د طالبانو د اقتصادي کمېسیون تخنیکي کمېټې په خپله نوبتي غونډه کې د کبانو سکټور د پراختیا طرحه تایید کړې، چې له مخې به یې په ټول هېواد کې د کبانو د روزنې ۷۷۰۰ فارمونه جوړ شي.
یادې کمېټې د سې شنبې په ورځ وویل، چې د دغو فارمونو په جوړېدو سره به د کبانو تر ۹۰ سلنې اړتیا وړ غوښه برابره شي او شاوخوا ۳۰۰ زره هېوادوالو ته به په مستقیم او غیر مستقیم ډول د کار زمینه هم پکې برابره شي.
د کمېټې د معلوماتو پر بنسټ، دغه طرحه د نهايي کېدو لپاره اقتصادي کمېسیون ته راجع شوې ده.
د جرمني د کورنیو چارو وزیر الکساندر دوبرینډت وایي چې د طالبانو تر واک لاندې افغانستان ته د مجرمو کسانو د شړلو وروستۍ پرېکړې په اروپا کې پراخ پام راجلب کړی. د دوبرینډت په وینا، اوس یو مهم بحث دا دی چې ایا دا کار عملي کېدای شي؟ او که هو، څنګه؟
الکساندر دوبرینډت د سې شنبې په ورځ په کوپنهاګن کې د اروپایي اتحادیې د کورنیو چارو وزیرانو غیر رسمي غونډې ته وویل، « موږ څو ځله دا خبره کړې چې افغانستان ته زموږ له لوري ترسره شویو شړنو د نورو هېوادونو لېوالتیا را پارولې. هغوی غواړي د دغو عملیاتو برخه وي».
تېره اونۍ، برلین یو شمېر محکوم شوي کسان د طالبانو تر واک لاندې افغانستان ته شړلي او په دې توګه لومړی اروپایي هېواد شو چې طالب ډېپلوماټانو ته یې اجازه ورکړه څو د شړنو په برخه کې د مرستې لپاره جرمني ته لاړ شي.
د دوبرینډت په وینا، اوس یو مهم بحث دا دی چې ایا دا کار عملي کېدای شي؟ او که هو، څنګه؟
جرمني د اروپایي کمیسیون د مارچ د وړاندیز ملاتړ کوي، چې موخه یې د هغو کسانو بېرته لېږل ګړندي کول دي چې د پناه غوښتنه یې رد شوې. په دې پلان کې د بېرته ستنولو مرکزونو د جوړولو قانوني اساسات هم شامل دي.
دوبرینډت وویل، « موږ دا یوه نوې او مطلقاً ضروري تګلاره بولو». هغه د دې لپاره اصلي هېوادونو ته نږدې له درېیمو هېوادونو سره د هوکړو غوښتنه وکړه.
دوبرینډت دا رد نه کړه چې جرمني ښایي له نورو هېوادونو سره خپلواکې مهاجرتي موافقې وکړي.
هغه وویل، « ډېر هېوادونه اوس لا پرمختللي پلانونه لري چې دا ډول جوړښتونه رامنځته کړي. موږ اړتیا لرو هغو هېوادونو ته، چې له مبدا هېوادونو سره نږدې وي، د رد شویو پناه غوښتونکو لپاره تر انساني شرایطو لاندې د استوګنې هوکړې وکړو. دا زموږ د تګلارې اساسي برخه ده».
نوموړي ومنله چې دا موضوع سیاسي حساسیت لري، « موږ پوهېږو چې دا کار د ځینو غړو هېوادونو لپاره ډېر سخت دی، موږ دا مخکې هم لیدلي، خو باور لرو چې یوه اروپایي ګډه تګلاره به د عملي کېدو ډېر احتمال ولري».
د دوبرینډت دا څرګندونې وروسته له هغې دي، چې د اروپایي اتحادیې د کورنیو چارو وزیرانو یوه سخته اعلامیه خپره کړه، چې پکې ویل شوي افغانستان او سوریې ته بېرته ستنول باید ممکن شي.
ددې اتحادیې غړي هېوادونه جرمنی، فرانسه، پولنډ، اتریش، ډنمارک، چک او د اروپایي اتحادیې د کورنیو چارو کمېشنر مګنوس برونر دي.
په اسلاماباد کې مېشتو یوشمېر افغانانو نن سېشنبه (د چنګاښ ۳۱مه) افغانستان انټرنشنل- پښتو ته ویلي، چې نن یو وار بیا پولیس بي۱۷ ښارګوټي ته ورغلي او د ښځو او ماشومانو په ګډون یې ځینې کورنۍ له ځان سره بېولې دي.
دغه کډوال وایي، نن سهار یې بیا ورځ د پولیسو په تالاشۍ پیل کړه.
په دې کې یو کډوال چې نه غواړي نوم یې واخیستل شي وایي، چې پولیسو د ځینو کورونو دروازې ماتې کړې دي او د کور دننه نیول شوې کورنۍ یې له ځانه سره بېولې دي.
د سرچینو په خبره؛ په نیول شویو کسانو کې ښځې او ماشومان هم شامل دي.
دغه سرچېنې وایي، پولیسو ځینې کورنۍ چې د ویزو موده یې ختمه شوې وه د بې ۱۷ ښارګوټې له بېلابېلو سیمو له ځان سره بېولي دي.
د یاد ښارګوټي یوه اوسېدونکي هم افغانستان انټرنشتل – پښتو ته ومنله، چې پولیس یې کورونو ته د تالاشۍ لپاره ورغلي وو؛ خو هغه ترې پټ شوی دی.
که څه هم د تازه نیول شویو کسانو د کره شمېرې په اړه معلومات نشته؛ خو پرون هم یوې باوري سرچینې افغانستان انټرنشل پښتو ته ویلي و، چې پولیسو له دغه ښارګوټي د ښځو او ماشومانو په ګډون شاوخوا ۵۰ تنه افغانان نیولي وو.
له هغه وروسته چې په پاکستان کې د ویزو موده یوې میاشتې ته راکمه شوه او بیا له تېرو څه باندې درېیو اوونیو د ویزو د تمدید لړۍ په ټپه درېدلې؛ افغان کډوال له سختو ننګونو سره مخ دي.
د طالبانو د دفاع وزارت لوی درستیز فصیح الدین فطرت وايي، که څه هم تراوسه د هغو الوتکو چې د تېر نظام د پرځېدو پرمهال له افغانستانه دباندې وړل شوې وې؛ د بېرته ترلاسه کولو هڅو پایله نهده ورکړې، خو هیڅکله به ترې تېر نه شي.
نوموړي دغه څرګندونې نن سې شنبه د (چنګاښ ۳۱مه) په کابل کې د تېر یوه کال په موده کې د طالبانو د دفاع وزارت د لاسته راوړنو په غونډه کې کړې دي.
ښاغلی فطرت وايي:« هغه څه چې د افغانستان دي، موږ به ترې هیڅکله تېر نه شو. په تېرو څلورو کالو کې هڅې شوې دي، تراوسه یې پایله نه ده ورکړې؛ خو موږ نهیلي نه یو.»
د راپورونو پربنسټ له افغانستانه د امریکایي ځواکونو د وتلو پر مهال ۲۲ پوځي الوتکې او ۲۴ چورلکې له افغانستانه ازبکستان ته لېږدول شوې وې.
د طالبانو د فاع وزارت د دغې غونډې پرمهال دا رنګه ویلي، چې په تېر یوه کال کې یې د ډیورنډ کرښې په اوږدو کې ۷۰۰ امنیتي پوستې جوړې کړې دي.
د دغه وزارت لوی درستیز محمد فصیح الدین فطرت ويلي، چې دغه پوستې د پولې په اوږدو کې د امنیتي تدابیرو په موخه جوړې شوې دي.
نوموړي زیاته کړې، دوی هیڅکله نه دي غوښتي چې د کرښې په اوږدو کې له پاکستاني او ایراني پوله ساتو ځواکونو سره په جګړه کې ورښکېل شي؛ خو که له هغې خوا پرې برید شوی هغه یې بېځوابه نه دی پرېښي.
فطرت یو وار بیا په افغانستان کې د داعش ډلې د حضور په اړه راپورونه بېبنسټه وبلل او ویې ویل، چې دغه ډول خبرونه حقیقت نه لري او د تبلیغاتو تر بریده دي.
نوموړی وايي، طالبانو په افغانستان کې بشپړ امنیت ټنیګ کړی او د وسلهوالو ډلو د حضور په اړه اندېښنې بېځایه دي.
له افغان خبریالانو د ملاتړ سازمان وايي، چې افغان خبریالان د افغانستان په ګاونډیو او په ځانګړې توګه پاکستان او ایران کې له جدي ننګونو سره مخامخ دي او دغه وضعیت دوی سخت اندېښمن کړي دي.
د یاد سازمان له لوري نن سې شنبه د ( چنګاښ ۳۱مه) په خپرې شوې خبرپاڼه کې راغلي، چې افغان خبریالان په پاکستان کې او ایران کې له خپلسرو نیونو، ګواښونو، په جبري توګه د ستنولو او له ټولو لومړنیو حقونو بې برخې دي.
په خبرپاڼه کې راغلي، چې خبریالان د بیان ازادۍ، مسلکي فعالیتونو او د سانسور پر وړاندې د مقاومت له امله له هېواده وتلي؛ خو اوس په داسې شرایطو کې ژوند کوي، چې ژوند یې له جدي ګواښ سره مخامخ دی.
په پاکستان کې د ویزو د تمدید لړۍ بندېدل هم د اندیښنې وړ بلل شوي او د خبریالانو د ملاتړ سازمان وايي، چې دې چارې ډېری خبریالان په دغه هېواد کې له پراخو ستونزو سره مخ کړي دي.
په خپرپاڼه کې د ملګرو ملتونو، اروپايي ټولنې، د کډوالو عالي کمېشنرۍ او د بیان ازادۍ د ملاتړ له ټولو بنسټونو غوښتنه شوې، چې له افغان خبریالانو سره د ستونزو په حل کې بېړنۍ مرستې وکړي او خپل مسوولیتونه دې ادا کړي.
یاد سازمان زیاته کړې، چې دغه بنسټونه باید نورو هېوادونو ته د خبریالانو د اېستلو، جبري ستنولو د مخنیوي، د ویزو د تمدید او نورو لومړنیو اسانتیاوو ته د لاسرسي په برخو کې له ځنډ پرته ګامونه پورته کړي.
د افغان خبریالانو د ملاتړ سازمان د خبرپاڼې په پای کې ژمنه کړې، چې د خبریالانو د ژغورنې لپاره به خپلو هڅو ته دوام ورکړي او له نړۍوالې ټولنې یې غوښتي، چې په دې برخه کې له دوی سره همکاري وکړي.
رویټرز خبري اژانس دوشنبه (د چنګاښ ۳۱مه) راپور ورکړی، چې د پاکستان له لوی درستیز مارشال عاصم منیر سره د ډونالډ ټرمپ لیدنې هند ته ډيپلوماټيکې اندېښنې راولاړې کړې دي. ځينو هندي چارواکو او کارپوهانو ویلي، چې دغه لیدنه به د هند او امریکا تر منځ دوستانه اړیکو ته زیان ورسوي.
خو امریکایي چارواکي وایي، چې دوی له دواړو هېوادونو سره ښې اړیکې لري.
هندي چارواکي زیاتوي، چې د ټرمپ لهخوا د تعرفو ناڅاپي لوړولو د دوی پر سوداګرۍ سيوری غوړولی دی.
د ولسمشر ټرمپ لهخوا پر هند د تعرفو تر لوړولو وروسته د دواړو هېوادونو تر منځ سوداګریزې خبرې سوکه شوې او هند د ټرمپ لهخوا د تعرفو لوړولو په غبرګون کې د نړۍوال سوداګریز سازمان (WTO) له لارې پر امریکا د متقابلو تعرفو لوړولو وړاندیز کړی دی.