د طالبانو او د پاکستان د بهرنیو چارو وزارتونو ترمنځ د سیاسي مشورتي میکانیزم تر نامه لاندې د دوه اړخیزو خبرو لومړۍ ناسته په اسلاماباد کې ترسره شوه. دا ناسته په داسې حال کې ترسره کېږي، چې د دواړو لوریو ترمنځ بېباوري، امنیتي اندېښنې او د کډوالو پر سر لانجې ورځ تر بلې ژورېږي.
د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت په یوې خپره کړې خبرپاڼه کې ویلي، چې په دې ناسته کې د یاد وزارت استازي نور احمد نور او د پاکستان د بهرنیو چارو په وزارت کې د افغانستان او لوېدیځې اسیا د چارو مرستیال سېد علي اسد ګیلاني ګډون کړی و.
دواړو خواوو د سیاسي مسایلو، سوداګرۍ، ټرانزیت، سیمهییز اتصال، کډوالو او د ویزو د اسانتیاوو په اړه خبرې کړې دي.
خو له ناستې وروسته خپره شوې اعلامیه یو ځل بیا یوازې له عمومي او مبهمو ژمنو ډکه وه، پرته له دې چې د افغان کډوالو اېستل، په پاکستان کې د افغان بندیانو برخلیک یا د دواړو خواوو ترمنځ د پرله پسې امنیتي تورونو د حل لپاره کوم عملي ګامونه اعلان شي.
په داسې حال کې چې پاکستان له تېرو څو میاشتو راهیسې په زرګونو افغان کډوال له دغه هېواد څخه په جبري ډول شړلي او د هغوی د شتمنیو، کورونو او اسنادونو د مصادرې راپورونه رسنیز شوي، خو په دې ناسته کې یوازې د «ستونزو د حل ژمنه» شوې ده، نه له پاکستانه کوم تضمین اورېدل شوی او نه هم د طالبانو له لوري کومه جدي غوښتنه ثبت شوې ده.
په خبرپاڼه کې د سوداګرو او مریضانو لپاره د ویزو اسانتیا ته اشاره شوې، خو د وروستیو تجربو له مخې، افغان سوداګر له خورا ځور، فساد او اوږده انتظار سره مخ دي. که څه هم دواړه خواوې د همکارۍ خبرې کوي، خو افغان سوداګر عملا د ویزو، د اموالو د لېږد او کره پولي تړونونو له نشتوالي شکایت لري.
له دې سره، طالبان د پاکستان د اثر لاندې د «ښه ګاونډیتوب» پر بنسټ د اړیکو تمثیل کوي، خو تر اوسه دا اړیکې نه متقابل درناوی لري او نه هم روښانه اصول. پاکستان چې د افغانستان په کورنیو چارو کې د لسیزو مداخلې سابقه لري، اوس هم له خپل مشکوک چلند څخه لاس نه دی اخیستی.
که دا مشورتي میکانیزم هم یوازې د اعلامیو په سطحه پاتې شي، نه یوازې به د افغان ولس ستونزې حل نه کړي، بلکې د دواړو لوریو ترمنځ به سیاسي بېباوري لا پسې زیاته کړي.
د افغانستان په اړه د ملګرو ملتونو د غونډې پر مهال د سرې میاشتې او سره صلیب نړۍوال فډراسیون استازي خبرداری ورکړی، چې افغانستان د یوه ژور بشري ناورین پر لور روان او د دې هېواد سیاسي پېچلتیاوې باید د خلکو د ژوند، روغتیا او کرامت پر وړاندې خنډ نه شي.
د هغه په وینا: «افغانستان نن د یوه تاریخي پړاو پر درشل ولاړ دی. بشري ناورین نه یوازې کم شوی نه دی، بلکې ورځ تر بلې ژورېږي.»
د نړۍوال سره صلیب استازي وویل، چې له ۲۰۲۵م کال له پیل راهیسې له ایران او پاکستان څخه تر یو میلیون ډېر افغانان بېرته هېواد ته ستانه شوي، په داسې حال کې چې کورني خدمات، اقتصادي فرصتونه او د ژوند اساسي اسانتیاوې ورځ تر بلې محدودېږي.
نوموړي زیاته کړه: «میلیونونه افغانان د خپلو عایداتي سرچینو له منځه تلو، اقتصادي سقوط، طبیعي پېښو او د لومړنیو خدماتو د نهشتون له کبله له خورا سختو شرایطو سره مخ دي.»
هغه ټینګار کړی، چې د څو لسیزو جګړو له امله نه یوازې اقتصادي پایلې درنې دي، بلکې افغانان په ځانګړې توګه ماشومان او ځوانان د ژورو رواني زیانونو ښکار شوي دي.
نوموړي یادونه وکړه، چې د یوې اوږدمهالې او ستراتیژیکې تګلارې نشتوالی د دې لامل شوی چې بشري مرستې بېنظمې، محدودې او ناپایدارې پاتې شي.
د سره صلیب استازي د نړۍوالو له خوا د ستراتیژیو ژر تر ژره بیاکتنې غوښتنه وکړه او ویې ویل:«موږ یوه داسې جامع لیدلوري ته اړتیا لرو چې نه یوازې د بېړنیو بشري اړتیاوو پورهکولو ته پام وکړي، بلکې د خلکو د معیشت، د اوبو زېرمو، دندې برابرولو او ټولنیز زغم وړتیا پیاوړې کولو ته هم لاسرسی ولري. دا یوازینۍ لاره ده چې موږ کولای شو له راستنېدونکو سره د یو نوي ناورین له پېښېدو پرته مرسته وکړو.»
نوموړي د افغانستان د سرې میاشتې (هلال احمر) د چوپړتیاوو په اړه وویل: « د مالي مرستو کمښت دې ادارې ته یو ستر ګواښ پېښ کړی دی. دا اداره اړ شوې ده چې تجربهلرونکي کارکوونکي له دندو ګوښه کړي؛ هغه کسان چې ډېری وختونه د خپلو کورنیو یوازیني ډوډۍ برابرونکي دي.»
په پای کې د صلیب سره استازي وویل، چې له ۲۰۲۱ کال وروسته د افغانستان د نړۍوال ارزښت کمېدل د اندېښنې وړ دي او نړۍ باید له دې هېواده مخ و نه ګرځوي.
هغه زیاته کړه: «سیاست باید د بشري مرستو لار ونهتړي. موږ باید سیمهییزو سازمانونو ته لکه هلال احمر د پریکړې کولو زمینه برابره کړو او د افغانستان د بیا رغونې لپاره اوږدمهاله ملاتړ تضمین کړو.»
نوموړي د ملګرو ملتونو د عمومي اسمبلۍ له لوري تصویب شوی پرېکړهلیک یو مهم پیل وباله او له ټولو غړو هېوادونو یې وغوښتل، چې افغانستان ته خپلو مرستو ته دوام ورکړي او د افغان ولس اړتیاوې خپل لومړیتوبونه وګڼي.
د روغتیا نړۍوال سازمان د خوست ولایت په ګربز ولسوالۍ کې د غرنیو او لرې پرتو سیمو اوسېدونکو ته د لومړي ځل لپاره روغتیايي خدمات برابر کړل، چې پکې واکسینونه، د مېندوارۍ خدمات او د ماشومانو لپاره د پولیو څاڅکي شامل دي.
د دغه سازمان په اعلامیه کې راغلي، چې تر دې وړاندې په دغه سیمه کې روغتیایي خدمات په تېره بیا واکسین نه وو ترسره شوي.
د روغتیا د نړۍوال سازمان له خوا تمویلېدونکي ټولنیز هڅوونکي رحمانالله اتل ویلي: «کله چې موږ کلي ته ورسېدو، خلکو مو تود هرکلی وکړ. مشرانو یې زموږ درناوی کاوه او دا یې ښودله چې د خلکو باور رامنځته شوی او روغتیايي اړتیاوې ورځ تر بلې ډېرېږي.»
په اعلامیه کې راغلي، چې رحمانالله د کلیو له نارینه وو سره د واکسین د اهمیت، کارونې او د جانبي اغېزو په اړه خبرې وکړې. ډېری کلیوالو ویلي، چې پخوا یې واکسین ته د شک په سترګه کتل، خو اوس د باوري کسانو له خولې معلوماتو ته د قدر په سترګه ګوري.
اعلامیه وړاندې زیاتوي، چې په روغتیايي ډله کې ښځینه کارکوونکې هم شاملې وې چې کورنیو ته یې روغتیایي مشورې ورکړي. ترڅنګ یې ماشوماتو ته واکسین او مېندوارو مېرمنو ته له زېږون وړاندې او وروسته مشورې ورکړې.
د سیمې یو تن اوسېدونکي روغتیايي کارکوونکو ته ویلي: «موږ نه پوهېدو چې دا واکسینونه څومره مهم دي. اوس پوه شوو او هڅه به وکړو چې خپل ماشومان خوندي وساتو.»
د افغانستان لپاره د روغتیا نړۍوال سازمان استازی ډاکټر اډوېن سنیزا سالواډور وایي: «هېڅ ټولنه باید له پامه ونه غورځول شي. زموږ مسوولیت دی چې تر ټولو لرې پرتو کورنیو ته هم د ژوند ژغورونکو روغتیايي خدمتونو زمینه برابره کړو. کله چې خلک له پاملرنې سره مخ شي، نو پر موږ باور پیدا کوي او روغ راتلونکی یې تضمینېږي.»
په افغانستان کې د لرې پرتو سیمو اوسېدونکي له اساسي روغتیايي خدماتو بېبرخې دي.
د جګړو، طبیعي خنډونو او د بنسټیزو روغتیايي تاسیساتو د نشتوالي له امله دغه ټولنې د اساسي پاملرنې لکه واکسین، د مېندوارۍ خدمات او د ناروغیو لپاره د درملنې څخه محرومې پاتې دي.
دا وضعیت په ځانګړې توګه د ښځو او ماشومانو لپاره لوی خطرونه رامنځته کوي، په داسې حال کې چې په دې سیمو کې د روغتیايي خدماتو نه شتون د خلکو ژوند ته جدي ګواښونه جوړوي، د روغتیا نړۍوال سازمان د ګرځنده ټیم له لارې دې سیمو ته د روغتیايي خدماتو رسول یوه ارزښتناکه هڅه ده، چې د خلکو د روغتیا پوهاوی زیاتوي او د هغوی د ژوند کیفیت ښه کوي.
د یوه سیاسي حرکت یا له یو شخص څخه د یو شمېر کسانو ملاتړ ته ملي مشروعیت نه ویل کېږي، ځکه هر شخص او یا هره سیاسي ډله یو شمېر پلویان او مخالفین لري. «د چا زیات او د چا کم.»
د یوې حاکمې ډلې مشروعیت هم دې پورې اړه نه لري چې د کودتا او یا د ټوپک په زور یې قدرت نیولی وي او یا یوه جغرافیه یې په لاس کې وي او ووایي، چې د دوی په لاس کې هم ټوپک او هم جغرافیه ده، نو دا ډله مشروع حاکمه ډله ده.
کله چې د ملي مشروعیت یادونه کېږي، حاکمه ډله او یا سیاسي حرکت باید د یوې قانوني پروسې له لارې قدرت ونیسي او یا وروسته د قدرت د نیولو نه د یوې ملي پروسې له لارې مشروعیت تر لاسه کړي.
طالبانو یا مجاهدینو هر ځل د زور له لارې قدرت ونیوه، خو د مشروعیت لپاره یې ملي پروسه عملي نه کړه، نو نه یې ملي او نړۍوال مشروعیت پیدا کړ او نه یې دوام وکړ.
جمهوریت هم د زور له لارې رامنځته شو، خو فرق یې دا و چې د ملي مشروعیت لپاره یوه پروسه اعلان او هغه عملي شوه، نو ځکه یې ملي او نړۍوال مشروعیت درلود او تر شلو کلونو پورې یې دوام وکړ.
دا چې ولې جمهوریت سقوط وکړ علت یې د قانون د تطبیق او حکومتولۍ د ښه کولو پر ځای معامله ګري روانه او بالاخره ولسي مشروعیت یا د عامه اذهانو مدیریت یې د لاسه ورکړ.
طالبان اوس نه ملي مشروعیت لري او نه د عامه اذهانو مدیریت د دوی په پلو دی، ځکه دوی داسې کړنې وکړې چې هره ورځ د خلکو انزجار او نفرت زیاتېږي او فقر ورځ تر بلې اضافه کېږي.
ملي مشروعیت د صدر اسلام په وخت کې او هم وروسته د هېوادونو د جوړېدنې نه بېلابېلې طریقې درلودلې. په صدر اسلام کې د رسول الله صل الله وسلم سره بیعت د هغه وخت د صحابوو له خوا په خپله خوښه او رضا و او د هېڅ نوع جبر او زور نه پرته هغوی د پیغمبر (ص) نبوت منلی و.
د مدينې منورې تړون د اسلامي دولت په تاريخ کې هغه لومړنى اساسي قانون دى، چې مدینې ته د رسول الله صلی الله علیه وسلم له هجرت وروسته سمدستي لیکل شوی دی.
د مدينې د اساسي قانون موخه دا وه، چې په ښار کې د مختلفو فرقو او ډلو په ځانګړې توګه د مهاجرینو، انصارو، یهودي ډلو او نورو ترمنځ اړیکې ښې کړي، ترڅو مسلمانان، یهود او ټولې ډلې د ښار په وړاندې د هر ډول بهرني یرغل سره مقابله وکړي.
د ياد قانون په رامنځته کېدو او په هغې کې د ټولو يادو شویو ډلو په تصویب سره، یثرب (مدینه منوره) پر توافقي دولت بدله، رسول الله صلی الله علیه وسلم يې مشر (رئيس)، اسلامي شريعت يې عالي مرجع (قانون) او ټول بشري حقونه لکه د عقیدې، ديني رسومو د سرته رسولو ازادي، مساوات او عدالت تضمين شول.
رومي مستشرق جورجیو وايي: «دا اساسي قانون دوه پنځوس مادې لري، چې ټولې یې د رسول الله صلی الله علیه وسلم له نظره سرچينه اخلي، پنځه ویشت یې د مسلمانانو په چارو او اووه ویشت یې د مسلمانانو او د نورو دینونو د پیروانو په ځانګړې توګه د یهودانو او مشرکانو تر منځ په اړیکو پورې اړه لري.
ياد اساسي قانون په داسې ډول لیکل شوی، چې د نورو مذهبونو خلکو ته اجازه ورکوي چې مسلمانانو سره په ازاده توګه ژوند وکړي او کولی شي خپل عبادات د دوي د خوښې سره سم پرته له دې چې کوم بل اړخ وځوروي ترسره کړي، خو که چېرې پر مدينې (یثرب) باندې د دوښمن له خوا برید کېږي، ټولې ډلې بايد په ګډه سره د هغې مخه ونيسي او و يې شړي. په اسلام کې د یو جومات ملا هم باید د خلکو په مشوره، تفاهم او رایه وټاکل شي تر څو په ولس کې بې اتفاقي رامنځته نشي.
د څلور واړو خلفای راشدینو مشروعیت په بېلابېلو ډولونو تر سره شوی دی.
خلفای راشدین د هغه وخت د مشرانو په مشوره او اجماع او هم د خلکو نه د پوښتنې په اساس ټاکل شوی دي. البته د خلفای راشدین نه وروسته بیا قدرت په زور نیول شوې او پایله یې همدا شوله چې اسلامي نړۍ وروسته پاتې شوه او نوره دنیا مخکې لاړه.
د هېوادونو د جوړېدنې نه وروسته، ملي مشروعیت د خلکو د مستقیمو او یا غېر مستقیمو رایو په اساس تر سره کېږي. په ریاستي نظامونو کې خلک په مستقیمه توګه د حکومت مشر ته رایه ورکوي او په پارلماني نظامونو کې ولس خپل وکیلان ټاکي او بیا وکیلان د رایو په اکثریت صدراعظم ټاکي.
میراثي حکومتونه او دېکتاتوران جلا ډولونه دي، چې قدرت د زور او جبر له لارې ساتي لکه اکثره عربي هېوادونه، شمالی کوریا او نور.
نیمچه انتخابي هم شته لکه روسیه او چین، البته د ټاکنو په برخه کې ډېر سیستمونه او نورې طریقې هم شته، چې دلته یې بحث اړین نه ګڼم.
اسلامي خلفاوو او هم د هېوادونو او د حکومتونو مشرانو پخوا او اوس هم د ولس په وړاندې مسوولیتونه او مکلفیتونه درلودل او لري.
د وخت په تېرېدو او د نفوس په زیاتېدو سره د ولس رایه مهمه ده.
ځیني کم علمه علما دا استدلال کوي، چې ټاکنې یا جمهوري (ولسي) نظامونه د اسلام خلاف دي او وایي، چې په ټاکنو کې د عامې، لوفر، او عالم رایه یوه ده نو ځکه ټاکنې ناروا دي.
خو داسې نه ده، که زیات ښه او با نفوذه کسان یو کس ته رایه ورکړي، نو د هغه کس رایې اضافه کېږي او په دې اساس د ښو کسانو رایه د بدو کسانو سره برابره نه ده.
اوس د پخوا په څېر مشران شتون نه لري، چې ولس به یې په رایه امنا کوله ځکه نفوس زیات شوی او هر سړی من دی.
د یو مشر او عالم لپاره هم معیار معلوم نه دی، د طالبانو په حاکمیت کې خو دا معیار بیخي نشته. دوی ته د نړۍ د مشهورو پوهنتونونو علما هم عالمان نه ښکاري.
د طالبانو د لوړو زده کړو د وزیر په قول، چا چې زیاتې بوشکې او بمونه پټاو کړې وي، هغوي ته باید زیاته برخه په حکومت کې ورکړل شي.
په دې هم بحث نه کوو، چې د دغه بمونو او بوشکو په پټاو کولو یا چاږدنه کې څومره بې ګناه کسان شهیدان شوي او د هغوی د مرګ ګناه به د چا په غاړه وي؟
که خبره د جغرافیه او زور شي، پخوانیو نظامونو او رژیمونو هم زور درلود او هم یې جغرافیه په لاس کې وه، خو ولې ولسونه یې په مقابل کې راپاڅېدل؟
مهم دلیل دا و، چې د مستبدو نظامونو په وړاندې چې انحصار د قدرت او د نفي سیاست یې په مخ وړه او په ولس ېې ظلم کاوه، ولس مجبوره و چې د داسې نظامونو په وړاندې راپاڅېږي، مهاجر شي او وجنګېږي.
د افغانستان لوی مشکل همدا د قدرت انحصار او د نفې سیاست و او دی چې دغه سیاست یوه خبیثه دایره ایجاد کړه، چې یو نظام د بل پسې په تېرو پنځو لسیزو کې چپه شو.
په بهرني عواملو یې بحث نه کوو، ځکه هم حاکمو او هم مقابل کې جنګي ډلو لپاره روایتونه د بېلابېلو موخو په اساس ایجاد شول، تر څو د ولس د ملاتړ، قدرت ساتلو او یا مقابل کې جنګ ته دوام ورکړي.
د پورته شالید په پایله کې، په اوسني وخت کې د طالبانو حاکمه ډله ملي مشروعیت ځکه نه لري چې د مشروعیت او قدرت ساتلو لپاره د ټوپک له زور پرته بله کومه پروسه یا طریقه دوی نه ده وړاندې کړې. د یو جومات د ملا امام په ټاکلو کې د خلکو رایه مهمه ده، نو د یو هېواد د مشر په ټاکلو کې خو حتما د خلکو رایه مهمه ده.
لومړۍ مهمه مسله دا ده، چې د دولت مشر باید معلوم وي او خلک یې وپېژني ترڅو د ولس نه مشروعیت واخلي.
د طالبانو مشر د ولس نه پټ دی او خلک یې نه پېژني، چې دا څوک دی او حتی خپل وزیران او والیان یې هم نشي لیدلې. په صدر اسلام کې پیغمبر د خدای او خلفای راشدین خلکو لیده او د خلکو په وړاندې یې مسوولیت مانه چې ظلم به نه کېږي، عدالت به تامین کېږي او خلک به خپل حق غوښتلی شي. په بیت المال کې به خیانت نه کېږي او د بیان ازادي به وي.
د طالبان مشر دا پورته یو مشخصات هم نه لري، د خلکو په حقوقو باور او چاته ځان مسوول نه ګڼي. ټول باید بلا قید او شرطه د نوموړي امر ومني. څوک څه پوهېږي چې لس کاله وروسته ثابته شي چې دا هغه د کچلاغ ملا هبت الله نه و او کوم بل کس یا د کوم یو بل هېواد اتباع په افغانانو حکومت کاوه. د یوه مشر د پېژندګلوي لپاره د ټولو نه مهمه دا ده، چې مشر خلک وګوري، قواره او قیافه یې وپېژندل شي.
دویمه مسله د اساسي قانون ده.
که اساسي قانون نه وي، نو مشروعیت هم شتون نه لري ځکه اساسي قانون د ملي مشروعیت تګلاره او اتباعو حقوق او مسوولیتونه ټاکي. که دوی وایي، چې اساسي قانون ته حاجت نشته، نو پیغمبر د خدای ولې د مدیني میثاق مانه، ځکه مدینه ښار ته وایي او په ښاري ژوند کې د ټولو اتباع حقوق باید خوندي وي.
اساسي قانون د حکومت طرز او تګلاره تعینوي.
اساسي قانون هم باید ولس ته د ریفرندم او یا د افغانستان د شرایطو په اساس، لویې جرګې ته وړاندې شي چې اساسي قانون حقوقي او ولسي مشروعیت پیدا کړي. د اساسي قانون په رڼا کې بیا نور فرعي قوانین د قانوني پروسې له لارې تصویب کېږي.
په دې خاطر د ملي مشروعیت لپاره اولین شرط اساسي قانون دی او بیا د اساسي قانون په رڼا کې د حکومت تشکیل دی.
که دا نه وي، هره حاکمه ډله یوه غېر مشروع او زورواکه ډله ده او د قانون په نه شتون کې یوه حاکمه ډله هېڅکله ملي او ولسي مشروعیت نه لري.
د یو غېر مشروع او غېر قانونمند حاکمیت په شتون کې هېڅکله په یوه ټولنه کې عدالت، ثبات او بشري امنیت تامین کېدای نه شي.
طالبان دا تبلیغ کوي، چې څوک د ملي مشروعیت غږ اوچتوي نو دوی پخواني چارواکي او یا پخواني زورواکي غواړي، داسې نه ده. دلته شخص او ډله مطرح نه ده، بلکې یوه قانوني او ولسي پروسه مطرح ده، چې له هغې لارې ملي مشروعیت رامنځته شي ترڅو افغانستان د انزوا حالت نه ووځي، افغانستان بیا د سیمې او نړۍ د رقابتونو مرکز نه شي او ټول افغانان د قانون په چوکاټ کې سره ژوند وکړي.
که د دغه قانوني پروسې په چوکاټ کې ولس طالبانو ته رایه ورکړه، هم باید ومنل شي او بیا حق د حکومت کولو لري، که دا کار ونشي نو طالبان پخپله زورواکي دي او یا زاړه زورواکي په نوو زورواکو بدل شوي دي او دا ادعا چې زورواکي ختمه شوې، سمه نه ده او د زوراکۍ پایله د تېرو تجربو په اساس، خامخا ختمېږي ځکه هر فرعون لره یو موسی، خامخا راپیدا کېږي.
د افغانستان په اړه د ملګرو ملتونو په غونډه کې د جرمني استازې انتیالینډرتسا په خپلو خبرو کې ویلي، چې نړۍواله ټولنه باید له طالبانو سره تعامل ته دوام ورکړي، خو دا تعامل باید د افغان مېرمنو او نجونو پر بنسټیزو حقونو سترګې پټول نه وي.
اغلې لینډرتسا وویل: «موږ پوره باور لرو چې د طالبانو سره تعامل اړین دی، خو دا تعامل باید داسې نه وي چې د افغانستان د مېرمنو، نجونو او اقلیتونو اساسي حقونه تر پښو لاندې کړي.»
نوموړې زیاته کړه، چې د افغانستان اوسنی وضعیت لا هم د نړۍوالو د اندېښنو مرکز دی او د ملګرو ملتونو د هڅو اساسي موخه دا ده چې دا نړۍوال تمرکز وساتل شي.
هغې وویل: «جرمني په ملګرو ملتونو کې له نورو غړو هېوادونو سره د افغانستان د وضعیت په اړه د یو جامع، پیاوړي او روښانه پرېکړه لیک د تصویب لپاره هڅې کړې دي.»
د جرمني استازې څرګنده کړه، چې د ملګرو ملتونو هغه پرېکړهلیک چې هر کال د افغانستان د وضعیت په تړاو د جرمني په مشرۍ اسانتیا مومي، د نړۍوالو اجماع د منعکس کوونکي په توګه ځانګړی اهمیت لري.
هغې وویل: «د دې پرېکړهلیک تر ټولو مهم اړخ د هغه اجتماعي ارزښت دی. موږ په تېرو اوونیو او میاشتو کې د غړو هېوادونو سره په نیک نیت تعامل کړی او د هغوی د رغنده ونډې منندوی یو، چې پرېکړهلیک یې لا هممهاله، قوي او ټولګډونه کړی دی.»
لینډرستا په ځانګړې توګه د افغان ښځو او نجونو وضعیت ته اشاره وکړه او ویې ویل، چې د تعلیم، کار، ازاد تګ و راتګ او نورو بشري حقونو محدودول نه یوازې د افغانانو د ژوند څرنګوالی له خطر سره مخامخ کوي، بلکې د ټولنې پرمختګ ته هم ستر ګواښ دی.
هغې وویل، چې نړۍواله ټولنه باید دا حقونه له یاده و نه باسي او له طالبانو سره هر ډول تعامل باید مشروط وي، څو د بشري حقونو درناوی تضمین شي.
د افغانستان په اړه د ملګرو ملتونو په غونډه کې د پاکستان استازی وايي، د افغانستان له خاورې لا هم ترهګرې او هغه ډلې، چې د پاکستان خلاف عملیات کوي، استفاده کوي.
عاصم افتخار زیاته کړه، "نه ښايي افغانستان ته شا کړو، رغوونکی او کارنده تعامل یوازینۍ حل لاره ده. "
نوموړي همداراز په ډاګه کړه چې هېواد یې له طالبانو سره د نړۍ د تعامل لپاره له دوحې بهیره ملاتړ کوي او په وینا یې پاکستان له طالبانو سره په لوړه کچه کې تعامل لري.
په ملګرو ملتونو کې د پاکستان استازي همداراز وویل، « دا باید ومنو چې یوازې یو حکومت د افغانستان کنټرول په لاس کې لري پرته له دې چې، له هېڅ جدي ستونزې سره مخ وي."
عاصم افتخار پرته له دې چې، د هند نوم واخلي وویل، مداخله کوونکي لوبغاړي باید بې ثباتۍ ته لمن ونه وهي او نه ښايي چې په ترهګریزو فعالیتونو کې ښکېل واوسي.
د نوموړي په وینا، افغان ولس لا هم له ملا ماتوونکو بندیزونو رنځېږي او د نغدو پیسو، فقر او د نړیوالو مرستو کمښت، روان ناورین نور هم کړکېچن کړی دی.