د روسیې د امنیت شورا مشر: لویدیځ د افغانستان او نورو هېوادونو شتمنۍ لوټلې دي

یوه لوړپوړي امریکايي چارواکي د چارشنبې په ورځ ویلي، چې نږدې ۵۰۰ټنه لوړ کالوري لرونکي بسکیټ، چې د خوارځواکو ماشومانو لپاره د بیړنۍ تغذیې په توګه کارېدل، روانه میاشت یې تاریخ تېر شوی دی.

مایکل ریګس چې د بهرنیو چارو وزارت د اداري چارو مرستیال دی، د امریکا د استازو جرګې غړو ته وویل چې د دغو خوړو له منځه تلل دیوسایډ د بندېدو مستقیمه پایله ده. هغه زیاته کړه: «زما په اند دا دیوسایډ د بندېدو نتیجه ده. زه ډېر خپه یم چې دا خواړه ضایع شول.»

د یوسایډ دوه داخلي اسناد او څلورو معتبرو سرچینو روېټرز ته ویلي چې مرستندویو چارواکو په جون میاشت کې ۶۲۲ټنه بسکیټ وژغورل او هغه یې سوریې، بنګله‌دېش او میانمار ته واستول، خو ۴۹۶ټنه نور، چې له تاریخ تېریدو مخکې یې ارزښت ۷۹۳زره ډالر و، اوس سوځول شي.

د مې د پنځمې نېټې یو یادښت ښيي چې د دغو بسکټو له منځه وړل به د امریکا حکومت ته ۱۰۰زره ډالر اضافه لګښت ولري.

د دموکرات ګوند سناتور ټیم کین وویل چې د امریکا استازو دا موضوع د مارچ په میاشت کې د بهرنیو چارو له وزیر مارکو روبیو سره شریکه کړې وه. روبیو د می په میاشت کې ژمنه کړې وه چې هېڅ خواړه به ضایع نه شي.

مایکل ریګس وویل، امریکا لا هم د نړۍ تر ټولو ستر مرستندوی هېواد دی.

د ملګرو ملتونو د خوړو نړیوال پروګرام وایي، دا مهال نږدې ۳۱۹میلیونه خلک خوړو ته محدود لاسرسی لري، چې له دې ډلې ۱،۹ میلیونه انسانان په ځانګړې توګه په غزه او سوډان کې د قحطۍ له سخت حالت سره مخ دي.

تېر کال امریکا د بهرنیو مرستو لپاره ۶۱ میلیارده ډالر ځانګړي کړي وو، چې نیمایي یې د یوسایډ له لارې وېشل شوې.

د طالبانو ویاند حمدالله فطرت د پنجشنبې په وځ د یوې اعلامیې په خپرولو سره ویلي، :«استخبارات هېڅ اړتیا نه لري، چې دغسې کسان چې وار له مخه عفوه ورته شوې وڅاري، د دوی اړوند ټول اسناد او معلومات دلته موجود دي، په دفاع وزارت، داخله وزارت او استخباراتو کې یې ټول معلومات شته، موږ ضرورت نه لرو د برېتانویانو له خوا افشا شويو اسنادو نه استفاده وکړو.»

طالبانو ادعا کړې، چې د عمومي عفوې د فرمان په شته والي کې د دې ډلې له خوا هېڅوک نه څارل کیږي.

نوموړی زیاتوي:«د اسلامي امارت له خوا له هېچا سره انتقامي برخورد نه کیږي، هېڅوک حق او اجازه نه لري، چې څوک تعقیب کړي، ويې څاري او یا زیان ورته ورسوي.»

د طالبانو د ویاند مرستیال دا څرګندونې وروسته له هغه کړې، چې برېتانیایۍ ورځپاڼې ډېلي ټېلګراف په یوه تازه څېړنه کې ویلي، چې د ۲۰۲۲ کال په فبروري کې برېتانیا د افغان همکارانو د معلوماتو تر افشا کېدو وروسته، طالبانو لږ تر لږه ۲۰۰ پخواني افغان سرتېري او پولیس پېژندلي او وژلي دي.

د یاد وزارت مرستیال ویاند حافظ ضیا احمد وایي، د دغو درېیو لوریو ترمنځ به سیاسي ډیالوګ د شته ستونزو پر حل راڅرخي او د سیاسي تفاهم د لا ټینګښت لپاره به هم سلامشورې سره وکړي.

هغه زیاته کړې: «امیرخان متقي به دغه ناسته کې د سیاسي مشاورت، اقتصادي همکاریو او سیمه‌ییز ثبات په اړه خپل نظر وړاندې کړي».

د طالبانو دغه ویاند ویلي، چې تر دې ناستې وروسته به په ارګ کې د طالبانو، ازبکستان او پاکستان له لوري د ټرانس افغان رېل پټلۍ د امکان سنجۍ د مطالعاتو پروژه لاسلیک شي.

یادې ډلې خبر ورکړی، چې له دې بهیر وروسته به د ازبکستان او پاکستان د بهرنیو چارو وزیران د دوی له لوړپوړو غړو سره ناستې وکړي.

تر دې دمخه د‌ پاکستان د بهرنیو چارو وزارت هم د دغه ناستو خبر ورکړی و.

د دغه کمېسیون د شمیرو له مخې؛ ۱۵ زره او ۲۰۸ کسان د اسلام‌ کلا له پولې او ۴ زره او ۸۳۶ نور د ورېښمو پله له لارې افغانستان ته ستانه شوي دي.

طالب چارواکو هم‌مهاله له پاکستانه هم د یو شمېر افغان کډوالو د اېستل کېدو خبر ورکړی دی. له دې ډلې۴۹۰ کسان د تورخم له لارې، ۴۳۴ تنه د سپین بولدک او ۱۲ تنه نور د هلمند د بهرامچې له لارې اېستل شوي دي.

له ګاونډیو هېوادونو څخه په بې سارې توګه د کډوالو د اېستل کېدو جبري لړۍ روانه ده، چې په افغانستان کې یې روان بشری ناورین لا پسې پراخ کړی دی.

د ملګرو ملتونو سازمان تېره دوشنبه د (چنګاښ۲۳مه) راپور ورکړی، چې په تېر یوه کال کې ایران او پاکستان له ۱.۶ مېلیونو څخه ډېر افغان کډوال اېستلي دي.

بل‌خوا له تاجکستان څخه هم د افغان کډوالو د اېستل کېدو بهیر پیل شوی او په دې لړ کې پولیسو ځینې افغانان نیولي هم دي؛ خو د دغه هېواد چارواکو تر اوسه په رسمي توګه په دې تړاو څه نه دي ویلي.

هم‌مهاله د افغانستان د مخکیني جمهوري نظام ولسمشر محمد اشرف غني خبرداری ورکړی، چې د ایران او پاکستان په ګډون به له ګاونډیو هېوادونو څخه تر ۶مېلیونو ډېر افغانان واېستل شي.

هغه ټینګار کړی، چې په افغانستان کې باید د دغو ستنېدونکو لپاره ځانګړي تدابیر ونیول شي؛ څو روان ناورین لا ډېر نه‌شي.

په خبرپاڼه کې راغلي، چې په دغه یو ورځني سفر کې به له ډار سره د پاکستان د رېل پټلۍ وزیر، د افغانستان لپاره ځانګړی استازی محمد صادق او یو شمېر نور چارواکي هم مل وي.

په خبرپاڼه کې زیاته شوې، چې د دغه هوکړې د لاسلیک موخه د ازبکستان، افغانستان او پاکستان ترمنځ د رېل پټلۍ جوړېدو او پرې د سوداګریزو اړیکو رامنځته کول دي.

همدا راز زیاته شوې، چې د دغه پټلۍ په جوړېدو سره به پاکستان د منځنۍ اسیا هېوادونو بندرونو ته لاسرسی پېدا کړي او سوداګریزې راکړې ورکړې به یې ورسره پیاوړې شي.

د‌ پاکستان د بهرنیو چارو وزارت یاده پروژه د سیمه‌ییزې سوداګرۍ پراختیا، ټرانزیټي اسانتیاوو د ودې او ټیکاو لپاره مهمه ګڼلې ده.

د خبرپاڼې پر بنسټ؛ محمد اسحاق ډار به د دغه سفر پر مهال د طالبانو د بهرنیو چارو له وزیر امیرخان متقي تر څنګ د یادې ډلې له رییس الوزرا ملا محمد حسن اخوند سره هم وګوري.

د دغو ناستو د بحث وړ موضوعات د سیمې او نړۍ د پرمختګنو په تړاو د نظرونو تبادله ښودل شوې؛ خو ډېر کله پاکستاني چارواکو د خپلو دغه ډول ناستو په ترڅ کې له طالبانو سره خپلې امنیتي اندېښنې شریکې کړې دي.

طالبانو لا تر اوسه پورې د دغه لوړپوړي پاکستاني پلاوي د سفر په تړاو څه نه دي ویلي.

محمد اسحاق ډار تر دې دمخه هم کابل ته سفر کړی او هغه مهال یې له طالبانو سره د «ټي‌ټي‌پي» په تړاو خپلې اندېښنې شریکې کړې وې او له دغې ډلې یې غوښتي و، چې په افغانستان کې د ټي‌ټي‌پي پناه ځایونه له‌منځه یوسي.

د ډار تر پخواني سفر وروسته پاکستاني رسنیو خبر ورکړی و، چې د اسلام اباد او طالبانو ترمنځ مثبت تعامل رامنځته شوی او د پاکستان د امنیتي اندېښنو د حل لپاره یې ځینې پرېکنده اقدامات هم کړي دي.