شانګهای سازمان د افغانستان په تړاو پر «همغږې پالیسۍ» جوړولو خبرې کوي

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د مذهبي ازادۍ او ټولنیزو نوښتونو په اړه د سپینې ماڼۍ په یوه غونډه کې ویلي، چې ، « ته وګورئ، ډېر نالایقه خلک وو، لکه دا چې موږ افغانستان پرېښود، دا کار بایډن وکړ. ویې ویل چې هر څه شاته پرېږدئ، جېټونه به شاته پرېږدو».

ټرمپ په خپلو خبرو کې وویل، چې له قوماندان میلي یې وپوښتل چې رښتیا هم دوی الوتکې شاته پریږدي او په ځواب کې یې وویل، چې هو په دې ډول ارزانه تمامیږي.

ټرمپ وویل، چې ده هم له افغانستان نه وتل غوښتل، خو دا وتل یې له عزت او ځواک سره مل غوښتل.

ټرمپ وايي، چې په همدې وخت کې دی پوه شو، چې نوموړی نالایقه دی چې د ۱۵۰ میلیونه ډالرو په ارزښت الوتکې پرېښودل ورته ارزانه برېښي.

ټرمپ د طالبانو په لاس کې د امریکايي تجهیزاتو په تړاو یوځل بیا په خواشینۍ وویل، « موږ ځینې تجهیزات افغانستان او طالبانو ته پرېښودل، هغوی پرې اوس پرېډونه کوي. زه دا نندارې نه شم زغملای. هر کال یوه ننداره کوي، زموږ تجهیزات پر یوه ډېر بدشکله سړک ننداره کوي، چې هغوی یې پنځم سړک بولي».

نوموړی زیاتوي، « هغوی زموږ تجهیزات ښيي، چې ورځ تر بلې زاړه کېږي، خو زه یې لیدل نه شم زغملای».

ټرمپ وویل، چې په امریکايي تجهیزاتو کې داسې الوتکې هم شاملې وې، چې پاکستان او یا بل ځای ته په اسانۍ لېږدول کېدای شوای.

ټرمپ په افغانستان کې د پاتې امریکايي تجهیزاتو او بګرام هوايي اډې په تړاو له دې وړاندې هم ورته څرګندونې کړې دي او یوځل یې خبرداری ورکړ، چې له طالبانو به دا وسلې بېرته واخلي.

طالبانو د ټرمپ د څرګندونو په غبرګون کې ویلي، چې دوی دا وسلې «غنیمت» نیولې دي.

د پولیو واکسین رييس، د روغتیا د نړۍوال سازمان او یونېسېف استازو د طالبانو د کابل له والي سره په همغږۍ غونډه کې د پولیو واکسین اړوند د عامه پوهاوي پر پراخولو ټینګار کړی څو د ټولنې د هر قشر ملاتړ ترلاسه او د پولیو جرړې واېستل شي.

د طالبانو د کابل والي هم په دې غونډه کې پولیو خطرناکه ناروغي بللې او له ټولو هیوادوالو یې غوښتي چې د دې ناروغۍ د له‌ منځه وړلو لپاره له واکسیناتورانو سره همکاري وکړي.

د روغتیا دنړۍوال سازمان د راپور له مخې، په تېر۲۰۲۴ کال کې په ټوله نړۍ کې د پولیو ټولټال ۹۹ مثبتې پېښې ثبت شوې چې درې يې په افغانستان وې او په دې سره په افغانستان کې په ۲۰۲۴ کال کې د پولیو د مثبتو پېښو شمېر ۲۲ ته ورسېد.

په ورته وخت کې امیر خان متقي او اسحاق ډار د روانې چنګاښ میاشتې په لومړیو کې ترکیه کې د اسلامي همکاریو سازمان د بهرنیو چارو وزیرانو د غونډې پرمهال سره کتلي و.

اسلام اباد ته د طالبانو د بهرنیو چارو د وزیر د سفر خبره داسې مهال کېږي، چې په وروستیو کلونو کې د کابل او اسلام اباد ترمنځ اړیکې ترینګلې شوې وې.

پاکستان په وار، وار ادعا کړې، چې وسله‌وال او په ځانګړې توګه د تحریک طالبان پاکستان جنګیالي د افغانستان له خاورې د پاکستان پرضد ورانکاره کړنې پلانوي؛ خو طالبانو بیا د پاکستان دغه ډول ادعادوې رد کړې دي او ټینګار یې کړی، چې هیچا ته به اجازه ورنه‌کړي چې د افغانستان خاوره د نورو پرضد وکاروي.

له بل پلوه طالبانو له پاکستان سره خپلې ډيپلوماټیکې اړیکې له شارژدافیر څخه سفیر ته لوړې کړې دي. دغه اقدام په بیجینګ کې د طالبانو، چین او د پاکستان د بهرنیو چارو وزیرانو ترمنځ له درې اړخیزې غونډې وروسته وشو.

په کابل کې د ملګرو ملتونو د مرستندویه دفتر « یوناما» له لوري نن سې شنبه د ( چنګاښ ۲۴مه) په خپرې شوې خبرپاڼه کې د اغلې اوتنبایوا له قوله ویل شوي، چې د راستنېدونکو لوی شمېر باید نړۍوال اندېښمن کړي.

نوموړې همدا راز خبرداری ورکړی، که له دغه کډوالو سره له ځنډ پرته مرستې ونه شي؛ نو د کړکیچ د ژورتیا ګواښ به لا پسې پراخ شي.

هغې ویلي:« د راستنېدونکو دغه لوی شمېر چې ډېری یې نا څاپي او په زور اېستل شوي دي، په ټوله نړۍ کې باید د خطر زنګونه وکړنګوي. افغانستان چې له وړاندې د وچکالۍ او اوږد مهاله بشري ناورین سره مخ دی دا کړاو په یوازې ځان نه شي زغملی.»

نوموړې تېره ورځ هم د طالبانو د رياست الوزرا اداري مرستيال عبدالسلام حنفي سره په لیدنه کې خبرداری ورکړی و، چې د افغان کډوالو اېستل په خطرناکه توګه زیات شوي او که دغه لړۍ همداسې دوام وکړي؛ نو د هغوی ستونزو ته رسېدنه به خورا ستونزمنه شي.

دا په داسې حال کې ده، چې له ایرانه د افغان کډوالو د ستنولو لړۍ په چټکۍ سره روانه ده او طالبانو ویلي، چې په تېرو څه باندې ۲۰ ورځو له نیم مېلیون زیات افغانان له ایرانه ستانه شوي دي.

په خبرپاڼه کې راغلي، چې دغه راکړه ورکړه د تاجکستان، ترکمنستان او ایران هېوادونو سره شوې ده.

په خبرپاڼه کې د افغانستان د حیرتان، تورې غونډۍ، اقچې او خواف سوداګریزې لارې یادې شوې دي.

په صادراتو کې وچه مېوه او د انارو اوبو (جوس) یادونه شوې؛ خو د وارداتي توکو په اړه بیا څه نه دي ویل شوي.