کچې تماسونه دوام لري. دوی ویلي چې اسراییل ویلي و، دوی ته موقع برابره شوې چې خامنه‌یي هدف وګرځوي، خو ټرمپ دا پلان رد کړی.

که څه هم چارواکو دا نه ده روښانه کړې چې ایا دا پیغام ټرمپ پخپله ورکړی که نه، خو ویلي یې دي چې ټرمپ له صدراعظم بنیامین نتنیاهو سره په دوامداره تماس کې و.

نتنیاهو بیا د یکشنبې په ورځ د فاکس نیوز له خبریال بریټ بایر سره په مرکه کې وویل: « زه نه غواړم د دې موضوع جزئیاتو ته لاړ شم، ډېرې داسې خبرې شته چې هیڅکله نه دي شوي».

خو نوموړي زیاته کړه: « موږ هغه څه کوو چې باید وشي او امریکا هم پوهېږي چې څه د دوی د ګټو لپاره ښه دي.»

افغانستان انټرنشل ـ پښتو ته د هرات، فراه، کندهار او هلمند ولایتونو څخه د نفتي توکو کاروباریانو ویلي، چې درې ورځې مخکې د یوټن ایراني تېلو قیمت ۹۳۰ ډالره و، خو د جمعې له ورځې وروسته په هرو څو ساعتونو کې د تېلو بیې لوړیږي او اوس د یو ټن تېلو قیمت ۱۲۴۰ ډالرو ته پورته شوی.

په هرات کې د تېلو د یوه پمپ مسوول فضل محمد افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته وویل:« د تېلو قیمتونه هر ساعت لوړیږي، ډیزل خو بیخې نه پیدا کیږي او پټرول لا نن سهار ټن په ۱۲۴۰ خرڅ شول، کېدای شي سهار ته د تېلو قیمت نور هم لوړ شي.»

د نفتي توکو کاروباریان وايي، پر ایران د اسراییل له برېد وړاندې هم له ایران څخه د تېلو راتګ کم شوی و.

په کندهار کې د تېلو د یو شرکت مسوول د نوم نه ښودلو په شرط وايي:« تقریبا دوه هفتي کيږي، چې د ایران څخه تېل بند دي، ځکه د تېلو کیفیت ټېت و، طالبانو بند کړي وو. اوس نو هغه بې کیفته تېل هم نه پیدا کیږي، د تېلو قراردادیان اوس تېلو ته په خپله خوښه قیمتونه ټاکي.»

د کندهار او هلمند په بازارونو کې یو کیلو اوبلن ګاز ( په هټیو کې په کیلو پلورل کیږي) په ۵۴ افغانۍ او نن په شپېته افغانۍ پلور کیده، یو لیټر پټرول مخکې ۶۰ افغانۍ او نن ۶۵ افغانۍ او یو لیټر ډیزل مخکې ۵۸ افغانۍ خو اوس یې قیمت تر ۷۰ افغانیو لوړړ شوی دی.

شنونکي وايي، د ایران او اسراییل د جګړې له امله ښايي په افغانستان کې د تېلو بیې نورې هم لوړې شي او یو شمېر سوداګر له دغه ډول وضعیت څخه د ځان په ګټه استفاده کوي.