کرملېن: د روسیې او پوتين په اړه د ټرمپ څرګندونې جدي دي

وانګ یي وویل، چې چین او هند لرغونی تمدن او ښه اقتصاد لري؛ نو باید د سولې، همغږۍ او ګډ پرمختګ لپاره هڅه وکړي.

وانګ یي زیاته کړه، باید دواړه اړخونه تر خپل منځ سیاسي باور نور هم پياوړی کړي، یو له بل سره همکاري وکړي او خپلمنځي اختلافات په مناسب ډول مدیریت کړي.

د هند بهرنیو چارو وزیر جېشنکر وویل:« موږ چین سیال نه؛ بلکې د خپل پرمختګ ملګری بولو.» هغه زیاته کړه، هند له چین سره اړیکو ته له اوږدمهاله زاویې ګوري او د ستراتیژیکې خپلواکۍ سیاست ته ژمن دی.

فرانس پرېس د ټرمپ له قوله لیکلي، چې هغه دا خبرې د دوشنبې په ورځ (د چنګاښ ۲۳) په سپینه ماڼۍ کې د ناټو له سرمنشي مارک روته سره د لیدنې پر مهال کړې دي.

ټرمپ زیاته کړې، چې د روسیې ترڅنګ به د هغه پر تجارتي ملګرو، لکه چین، هند، ترکیې او بیلاروس هم تعرفې لوړې کړي او په دې ډول به د روسیې اقتصادي ځواک اوبه کړي.

اوباما هغو شتمنو خلکو ته هم ګوته ونیوله، چې د خپلې شتمنۍ د خوندیتوب لپاره یې له ټرمپ سره جوړجاړی کړی دی.

اوباما زیاته کړه:« باید ډیموکراټان په ډېرو سختو شرایطو کې هم د خپلو ارزښتونو دفاع وکړي، په تېره بیا د بیان ازادي ډېره مهمه ده.»

د اوباما په وینا؛ د هېواد ټولنیز پرمختګ یې ټکنی شوی او باید ډیموکراټان د شکایت پر ځای په عمل کې د خلکو خدمت وکړي چې راتلونکې ټاکنې وګټي.

دغه څېړنیز راپور په داسې حال کې خپور شوی چې د ټرمپ ادارې بهرنیو چارو وزارت خپل یو شمېر کارکوونکي له دندو ګوښه کړي دي.

یوازې د تېرې جمعې په ورځ د امریکا بهرنیو چارو وزارت له ۳ زره ګوښه کېدونکو له ډلې څه باندې ۱۳۵۰ کارکوونکي له خپلو دندو ګوښه کړل.

دغه وزارت له دې سربېره میلیاردونه ډالره بهرنۍ مرستې هم کمې کړې او همداراز د امریکا د نړۍوالې پراختیا اداره یې هم تقریبا بنده کړې او ورسره زرګونه کارکوونکي او قراردادیان بېکاره شوي دي.

منتقدین بیا وايي، د دولتي کارکوونکو او په ځانګړې توګه د بهرنیو چارو وزارت د کارکوونکو دغه کمښت به د واشنګټن هغه وړتیاوې کمزورې کړي چې په بهر کې به یې د امریکا له ګټو دفاع کوله.

د لانسېټ طبي ژورنال د یوې څېړنې له مخې، د امریکا د نړۍوالې پراختیايي ادارې د بندېدو له امله به تر ۲۰۳۰ کال پورې ۱۴ میلیونه اضافي مړینې رامنځته شي.

د ټرمپ اداره بیا وايي، دا بدلونونه د لومړی امریکا له پالیسۍ سره سمون لري او موخه‌یې هم د فډرالي بیوروکراسۍ کمول او د بې ځایه لګښتونو مخنیوی دی.

د ډيموکراټانوي۹۱ مخیز راپور ښيي چې چین په بیلابیلو برخو لکه راډیويي خپرونو، روغتیايي پروګرامونو، او پراختیايي هڅو کې خپل نفوذ پراخوي.

راپور کاږي، "چین د نړۍوال نظم لپاره روښانه لیدلوری تعقیبوي په داسې حال کې چې د ټرمپ اداره په نړیواله کچه د امریکا ښکیلتیا کموي."

راپور لسګونه موارد ذکر کړي چې چین هلته فعال شوی چیرې چې امریکا خپل نړیوال پروګرامونه کم کړي یا بند کړي، لکه د واکسینونو تمویل، د خوړو مرسته او د زیربناوو پراختیا؛ لکه امریکا چې په افریقا کې د خوړو مرستې بندې کړې، چین د۲میلیونه ډالرو په ارزښت وریجې یوګانډا ته ورکړې.

په راپور کې ویل شوي چې په سویل ختیزه اسیا کې، د چین ولسمشر شي جین پینګ د ویتنام، کمبوډیا او مالیزیا له مشرانو سره د لیدو لپاره هم سفرونه پیل کړل او په دغو سفرونو کې یې په ویتنام کې د ریل پټلۍ د اړیکو لپاره یو تړون، په کمبوډیا کې د انرژۍ، تعلیم او زیربناوو او په مالیزیا کې د تخنیکي او تولیدي تبادلو سکتورونو کې د همکارۍ ۳۷تړونونه لاسلیک کړل.

د رویټرز د رپوټ له مخې، په لاتین امریکا کې، چین د می په میاشت کې د "چین-لاتین امریکا او کارابین فورم" کوربه توب وکړ او هلته یې هم د ۹ میلیارده ډالرو پور ورکړه اعلان کړه.

په راپور کې ویل شوي چې چین له ډیپلوماسۍ څخه د امریکا له وتلو سره سم ګام پورته کوي.

ټرمپ په سپینه ماڼۍ کې خبریالانو ته وویل، « موږ به ثانوي تعرفې عملي کوو. که په۵۰ ورځو کې توافق ونه شي، نو دا خبره ساده ده، تعرفې به ۱۰۰ سلنه وي. همداسې ده، نور څه نشته».

ټرمپ دا خبرې د ناټو له عمومي منشي مارک روټه سره د سپینې ماڼۍ په دفتر کې د ناستې پر مهال وکړې.

نوموړي وویل چې له روسیې سخت ناخوښه دی.

ټرمپ زیاته کړه: «زه سوداګري د ډېرو شیانو لپاره کاروم، خو دا د جګړو د ختمولو لپاره هم یوه ښه وسیله ده».