د افغانستان پخواني ولسمشر حامد کرزي د عوامي نېشنل ګوند د عالمانو څانګې د مشر او پښتون ملتپال سیاستوال مولانا خانزېب د وژنې له امله د خواشینۍ له څرګندولو سربېره یې یاده پېښه په کلکه غندلې ده.
حامد کرزي ویلي، مولانا خانزېب د تشدد او ظلم پر وړاندې مبارزه کوله او د تعلیم، سوله ییز او ښه ژوندانه لپاره یې هلې ځلې کولې.
د ویلو ده چې، د عوامي نېشنل ګوند د علماوو څانګې مشر او پښتون ملتپال سیاستوال مولانا خانزیب تېره ورځ د باجوړ په شنډۍ ګرځني سیمه کې چې، د جولای ۱۳مې امن پاڅون لپاره پر کمپاین بوخت وو، د ناپېژندو وسله والو په برید کې وژل شوی دی.
په داسې حال کې چې افغان نجونې لا هم ښوونځي ته د تګ اجازه نهلري او ښځې له کار او عامه ژوند نه محرومې شوې دي، روسیې طالبان په رسمیت پېژندلي؛ یوه داسې پرېکړه چې نه یوازې یوه «ځپونکي رژیم» ته نړۍوال مشروعیت ورکوي، بلکې د مېلیونونو ښځو او نجونو له هیلو سره لوبه ده.
ډېپلوماټ مجلې په یوې نوې مقاله کې لیکلي، طالبانو د ۲۰۲۱ کال په اګست کې پر افغانستان تر واکمنېدو راهیسې د ښځو او نجونو پر ژوند پراخ محدودیتونه لګولي؛ خو روسیې په غیرمستقیم ډول دغه سیاست له پامه غورځولی دی.
طالبانو له شپږم ټولګې پورته نجونې له زدهکړو منع کړې، زرګونه ښځې یې له دولتي او نادولتي دندو نه و اېستې او ان د هغوی پر عامه ژوند یې هم سخت محدودیتونه لګولي دي. همداراز، د ښځو لاریونونه هم په تاوتریخوالي سره ځپل شوي دي.
د مقالې لیکوال زیاته کړې، د روسیې دغه پرېکړه داسې وخت مهال کېږي چې د طالبانو په سیاستونو کې د بدلون هېڅ نښه نه لیدل کېږي. د بشري حقونو ډېری سازمانونو او د ښځو د حقونو فعالینو ویلي، د روسیې دا اقدام هغه رژیم ته نړۍوال مشروعیت ورکوي چې په کور دننه هېڅ راز مشروعیت نهلري او د ازادۍ غوښتونکو غږ دب کوي.
د راپورونو پر بنسټ؛ د روسیې دا اقدام ښايي نور هېوادونه هم وهڅوي، چې د بشري او ښځو د حقونو په پام کې نیولو پرته طالبان په رسمیت وپېژني. که دا لړۍ دوام ومومي؛ پر طالبانو نړۍوال فشار کمېږي او د نجونو د ښوونځیو د پرانیستلو او د ښځو کار ته د هغوی د بېرته ستنېدو هیله به نوره هم کمرنګه شي.
د ډېپلوماټ مجلې په مقاله کې راغلي، چې د طالبانو رسمیت پېژندل کولای شي هغوی ته د مالي سرچینو او له روسیې او متحدینو سره یې د پراخو اقتصادي اړیکو زمینې برابرې کړي؛ خو څارونکو بنسټونو خبرداری ورکړی، چې دا سرچینې ښايي له خلکو سره د مرستې لپاره نه؛ بلکې د طالبانو د ځپونکو جوړښتونو د پیاوړتیا لپاره وکارول شي، ځکه چې د دې مرستو د کارونې څارنې لپاره کوم شفاف میکانیزم نشته.
دې سره جوخت امنیتي کارپوهانو خبرداری ورکړی، چې دغه اقدام ښایي نورې توندلاري ډلې هم وهڅوي چې د زور له لارې واک ته ورسېږي؛ ځکه هغوی اوس پوهېدلي چې کېدای شي د وخت په تېرېدو سره نړۍوال مشروعیت ترلاسه کړي.
کارپوهان ټینګار کوي، چې نړۍواله ټولنه باید د«طالبانو د نه رسمیت پېژندنې» په سیاست کې یو موټی شي او د سیمې هېوادونه وهڅوي؛ څو د بشري حقونو، په ځانګړي ډول د ښځو او نجونو د حقونو د خوندیتوب لپاره پر طالبانو دوامداره فشارونه راوړي.
امریکایۍ ډېپلوماټ مجله داسې مهال دغه څرګندونې کوي، چې شاوخوا یوه اوونۍ مخکې مسکو د طالبانو رژیم په رسمیت وپېژانده. روسیې تر دې مخکې طالبان د ترهګرو ډلو له نوملړه هم اېستلي وو.
د خېبر پښتونخوا ایالت د خېبر یو شمېر اوسېدونکو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې نن به د دې ولسوالۍ اوسېدونکي په باړه سیمه کې د نا امنۍ خلاف لویه اعتراضیه غونډه وکړي. سرچینو ویلي، د سیمې ټول جوماتونه نن تړلي دي او د جمعې لمونځ په ګډه د غونډې ځای کې کېږي.
د سرچینو د معلوماتو له مخې؛ په باړې بازار کې د غونډې ټاکل شوي ځای ته زرګونه خلک راغونډ شوي او لا هم ډلې، ډلې خلک راروان دي.
ټاکل شوې د جمعې تر لمانځه وروسته به همدلته د روانې نا امنۍ، هدفي وژنو، وسلهوالو بریدونو او سیمه کې د خپلسرو وسلهوالو پر ضد ویناوې وشي.
ځايي اوسېدونکي له سپینو بېرغونو سره د غونډې ځای ته رسېدلي دي.
په دې وروستیو کې د خېبر ولسوالۍ بېلابېلو سیمو کې د وسلهوالو فعالیتونو او د پاکستاني پوځ عملیاتو خلک تنګ کړي او له همدې امله دوی غواړي د نا امنۍ مخنیوي لپاره ولسي پرېکړې وکړي.
د قزاقستان قزاقمېز بارلاو شرکت افغانستان د سیاسي او امنیتي ننګونو سره، سره د ځمکې لاندې زېرمو په برخه کې یوه هیلهلرونکې سیمه بولي. دغه شرکت چې په منځنۍ اسیا کې د جیولوژیکي اکتشافاتو په برخه کې کار کوي، د افغانستان د کاني ظرفیت لومړنۍ ارزونه پیل کړې ده.
د یاد شرکت اجرایوي رییس غالیم نورزانوف وايي، چې افغانستان ته د خپلو سفرونو پرمهال یې داسې زیرمې لیدلي، چې خورا لوړ کیفیت یې درلود او په اسانۍ سره استخراج کېدای شي.
هغه له استانه ټایمز سره په مرکه کې زیاته کړه: «موږ د سرب او جست زېرمې ولیدې. دا مواد تقریباُ د پروسس لپاره چمتو دي او په مستقیم ډول فابریکې ته لېږل کېدای شي.»
هغه همدارازټینګار کړی، چې د افغانستان خلک د قزاقستان په تړاو مثبت نظر لري او د دواړو هېوادونو ترمنځ کلتوري او تاریخي اړیکې د راتلونکې همکارۍ لپاره ښه لار برابروي.
د هغه په وینا: «موږ په افغاني بازارونو کې د قزاقستان د اوړو او غنمو په څېر خپل محصولات ولیدل. خلک موږ پېژني، درناوی مو کوي او ان موږ ته یې د چای بلنه راکوله.»
ورته مهال د قزاقمېز بارلاو شرکت رییس ټینګار کړی، چې له افغانستان سره راکړه ورکړه باید په احتیاط، ارزونې او متقابل درناوي سره ترسره شي؛ څو دواړه اقتصادي ګټې تضمین او د دواړو هېوادونو ترمنځ د دوامداره علمي او تخنیکي همکارۍ لپاره زمینه برابره شي.
د یادونې ده، که څه هم قزاقستان د طالبانو رژیم په رسمیت نه پېژني؛ خو پر افغانستان د دغې ډلې له واکمنېدو وروسته د دواړو خواوو ترمنځ اړیکې تر بل هر وخت ښې شوې دي.
د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت وایي، چې د دغه وزارت لپاره د دوی وزیر امیرخان متقي د قزاقستان د بهرنیو چارو له وزیر مرات نورتلیو سره د سياسي تفاهم پر پراختیا خبرې کړې دي.
دغه وزارت د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې دغې خبرې د قزاقستان د بهرنیو چارو له وزیر مرات نورتلیو سره په کتنه کې کړې دي.
د طالبانو په دویمه واکمنۍ کې دا لومړی ځل دی، چې د قزاقستان د بهرنیو چارو وزیر افغانستان ته سفر کوي.
د طالبانو په وینا؛ دوی د قزاقستان سره پر سياسي تفاهم بحث کړی دی. که څه هم په دې ملاقات کې د بېلابېلو اړیکو پر پراختیا د بحث یادونه شوې؛ خو سوداګریزې اړیکې او سياسي تفاهم یې مهم بحثونه بلل کېږي.
د افغانستان د تورغونډۍ له لارې له قزاقستان سره د اورګاډي د پټلۍ غځولو توافق مخکې لا شوی؛ خو اوس د دې تخنيکي کار پر دوام بحث شوی دی.
کله چې روسیې د طالبانو حکومت په رسمیت وپېژاند داسې ښکاري، چې طالبان په منځنۍ اسيا کې د نورو ملګرو په لټه کې دی؛ په تېره بیا هغه هېوادونه چې د روسیې تر نفوذ لاندې دي.
د یادونې وړ ده، چې طالبانو په خپله لومړۍ واکمنۍ کې هم له ترکمنستان او قزاقستان سره ښې سوداګریزې اړیکې لرلې.
د ملګرو ملتونو اړوند د بندیزونو څارونکو ویلي، دوی سږ کال داسې هېڅ شواهد نه دي موندلي چې له القاعده شبکې سره د سوریې د اوسني حکومت اړیکې په ډاګه کړي. دغه مالومات په یو ناچاپ شوي راپور کې ځای پر ځای شوي دي.
باور دا دی، چې له القاعده شبکې سره د سوریې حکومت د اوسنيو مشرانو د اړیکو پرېکون ښايي د امریکا له لوري د بندیزونو د ختمولو هڅې پیاوړې کړي.
رویټرز د پنجشنبې په ورځ دا راپور لیدلی، چې تمه ده همدا روانه میاشت کې به خپور شي.
راپور کې راغلي، تمه شته چې احمد الشرع به په سوریه کې یو پراخ بنسټه او ډېموکراتیک حکومت رامنځته کړي.