سوریه کې د مذهبي شخړو له امله د وژل شویو شمېر ۳۰ کسانو ته ورسېد

د یک‌شنبې په ورځ د (چنګاښ ۲۲مه) د دغه ادارې خبرپاڼه کې زیاته شوې، چې عبدالباري عمر قزاقستاني او ازبک پانګه‌والو ته د بشپړې همکارۍ ډاډ ورکړی او افغانستان کې یې د برېښنا تولید برخه کې شته فرصتونه مهم بللي دي.

دا په داسې حال کې ده، چې افغانستان له ازبکستان او ترکمنستان سره هم د برېښنا په برخو کې تړونونه لري.

افغانستان لا تر اوسه هم د برېښنا په برخه کې یادو هېوادونو ته اړ دی او ترې رالېږدول شوې وارداتي برېښنا په کور دننه په لویه بیه تمامېږي.

ټرمپ د یک‌شنبې په ورځ د (چنګاښ ۲۲مه) له نیو جرسي څخه سپینې ماڼۍ ته د بېرته تګ پر مهال د مرېلینډ په ادروز پوځي هوايي اډه کې دغه څرګندونې کړې دي.

هغه د دغه دفاعي وسلو او سیسټم د کره شمېر یادونه ونه‌کړه؛ خو په ټینګار سره یې وویل، چې امریکا نور اوکراین ته بودجه نه ورکوي.

هغه زیاته کړې، چې د شدیدې اړتیا له‌مخې اوکراین ته د پاټریوټ هوایي دفاع سیسټم ورکوي.

ټرمپ همدا راز وویل، چې د روسې له ولسمشر ولادیمیر پوتن څخه سخت نهیلی شوی دی.

د هغه په خبره: «پوتین ښایسته خبرې کوي؛ خو د شپې بیا خلک بمباروي.»

د راپور له مخې، یو هوایي برید د غزې ښار پر بازار ترسره شوی او بل برید د نوسیراط په کمپ کې لږ تر لږه ۱۰ هغه ماشومان وژلي، چې د اوبو اخیستو لپاره په کتار کې ولاړ وو.

د غزې چارواکي اسراییل تورنوي، چې د مرستو وېش پر ځایونو قصدي بریدونه کوي.

هغوی دا حالت نسلوژنه بللې او وایي، چې له مې میاشتې راپدیخوا د مرستو اخیستو پر مهال تر ۸۰۰ زیات کسان وژل شوي دي.

دا په داسې حال کې ده، چې غزه اوسمهال د اوبو او سون توکو له کمښت سره مخ ده او خلک د ژوند له خطر سره سره اوبو ته مزلونه کوي.

دا پالیسي د یادې ادارې سرپرست مشر ټاډ لیونز د چنګاښ پر ۱۸مه خپره کړې، چې د ټرمپ د ادارې له لوري د کډوالو د اېستلو د بهیر چټکېدو څرګندونه کوي.
په دې پالیسي کې ویل شوي، کډوال هغه درېیمو هېوادونو ته شړل کېږي چې له امریکا سره‌ یې دا ژمنه کړې، چې دغه کسان به نه شکنجه کوي او نه به قانوني تعقیبوي. دا اېستل به پرته له دې چې کډوال د اوږدې قانوني پروسې له پړاوونو تېر شي، عملي کېږي.
د امریکا د کډوالۍ او ګمرک ادارې نوې پالیسي ښيي، چې د ولسمشر ډونالډ ټرمپ اداره غواړي د کډوالو د اېستلو بهیر نور هم ګړندی کړي.
د امریکا سترې محکمې په جون میاشت کې د یوه محلي محکمې هغه حکم لغوه کړ، چې د کډوالو اېستل یې تر هغو محدوداوه، څو دا ثابته شي چې کډوال استول کېدونکو هېوادونو کې له ګواښ سره نه مخ کېږي.

له دغه حکم وروسته، د ټرمپ ادارې له کیوبا، لایوس، مکسیکو، میانمار، سوډان او ویتنام څخه ۸ کډوال سوېلي سوډان ته وشړل.
دا په داسې حال کې ده، چې تېره اوونۍ د امریکا حکومت له پنځو افریقایي هېوادونو وغوښتل، څو هغه کډوال ومني چې له درېیمو هېوادونو اېستل.

د ټرمپ اداره استدلال کوي، هغه کسان چې امریکا کې د پاتې کېدو حق نه لري، ژر باسي.
خو د کډوالو د حقونو فعالان دا پالیسي "ظالمانه او خطرناکه" بولي، ځکه امکان لري چې خلک داسې هېوادونو ته واستول شي چې له ګواښ سره مخ دي یا هېڅ ډول اړیکه او اشنایي ورسره نه لري.
درېیم هېواد ته د شړلو پالیسي پخوا هم په امریکا کې کارېدله، خو داسې ښکاري چې دا به د ټرمپ د ادارې پر مهال لا شدیده شي.
دغه بهیر دا اندېښنې هم راپورته کړې دي، چې ښایي افغان کډوال هم هغو درېیمو هېوادونو ته وشړل شي، چې پکې له سختو شرایطو او ناوړه پایلو سره مخامخ شي.

د «ار ای اې نووستي» خبري اژانس د راپور له مخې، د شانګهای همکارۍ سازمان سکرتریت په یوه خپره کړې اعلامیه کې ویلي، چې د دې سازمان د غړو هېوادونو د بهرنیو چارو وزیرانو شورا غونډه به د جولای په ۱۵مه نېټه د چین په تیانجین ښار کې ترسره شي.

په اعلامیه کې راغلي، ټولې خواوې به د شانګهای همکارۍ سازمان د راتلونکې غونډې لپاره د چمتووالي او همدارنګه د سازمان په چوکاټ کې د همکارۍ په اړه بحث وکړي.

بلخوا، د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت هم ویلي چې د یاد وزارت وزیر محمد اسحاق ډار به هم په دې غونډه کې ګډون وکړي.

د شانګهای همکارۍ سازمان د سکرتریت په اعلامیه کې ویل شوي، چې دا غونډه به د نړۍوالو اړیکو، امنیت او سیمه ییزې همکارۍ په څېر مهمو مسلو تمرکز وکړي.

د ایراني رسنۍ اېراف په وینا، د ایران د بهرنیو چارو وزیر هم په دې غونډه کې د ګډون لپاره خپل چمتووالی اعلان کړی او چین ته به سفر وکړي.

د پاکستان او ایران د بهرنیو چارو وزیران په داسې حال کې په غونډه کې د ګډون چمتوالی نیسي، چې دا لا روښانه نه ده چې ایا طالبان هم دې غونډې ته بلل شوي او که نه.

روسیه، چین، ایران، پاکستان، ازبکستان، هند، قزاقستان، قرغزستان، ترکمنستان او بېلاروس هېوادونه د دې سازمان غړي دي.

د یادونې وړ ده، چې افغانستان هم تر دې وړاندې د دې سازمان څارونکی غړی و، خو د طالبانو له بیا واکمنۍ وروسته، دې ډلې تر اوسه د شانګهای د همکارۍ سازمان په غونډو کې ګډون نه دی کړی.