پاکستان کې د وروستیو ورښتونو او سېلابونو له امله د مړو شویو کسانو شمېر ۱۱۱ ته لوړ شو

مولانا فضل‌الرحمان وویل، چې پاکستان باید د طالبانو پر وړاندې د «لومړی اقدام او وروسته خبرې» پالیسي پرېږدي، ځکه دا ډول چلند د دواړو هېوادونو تر منځ د باور فضا له منځه وړي او خبرې اترې بې‌ګټې کوي.

نوموړي وویل: «موږ له افغانستان سره لومړی عملیات کوو، وروسته خبرې اترې پیلوو، چې دا ستره تېروتنه ده، ځکه له دې سره فاصلې پیدا کېږي او د تفاهم فضا له منځه ځي.»

هغه زیاته کړه، چې که چیرې دولت غواړي د سیمې ثبات خوندي کړي، باید له ګاونډیو په ځانګړي ډول افغانستان (طالبانو) سره د متقابل احترام، ډیپلوماسۍ او نرمې ژبې پر بنسټ اړیکې جوړې کړي.

مولانا ټینګار وکړ، چې د طالبانو پروړاندې د سختو اقداماتو تګلاره تل د تریخوالي، بې‌باورۍ او ناکامو مذاکراتو سبب شوې ده.

هغه وویل: «د دولت دا مسوولیت دی چې له ګاونډیانو سره اړیکې تنظیم کړي. له طالبانو سره له سخت‌مزاجۍ پرته باید د تفاهم فضا جوړه شي.»

مولانا فضل‌الرحمان د پاکستان حکومت له اړوندو ادارو وغوښتل، چې د بهرني سیاست مسوولیت باید له احساس، تدبیر او حکمت څخه کار واخلي، تر څو د سیمې ثبات ته تاوان ونه رسېږي.

د یادولو وړ ده، چې مولانا فضل الرحمان په افغانستان کې د جمهوري نظام پروړاندې د طالبانو د جکړې سرسخته پلوی و او یاده جګړه یې روا بلله.

هغه له ډېرو کلونو راهیسې د طالبانو له مشرانو سره نږدې اړیکې ساتلي دي، چې یو شمېر وختونو کې یې سفرونه او مخامخ لیدنې هم کړې دي.

د ۲۰۲۳ کال د ډسمبر په پای کې مولانا فضل‌الرحمان ته د طالبانو سفیر له خوا بلنه ورکړل شوه او کابل ته یې سفر وکړ.

په دې سفر کې یې له «ټي ټي پي» او طالبانو سره د خبرو په موخه د دواړو هېوادونو ترمنځ اړیکې پیاوړي کول وو

مولانا فضل‌الرحمان هغه وخت تایید کړې وه، چې په کندهار کې یې د طالبانو د مشر هبت‌الله اخوندزاده په ګډون د دوی د څو مشرانو سره لیدلي دي.

د هغه په وینا، د طالبانو د مشرانو له خوا یې تود هرکلی وشو.

دا ډول التهابونه ډېری وخت په ۱۲ تر ۲۴ کلونو کې د ځوانو نارینه‌وو تر منځ لیدل شوي، چې شمېر یې له ۲۷ تر ۳۸ پېښو پورې پر یو میلیون ډوز اټکل شوی دی.

عامې نښې یې د سینې درد، لنډه ساه اخیستل او تبه بلل شوي، خو دا حالتونه معمولا نرم وي او ناروغان ژر رغېږي.

اېف ډي اې وايي، دا خبرداری د خلکو د ښه پوهاوي او شفافیت لپاره زیات شوی او خلک باید د هر ډول غېر معمولي نښو پر مهال ژر تر ژره روغتیايي خدماتو ته مراجعه وکړي.

ټرمپ ویلي، چې د سود د لوړ ساتلو پالیسۍ د هېواد اقتصادي وده ټکنۍ کړې ده او زیاته کړې یې ده، چې که فدرالي ریزرف د هغه د مشورې مطابق عمل کړی وای، نو اقتصاد به لا پیاوړی شوی وای.

ټرمپ له وړاندې نه هم د فدرالي ریزرف له پالیسیو سره مخالفت ښودلی و، خو دا ځل یې له غېر معمولي سختو الفاظو کار اخیستی، چې د دې ادارې پر خپلواکې بڼې نیوکې او بحثونه راپارولي دي.

فدرالي ریزرف چې د امریکا مرکزي بانک ګڼل کېږي، عموماً هڅه کوي له سیاسي فشارونو لرې پاتې شي، خو د ټرمپ څرګندونې یو ځل بیا دا بحث تود کړی، چې دا ادارې باید څومره خپلواکه او له سیاسي مداخلې خوندي پاتې شي.

سیمه ییز چارواکي وايي، اور د ودانۍ یوې برخې ته محدود و، خو ټولې ودانۍ ته سخت دود خپور شوی و.

د فالس ریور ښاروال دا پېښه یوه "نه جبرانېدونکې تراژیدي" بللې او د اور وژونکو چټک غبرګون یې ستایلی دی.

د اور علت تر اوسه نه دی معلوم او رسمي څېړنې روانې دي.

دغه څېړنیز راپور په داسې حال کې خپور شوی چې د ټرمپ ادارې بهرنیو چارو وزارت خپل یو شمېر کارکوونکي له دندو ګوښه کړي دي.

یوازې د تېرې جمعې په ورځ د امریکا بهرنیو چارو وزارت له ۳ زره ګوښه کېدونکو له ډلې څه باندې ۱۳۵۰ کارکوونکي له خپلو دندو ګوښه کړل.

دغه وزارت له دې سربېره میلیاردونه ډالره بهرنۍ مرستې هم کمې کړې او همداراز د امریکا د نړۍوالې پراختیا اداره یې هم تقریبا بنده کړې او ورسره زرګونه کارکوونکي او قراردادیان بېکاره شوي دي.

منتقدین بیا وايي، د دولتي کارکوونکو او په ځانګړې توګه د بهرنیو چارو وزارت د کارکوونکو دغه کمښت به د واشنګټن هغه وړتیاوې کمزورې کړي چې په بهر کې به یې د امریکا له ګټو دفاع کوله.

د لانسېټ طبي ژورنال د یوې څېړنې له مخې، د امریکا د نړۍوالې پراختیايي ادارې د بندېدو له امله به تر ۲۰۳۰ کال پورې ۱۴ میلیونه اضافي مړینې رامنځته شي.

د ټرمپ اداره بیا وايي، دا بدلونونه د لومړی امریکا له پالیسۍ سره سمون لري او موخه‌یې هم د فډرالي بیوروکراسۍ کمول او د بې ځایه لګښتونو مخنیوی دی.

د ډيموکراټانوي۹۱ مخیز راپور ښيي چې چین په بیلابیلو برخو لکه راډیويي خپرونو، روغتیايي پروګرامونو، او پراختیايي هڅو کې خپل نفوذ پراخوي.

راپور کاږي، "چین د نړۍوال نظم لپاره روښانه لیدلوری تعقیبوي په داسې حال کې چې د ټرمپ اداره په نړیواله کچه د امریکا ښکیلتیا کموي."

راپور لسګونه موارد ذکر کړي چې چین هلته فعال شوی چیرې چې امریکا خپل نړیوال پروګرامونه کم کړي یا بند کړي، لکه د واکسینونو تمویل، د خوړو مرسته او د زیربناوو پراختیا؛ لکه امریکا چې په افریقا کې د خوړو مرستې بندې کړې، چین د۲میلیونه ډالرو په ارزښت وریجې یوګانډا ته ورکړې.

په راپور کې ویل شوي چې په سویل ختیزه اسیا کې، د چین ولسمشر شي جین پینګ د ویتنام، کمبوډیا او مالیزیا له مشرانو سره د لیدو لپاره هم سفرونه پیل کړل او په دغو سفرونو کې یې په ویتنام کې د ریل پټلۍ د اړیکو لپاره یو تړون، په کمبوډیا کې د انرژۍ، تعلیم او زیربناوو او په مالیزیا کې د تخنیکي او تولیدي تبادلو سکتورونو کې د همکارۍ ۳۷تړونونه لاسلیک کړل.

د رویټرز د رپوټ له مخې، په لاتین امریکا کې، چین د می په میاشت کې د "چین-لاتین امریکا او کارابین فورم" کوربه توب وکړ او هلته یې هم د ۹ میلیارده ډالرو پور ورکړه اعلان کړه.

په راپور کې ویل شوي چې چین له ډیپلوماسۍ څخه د امریکا له وتلو سره سم ګام پورته کوي.