طالبان د ابونصر فراهي بندر د ودې لپاره ۴ زره جریبه ځمکه ځانګړې کوي

په دې تړاو د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزارت له‌خوا په خپرې شوې خبرپاڼه کې راغلي، چې دغه خبرې تېره ورځ په اسلام‌اباد کې د دواړو خواوو ترمنڅ په یوې ناسته کې شوې دي.

په خبرپاڼه کې راغلي، چې دواړه خواوو د شته خنډونو د له‌منځه وړلو لپاره د ګټورو حل‌لارو ټاکلو او په ځینو افغاني صادراتي توکو د تعرفو کمولو په اړه هم بحث او خبرې کړې دي.

خبرپاڼه زیاتوي، چې په دې اړه به د دواړو هېوادونو ترمنځ هوکړه وشي او په نږدې راتلونکې کې به دغه هوکړه عملي شي.

د خبرپاڼې په وروستۍ کرښه کې راغلي، چې دغه پرېکړه به د صادراتو د اسانۍ ترڅنګ، د افغان سوداګرو او تولیدوونکو لپاره یو مثبت بدلون راولي.

که څه هم په وروستیو میاشتو کې د طالبانو او پاکستان ترمنځ اړیکې ترېنګلې شوې وې؛ خو د دواړو لوریو له‌خوا د اړیکو ښه کېدو لپاره ځینې مثبت ډېپلوماټیک ګامونه اخیستل شوي او په دې لړ کې د پاکستان د بهرنیو چارو وزیر اسحاق ډار د ۲۰۲۵ کال په اپرېل میاشت کې کابل ته سفر او افغانستان کې د اسلام‌اباد د نوي سفیر ټاکنه د یادونې وړ موضوعات دي؛ خو امنیتي اندېښنې لا هم د دواړو خواوو پر اړیکو خپل سیوری اچولی دی.

له بل پلوه کارپوهان وایي، چې ترهګري د افغانستان او پاکستان ترمنځ د سوداګرۍ پراختیا پر وړاندې لوی خنډ دی.

سره له دې چې د ۲۰۲۵ کال په لومړۍ نیمايي کې د افغانستان او پاکستان ترمنځ د دوه اړخیزې سوداګرۍ کچه تر یو میلیارد ډالرو رسېدلې؛ خو د پاکستاني طالبانو تحریک فعالیتونه لا هم د دغو دواړو هېوادونو ترمنځ د تلپاتې سوداګرۍ او اقتصادي پرمختګ مخه ډب کړې.

نوموړي دغه څرګندونې په تهران کې له اذربایجاني چارواکو سره د مسافر وړونګي اورګاډي د واګونونو د پېر او ترمیم د هوکړو د لاسلیکولو پر مهال وکړې.

د نوموړي په وینا، له دغه ټرانزیټي بهیره د ملاتړ لپاره تهران ۱۰۰ نور واګونونه د رېل پټلۍ شبکې ته ور زیات کړي او دغه شمېر به تر دې هم لوړ شي.

د ویلو ده چې، افغانستان د خپلې اړتیا وړ ډېری تېل له منځنۍ اسیا، ایران او عراق څخه واردوي خو موټر چلوونکي بیا د تېلو له ټیټ کیفیته شکایت لري.

د دغې ادارې په وینا، په صادراتو کې صادرات او بياځلي صادرات شامل دي او په وارداتو کې ټول محصولي او غير محصولي واردات حساب شوي او تر ټولو ډېر صادرات هم پاکستان، هند او متحده عربي اماراتو ته شوي.

یاده اداره وايي، چې تر ټولو زیات واردات له ایران، پاکستان او چین هېوادونو شوي دي.

د روان کال په غويي میاشت کې بیا د صادراتو ټول ارزښت څه باندې ۱۰۲ میلیونه ډالره او د وارداتو ټول ارزښت یو میلیارد او ۲۴۴ میلیونه ډالره و.

په دوحه کې د طالبانو سفارت په خپله رسمي اعلامیه کې ویلي: «په دې ناسته کې د افغانستان او قطر ترمنځ د سوداګرۍ د پراختیا لارو چارو، د افغاني زراعتي محصولاتو لکه وچو او لمدو مېوو د صادراتو لپاره د بازار موندنې او سوداګرو ته د لازم ملاتړ د برابرولو پر موضوعاتو بحث وشو.»

د اعلامیې له مخې، په دې ناسته کې د افغان او قطري سوداګرو ترمنځ د ګډې پانګونې پر فرصتونو هم خبرې اترې شوې دي.

طالبانو ویلي، د افغاني محصولاتو د معرفي کولو لپاره د نندارتونونو پر جوړولو هم نظرونه تبادله شول.

طالب چارواکو دا نه‌ده څرګنده کړې، چې یادې پرېکړې به کله او څنګه عملي شي، خو وایي چې د خصوصي سکټور ملاتړ ته ژمن دي.

پر افغانستان د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته د دې هېواد اقتصادي وضعیت له سختو ننګونو سره مخ شو. نړۍوال بندیزونه، د بانکي نظام ستونزې او د نړۍوالو پانګوالو بې‌باوري د خصوصي سکټور پراختیا له خنډ سره مخ کړې ده. طالبانو هڅه کړې چې له سیمه‌ییزو هېوادونو په ځانګړې توګه له قطر سره اقتصادي اړیکې پیاوړې کړي، څو د صادراتو دروازې پرانیزي او کورني تولیدات نړۍوالو بازارونو ته ورسوي. له همدې امله له افغان سوداګرو سره د طالبانو ناستې د اقتصادي همکارۍ د پراخولو یوه هڅه بلل کېږي.

د ایران د اورګاډي ادارې رییس جبار علي ذاکري د یکشنبې په ورځ، د چنګاښ پر ۲۹مه وویل، چې پلان لري تر یوې میاشت پورې د تهران ـ هرات او په راتلونکو دوو میاشتو کې د تهران ـ انقرې ترمنځ د مسافر وړونکي اورګاډي خدمات پیل کړي.

نوموړي ویلي، چې له پنځه کلن ځنډ وروسته یې د تهران ـ وان اورګاډی بېرته فعاله کړی او د تاجکستان د مرو او دوشنبې ښار لور ته هم د اوګاډو تګ راتګ پیل شوی دی.

ذاکري ویلي:«د اورګاډو له لارې به د هېوادونو ترمنځ اړیکې لا پسې پراخې شی. زموږ د هېواد د اورګاډي شبکه تاریخي ارزښت لري او د ګرځندوی فعالیتونو له پلوه هم عاید لري او هم‌ ډېره جاذبه لري.»

د ایران د اورګاډي ادارې رییس ویلي، چې د عراق له کردستان څخه افغانستان ته د نفتي توکو د انتقال لپاره هم د رېل پتلۍ شبکې ته ۱۰۰ ټانکري واګونونه ور اضافه شوي دي او هڅه کوي، چې د ترانزیټ د ظرفیت لوړولو لپاره هره میاشت له ۴۰ تر ۵۰ نور واګونونه هم دغې شبکې ته ور ډېر کړي.