د اسراییل لومړی وزیر بنیامین نتنیاهو واشنګټن ته ورسېد

افغانستان او پاکستان په نړۍ کې یوازیني دوه هغه هېوادونه دي، چې لا هم په کې د پولیو ګواښ پاتې دی.

له پاکستانه افغانستان ته ستنېدونکي کډوال هم د دغه وایرس د خپرېدو لامل بلل شوي دي.

په راپور کې اټکل شوی، چې تر ۲۰۲۵ کاله پورې د ځورېدنې له امله بې ځایه شویو خلکو شمېر یو سلنه کم شوی دی.

راپور زیاتوي، دغه کمښت ۱۲۲.۱ مېلیونه کېږي چې د تېرو څو کلونو پرمهال لومړی کمښت بلل کېږي.

راپور کاږي، چې د بې‌ځایه شویو کسانو دغه کچه د ۲۰۲۳ کال د وروستیو میاشتو پرتله د ۷ مېلیونو خلکو شپږ سلنه زیاتوالی ښيي.

که څه هم په تېرو لسو کالو کې کډوالي نږدې دوه برابره ډېره شوې؛ خو د ۲۰۲۴ کال په دویمه نیمایي برخه کې د زیاتوالي کچه لږ ورو شوې ده.

د راپور په یوې برخه کې راغلي، دا چې د خلکو د بې ځایه کېدو شمېر به نور هم کم شي او که به بدلون ومومي؛ په کانګو، سوډان او اوکراین کې اوربند پورې اړه لري. ایا د سوېلي سوډان وضعیت به نور هم کړکېچن شي؟ ایا افغانستان او سوریې ته به د خپلو وګړو د بېرته ستنېدو شرایط برابر شي؟ دا ګراف په دې پورې هم تړلې دی، چې د بودجې اوسنی کسر یا کمښت به د بې‌ځایه شویو کډوالو باعزته او خوندي ستنېدو بهیر څومره اغېزمن کړي؟

د پوتین په وینا؛ برېکس هېوادونه دا مهال د نړۍ د اقتصاد ۴۰ سلنه برخه په واک کې لري.

د نړۍوال وجهي صندوق (IMF) د ۲۰۲۵ کال د معلوماتو پر بنسټ؛ د دغه هېوادونو ګډ ناخالص کورني تولیداتو ځواک په مساوي شرایطو کې ۷۷ ټرېلیون ډالرو ته رسېږي، په داسې حال کې چې د جي ۷ هېوادونو ناخالص کورني تولیدات بیا ۵۷ ټرېلیون ډالرو ته رسېږي.

د روسیې دولت اړوند ټاس خبري اژانس د پوتین په حواله لیکلي: «برېکس هېوادونه نه یوازې د نړۍ د ځمکې او نفوس لویه برخه جوړوي؛ بلکې دا مهال د سیاست، امنیت، اقتصاد، مالي چارو، کلتور او بشري چارو په مهمو برخو کې هم خپلې همکارۍ ته وده ورکوي.»

د روسیې ولسمشر زیاته کړې، چې پراخ شوی برېکس اوس د اسیا، افریقا، لاتینې امریکا او منځني ختیځ له مهمو هېوادونو نه جوړ دی او ستر سیاسي، اقتصادي، علمي او بشري ظرفیت لري.

هغه همداراز د برازیل ولسمشر لوېز اناسیو لولا دا سلوا نه سږ کال د برېکس سرمشریزې د غوره رهبرۍ له امله مننه کړې ده. د بریکس سرمشریزه (د جولای پر ۶مه او ۷مه) د برازیل په کوربه‌توب ترسره شوې ده.

په یوه بله پېښه کې د اروپايي ټولنې د سرحدونو ادارې (Frontex) کرېټ ټاپو ته نږدې ۹۶ کډوال وژغورل او کرېټ ته یې ولېږل.

دغه ډول د یکشنبې په ورځ یوې یوناني رسنۍ یوه ویډیو خپره کړه. په دېغه ویډیو کې لسګونه کډوال کرېټ ساحل ته تر رسېدو مخکې لیدل کېږي، چې ژر ژر ځانونه له کښتۍ څخه اوبو ته وراچوي.

تېره میاشت یونان اعلان وکړ، چې د لیبیا حوزې ته نږدې یې دوه جنګي بېړۍ ځای پر ځای کړې دي چې د کډوالو مخه ونيسي.

یونان له لیبیا او اروپایي ټولنې هم غوښتي، چې له یونان سره په دې اړه همکاري وکړي.

د (چنګاښ ۱۶مه) دغه بنسټ خبرداری ورکړی، چې روانې جګړې، اقلیمي بدلونونه، د ښځو پر وړاندې جوړښتي توپیر (جنسیتي اپارتاید) او زیاتېدونکی فقر هره ورځ زرګونه بې‌وزله افغانان اړ باسي؛ څو له خپلو کورونو او مېنو ووځي.

په خپرې شوې خبرپاڼه کې ټینګار شوی، چې د نړۍوالې ټولنې بېړنی غبرګون د بې ځایه شویو افغانانو د کړکېچ د حل لپاره حیاتي ارزښت لري.

د بې ځایه کېدو نړۍوال بنسټ وایي، که پر دې ناورین سترګې پټې شي؛ نو دغه چاره کولای شي یو ستر بشري ناورین راولاړ کړي.

یاد بنسټ له مرسته کوونکو هېوادونو، نړۍوالو بنسټونو او مرستندویه ادارو غوښتي، چې خپلې مرستې ډېرې کړي او داسې اغېزمنې تګلارې دې جوړې کړي؛ څو په ښه توګه د بې ځایه کېدونکو افغانانو ملاتړ وشي او د وضعیت د لا خرابېدو مخه ډب شي.

د طالبانو په واکمنېدو سره په هېواد کې انساني ناورین، بې روزګاري، جبري کډوالي او سیاسي بې ثباتي تر بل هر وخت ډېره شوې ده.

هم‌مهاله له ایران او پاکستان څخه د افغان کډوالو اېستل کېدو دغه ناورین لا ډېر کړی او بشري بنسټونو اندېښنې ښوولې، چې طالبان د دغه کړاو د مدیریت توان نه لري.