امریکایي سناتور: اسراییل باید «خامنه‌يي» په نښه کړی وای

د طالبانو د عدليې وزیر ویلي، چې ديني علما او حقوق‌پوهان د دې قوانینو پر جوړولو کار کوي او دا قوانین به د طالبانو د مشر ملا هبت‌الله تر کتنې وروسته توشیح او پلي شي.

د عدليې وزارت د ناروې د شارژدافیر له قوله ویلي، چې ناروې له طالبانو سره اړیکې د خپلو لومړیتوبونو څخه ګڼي او د دې اړیکو د ساتلو او پیاوړتیا لپاره هڅې کوي.

هغه دا هم وویل، چې د عدلیې وزارت او سترې محکمې د پخوانیو قوانینو د لږ تعدیل لپاره وړاندیزونه کړي وو؛ خو هغه دا وړاندیزونه د نه منلو وړ وبلل.

طالبانو ویلي، چې د دوی علما داسې قوانین جوړوي چې د «لوېدیځ کلتوري اغېزو» څخه پاک وي.

طالبانو له واک ته رسېدو وروسته د پخواني حکومت قوانین تر بیاکتنې لاندې نیولي او اعلان یې کړی، هغه قوانین چې د دوی له غوښتنو سره سمون ونه لري لغوه به شي.

وټس اپ چې د فېسبوک او انسټاګرام د مالک له شرکت «میټا» سره تړاو لري، د دغو تورونو په ځواب کې یوه اعلامیه خپره کړې او ویلي یې دي: «موږ اندېښمن یو چې دا ناسم راپورونه ښايي زموږ د خدمتونو د بندېدو لپاره پلمه شي، په داسې حال کې چې اوس خلک تر بل هر وخت ډېر زمونږ چوپړتیاوو ته اړتيا لري.»

دا شرکت ټینګار کوي، چې عمومي پټو تورو د سیسټم (end-to-end encryption) له لارې د پیغامونو محرمیت خوندي ساتي او هېچا ته، ان خپله وټس اپ ته دا وړتیا نه ورکوي، چې د کاروونکو پیغامونه ولولي.»

په اعلامیه کې همداراز راغلي: «موږ د کاروونکو دقیق ځای نه تعقیبوو، د هغوی د اړیکو راپورونه نه ساتو، شخصي پیغامونه نه څارو او ټولییز معلومات هم هېڅ دولت ته نه ورکوو.»

د یادولو وړ ده، چې وټس اپ اپلیکېشن له ډېرو کلونو راهیسې په ایران کې یو له خورا مشهورو پیغام‌رسوونکو څخه دی، چې د ایران حکومت د ۱۴۰۱ کال د اعتراضي خوځښتونو پر مهال دا اپلیکېشن او ګوګل‌پلې بند کړي وو، خو دا بندیزونه د تېر کال په پای کې لېرې شول.

سره له دې، زیات شمېر ایرانیان لا هم د «وي پي اېن» او نورو فیلتر ماتوونکو له لارې دې شبکو ته لاسرسی لري

د طالبانو د ښار او کور جوړونې وزارت ویاند محمد کمال افغان د سې شنبه په ورځ (د غبرګولي ۲۷مه) د دې ډلې تر واک لاندې ملي ټلویزیون ته ویلي، چې د دې پوهنتون لپاره د کابل په نوي ښار کې ۱۰۰۰ جریبه ځمکه ځانګړې شوې ده.

نوموړي زياته کړې، چې د لوړو زده کړو وزارت د پخواني امریکایي پوهنتون او اوسني «افغان نړۍوال اسلامي پوهنتون» لپاره د ۱۰۰۰ جریبه ځمکې غوښتنه کړې او دا غوښتنه د طالبانو مشر منلې ده.

د طالبانو د ښار او کور جوړونې وزارت ویاند ویلي، چې په یوه سیمه کې د ۱۰۰۰ جریبه ځمکې موندل ممکن نه دی، له همدې امله به دغه اندازه ځمکه په څو بېلابېلو برخو کې ووېشل شي.

هغه زیاته کړې، چې دا پوهنتون به یو «فوق تخصصي» تعلیمي مرکز وي، چې په کې به د ماسټرۍ او دوکتورا په کچه زده کړې ورکول کېږي.

نوموړي وویل، چې طالبان غواړي دغه پوهنتون پراخ او پرمختللی کړي.

د افغانستان د حکومت له سقوط وروسته د افغانستان امریکايي پوهنتون هم وتړل شو او مرکز یې دوحې (قطر) ته انتقال شو.

د دې پوهنتون زده‌کوونکي د زده‌کړو د دوام لپاره نورو سیمه‌ییزو هېوادونو ته ولېږدول شول او د پوهنتون دروازې بندې شوې.

د افغانستان امریکايي پوهنتون د سیمې له معتبرو علمي بنسټونو څخه ګڼل کېده، چې له تېرو څه باندې لسو کلونو راهیسې یې زرګونه زده‌کوونکي د لسانس او ماسټرۍ په کچه فارغ کړي وو.

له دې سره سره، طالبانو د جګړې په وخت کې څو ځله پر دې پوهنتون مرګوني وسله‌وال بریدونه کړي وو او څو ځلې یې بهرني استادان تښتولي او یرغمل کړي وو.

کالاس تر هغه وروسته خبرداری ورکړ، چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ په وروستیو څرګندونو کې ایران ته ګواښ وکړ او د خپل هېواد د مستقیمې ښکېلتیا احتمال یې راپورته کړ.

د راپورونو له مخې، کایا کالاس د سې شنبې په ورځ (د غبرګولي ۲۷مه) په څرګنده توګه وویل، چې اروپايي ټولنه به د اسراییل او ایران په جګړه کې د امریکا د پوځي مداخلې ملاتړ ونه کړي.

د اروپايي ټولنې د بهرني سیاست مسوولې کالاس په یوې خبرې ناسته کې وویل: «که چېري امریکا په دې جګړه کې ښکېله شي نو دا به یقینا سیمه یوې پراخې جګړې ته بوزې او دا چاره د هیچا په ګټه نه ده.»

په خبر کې راغلي، ایراني چارواکي وړاندوینه کوي چې احتمال شته متحده ایالات به د ایران پر وړاندې داسراییل په تهاجمي عملیاتو کې برخه واخلي.

د امریکا پوځ په لسګونو د الوتکو د سون توکو د رسولو ټانکري الوتکې اروپا ته استولي دي، چې کېدای شي د جنګي جېټ الوتکو سره په سیمه کې د امریکا د اډو د ساتنې یا د ایران په اټومي تاسیساتو باندې د هر ډول احتمالي برید کې د ګډون کوونکو بمباریو د لړۍ د پراخولو لپاره وکارول شي.

خبر زیاتوي، چې اسراییل پر متحده ایالاتو فشار راوړی چې د ایران پر ضد د دوی په بریدونو کې برخه واخلي.

امریکايي چارواکو یادې ورځپاڼې ته ویلي، چې که امریکا د ایران د مهمو اټومي تاسیساتو څخه یو، «فردو» باندې د برید لپاره له اسراییل سره یوځای شي، نو د ایران ملاتړي حوثي ملیشې به خامخا په سره سمندر کې په سوداګریزو کښتیو باندې خپل بریدونه بیا پیل کړي.

دغه چارواکو زیاته کړې، داسې احتمال شته چې په عراق او سوریه کې ایران پلوه ملیشې په دغو هېوادونو کې د امریکا پر پوځي اډو بریدونه وکړي.

بلخوا امریکایي ځواکونه په متحده عربي اماراتو، قطر، اردن او سعودي عربستان کې په خپلو پوځي اډو کې په بشپړ ډول د تیارسۍ په حال کې دي.

متحده ایالات په منځني ختیځ کې په شته اډو کې له ۴۰،۰۰۰څخه ډېر سرتېري لري.

دوو ایراني چارواکو رسنیو ته ویلي، چې که امریکا له اسراییل سره په جګړه کې برخه واخلي، نو دا هېواد به په منځني ختیځ کې پر امریکايي اډو برید وکړي.

د دوی په وینا، د بریدونو لومړۍ څپه به په عراق کې د امریکا پر اډو وي.

په متحده عربي اماراتو او سعودي عربستان کې پر امریکايي تاسیساتو بریدونه به خورا حساس وي، ځکه دغو هېوادونو پر ایران د اسراییل له برید سره خپل مخالفت څرګند کړی او د برید د پای ته رسولو لپاره یې ډیپلوماتیکې مشورې ترسره کړې دي.

امریکايي چارواکو نیویارک ټایمز ته ویلي، چې ایران به پر اډو د برید لپاره ډېر چمتووالي ته اړتیا ونلري، ځکه چې د ایران د وسله والو ځواکونو د توغندیو اډې، په بحرین، قطر او متحده عربي اماراتو کې د امریکا له اډو څخه لرې نه دي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ په ښکاره ویلي، چې ایران د یورانیمو د غني کولو حق نه لري او له ایران څخه یې غوښتنه کړې، چې د امریکا او اسراییل غوښتنو ته تسلیم شي او دغه هېواد خپل اټومي تاسیسات په خپله له منځه یوسي.

نیویارک ټایمز لیکلي، دا روښانه نه ده چې په فردو برید چې د اسراییل یوه غوښتنه ده، د ایران اټومي وړتیاو ته څومره زیان رسوي یا د دغه هېواد د اټومي وسلو پراختیا به څومره وځنډوي، ځکه چې د ایران د غني شویو یورانیمو اوسني زېرمې هم په ګنو ځایونو کې د ځمکې لاندې تونلونو کې پټې دي.

دا چارواکي زیاتوي، چې د امریکا په مرسته کې د اسراییلي کومانډویانو لپاره د هوایي پوښښ چمتو کول شامل دي، ترڅو د ایران خاورې ته ننوځي او د ځمکې لاندې اټومي تاسیسات ویجاړ کړي.

شنونکي په دې باور دي، چې یوازې درنې هوايي حملې به د دې تاسیساتو له منځه وړلو توان ونلري.

امریکایي چارواکو نیویارک ټایمز ته ویلي، چې د فردو برید لپاره د بنکرونو ویجاړونکو بمونو سمبال «بي ۲» ډوله پټ بم غورځونکو الوتکو کارول ډېر احتمال لري. دا بمونه په تیوريکي توګه د غرونو ژورو ته د ننوتلو وړتیا لري.