برېټانیوۍ سنډي ټایمز ورځپاڼې د یوه څړنیز راپور پر بنسټ ویلي اسراییل په تېرو ۱۲ میاشتو کې د استخباراتي او اطلاعاتي نفوذ له لارې د پوځي عملیاتو په پایله کې د ایران امنیتي او هستوي بنسټونو ته کمساري ضربې رسولي دي.
له لرې واټه د تهران په زړه کې د حماس د مشر اسماعیل هنیه او همهاله په بیروت کې د حزبالله د مشر په نښه کول او لهمنځه وړل د اسراییل د نفوذ تر ټولو ښه ثبوت وړاندې شوی دی.
په دغه راپور کې راغلي چې اسراییل د همدغه اطلاعاتي ژور نفوذ له کبله وکړای شول چې د ایران څو مهم ساینس پوهان په نښه کړي چې له امله یې د دغه هېواد هستوي پروګرام ته لوی زیان ورسېده.
د پاکستانۍ اېکسپرېس ټرېبیون ورځپاڼې په یوې مقاله کې ادعا کړې چې د هند لومړی وزیر نرېندرا مودي او د هغه د ملي امنيت سلاکار اجيت دوال له اوږدې مودې راهيسې ټيټيپي او بلوڅ بېلتون غوښتونکي د اسلاماباد د بېثباته کېدو لپاره د یوې وسیلې په توګه کاروي.
نوموړې ورځپاڼې د افغانستان د مخکېني جمهوري نظام د یوه لوړ پوړي چارواکي له خولې دا هم لیکلي چې هند د طالبانو له لارې په افغانستان کې د پاکستان خلاف له وسلهوالو ډلو سره مالي مرستې کوي، وسلې ورته برابروي او ان خوندي پټنځایونه یې هم ورکړي دي. همداراز پر کابل د واکمنو له لوري ورته د لوژستیکي امکاناتو برابرېدو او د ښکاره فعالیت د اجازې یادونه هم شوې ده.
مقاله وایي، د سمېع سادات دا څرګندونې د اسلاماباد د هغو اندېښنو ښکاره ډاډ دی چې هند په افغانستان کې د دوی ضد ډلو ملاتړ کوي. مقاله کې د سیمې د امنيتي کارپوهانو په اند، درې ستر عوامل د پاکستان د روانې بېثباتۍ ريښې بلل شوي: «په افغانستان کې د حاکميت خلا، د امريکا له وتو وروسته پاتې پرمختللې وسلې او د ټيټيپي او بلوڅ بېلتون غوښتونکو ترمنځ همغږي او همکاري».
ملګرو ملتونو هم په تېر ۲۰۲۴ کال کې په خپل یو راپور کې ويلي و چې طالبان د دغو ترهګرو ډلو د فعاليتونو پر وړاندې چوپه خوله دي او پر وړاندې یې هېڅ اقدام نهکوي.
د امريکا د یو نظامي څېړنيز مرکز وسټ پوینټ راپور ښيي چې د پاکستان خلاف ترهګرو ډلو ډيجیټلي شبکې د هند له خوا کنټرولېږي او د دوی د مخابراتو سرورونه د هند استخباراتو پورې تړلي دي. په دې راپور کې دا هم راغلي چې د کندهار او هرات هوايي ډګرونه چې اوس د نيابتي ډلو تر ولکې لاندې دي، د وسلو او بېپيلوټه الوتکو د لېږد اصلي مرکزونه ګرځېدلي.
ورځپاڼه کاږي، طالبانو افغانستان د نشهيي توکو او ترهګرۍ د نړۍوالې شبکې په مرکز بدل کړی. په ۲۰۲۴ کال کې د يوې ډنمارکۍ موسسې د څېړنې له مخې، له افغانستان نه د نشهيي توکو د ټرانزیت له لارې د بلوچستان په بېثباتۍ کې مرسته کېږي.
د ۲۰۲۴ کال له پيله تر اوسه، په پاکستان کې تر پنځه زرو او ۴۰۰ ډېر ترهګریز بريدونه ثبت شوي چې له امله يې نږدې دوه زره وسلهوال وژل شوي دي. د پاکستان د امنيتي ادارو په وينا، دا يوازې د دوی د پوځي عملیاتو يوه وړه برخه ده.
پاکستان له نړۍوالو سازمانونو غوښتي چې د افغانستان له خاورې څخه د ترهګرۍ د استفادې پر وړاندې بېطرفه پلټنه وکړي او لازم اقدامات تر سره کړي، خو طالبانو په وار-وار د پاکستان دا ډول ادعاوې رد کړي او ویاند یې لا څو ځله ویلي چې اسلاماباد دې د خپلې امنیتي ناکامیو پړه پر دوی نه اچوي.
د اروپايي کمېسیون مشره اورزولا فونډېر لاین د امریکا له ولسمشر ډونالډ ټرمپ سره د لیدنې لپاره سکاټلېنډ ته تللې ده. د راپورونو پر بنسټ، دواړه خواوې یوې نوې سوداګریزې هوکړې ته نږدې شوې دي.
تر دې وړاندې ټرمپ د اروپايي کمېسیون مشره د «د درناوي وړ مشره بللې وه او ویلي و چې که هوکړه وشي دا به یې د ادارې تر ټولو ستره سوداګریزه هوکړه وي.»
د امریکا او اروپايي ټولنې ځیني نور لوړپوړي چارواکي هم د تخنیکي خبرو لپاره سکاټلېنډ ته رسېدلي دي.
دواړو امریکا او اروپايي ټولنې واړندې خبرداری ورکړی چې که خبرې ناکامه شي نو د یو پر بل په توکو به تعرفې ولګوي.
اېکسپرېس ټریبیون د یوې تحلیلي مقالې په ترڅ کې لیکلي، چې پاکستان یو ځل بیا د نړۍوال سیاست په مهمو تعاملاتو کې خپل ځای موندلی او د واشنګټن پام یې جلب کړی دی.
په دې خپره شوې مقاله کې راغلي، تر هغه وروسته چې امریکا د ۲۰۲۱ کال په اګست کې له افغانستان څخه خپل وروستي پوځیان واېستل، له پاکستان سره یې اړیکې هم ورو ورو سوړوالی وموند. واشنګټن، چې تر هغې د افغانستان د جګړې لپاره پر اسلاماباد ډېره تکیه کوله، له وتلو وروسته یې پاکستان یوازې پرېښود، لکه څنګه چې د شوروي له ماتې وروسته هم ورته وضعیت تکرار شوی و.
تحلیل زیاتوي، چې د بایډن ادارې په څلور کلنه دوره کې هېڅ یو پاکستاني صدراعظم د امریکا له ولسمشر سره خبرې ونه کړې او نه هم د دواړو هېوادونو ترمنځ کوم مهم ډېپلوماټیک تماس ثبت شوی. دا حالت د ډېرو کارپوهانو په اند د دواړو هېوادونو ترمنځ د باور د بحران ښکارندوی و.
خو مقاله وايي، له هغې وروسته چې ډونالډ ټرمپ دویم ځل ولسمشر وټاکل شو، وضعیت بدل شو. د ټرمپ له واک ته رسېدو شپږ میاشتې وروسته، پاکستان د کابل د ابي ګېټ د خونړۍ حملې یو مهم طراح ونیوو او امریکا ته یې وسپاره. یاد برید چې د ۲۰۲۱ کال په اګست کې د کابل هوايي ډګر ته څېرمه شوی و، ۱۳ امریکايي سرتېري پکې وژل شوي وو.
اېکسپرېس ټریبیون لیکلي: «دغه اقدام د ټرمپ لپاره ډېر ارزښتناک و، ځکه هغه د کمپاین پر مهال ژمنه کړې وه چې د یاد برید عاملین به عدالت ته سپاري.» د همدې مرستې له امله، ټرمپ په خپله لومړۍ وینا کې له پاکستانه ستاینه وکړه او دا حالت د دواړو هېوادونو ترمنځ د استخباراتي او سیاسي اړیکو د بیا پیل لامل شو.
تحلیل وړاندې لیکي، چې د مې میاشتې د پېښو پر مهال کله چې د پهلګام له برید وروسته د هند او پاکستان ترمنځ تاوتریخوالی زیات شوی و، امریکا د دواړو هېوادونو ترمنځ د اوربند د منځګړیتوب رول ادا کړ. پاکستان د امریکا دا رول وستایه، خو هند د واشنګټن هڅې ننګولې.
له دې سره سم، پاکستان ډونالډ ټرمپ د سولې نوبل جایزې ته هم نوماند کړ، ځکه چې اسلاماباد د هغه رول د زړورې رهبرۍ او د سولې د هڅو په توګه تعبیر کړ.
مقاله زیاتوي، چې دا اوونۍ د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو د پاکستان د بهرنیو چارو وزیر اسحاق ډار سره په یوه رسمي غونډه کې ولیدل. دغه لیدنه چې له څو کلونو وروسته تر سره کېږي، د دواړو هېوادونو د اړیکو د بیا فعالېدو څرګندونه ده. روبیو د ترهګرۍ پر ضد د پاکستان هڅې وستایلې، چې دا خبره د هند لپاره د ناخوښۍ وړ بلل شوې ده.
په ورته مهال، د پاکستان د پوځ مشر فیلډ مارشال سېد عاصم منیر په بېجینګ کې د چین له لوړپوړو مدني او نظامي چارواکو سره لیدلي، چې دا ښيي اسلاماباد هڅه کوي له سترو قدرتونو سره یو متوازن دریځ وساتي.
اېکسپرېس ټریبیون لیکلي: «د ایران او اسراییل د جنګ په منځ کې، د ټرمپ له لوري د پاکستاني پوځ مشر ته د غرمې ډوډۍ ورکول دا پیغام لري، چې پاکستان لا هم یو مهم سیمهییز لوبغاړی دی.»
دغه مقاله په پای کې وایي، چې پاکستان له ټولو ستونزو سره سره د نړۍوالو سیاستونو په ډګر کې خپلې ورقې ښې لوبوي او هڅه کوي، چې له بېباورۍ، فشارونو او سیمهییزو ننګونو سره متوازن برخورد وکړي.
د پاکستان، امریکا، قزاقستان، قرغزستان، ازبکستان او تاجکستان لوړپوړو پوځي قوماندانانو په اسلام اباد کې په یوې غونډه کې د امنیتي همکاریو د پياوړتيا، د ترهګرۍ او ګډو ګواښونو پروړاندې پر مبارزې خبرې وکړې. د پاکستان ولسمشر د سنټکام قوماندان ته هم یو لوړ پوځي مډال ډالۍ کړ.
دغه غونډه د شنبې په ورځ (د زمري ۴مه) په اسلام اباد کې تر سره شوې ده.
د پاکستان پوځ په یوې خبرپاڼه کې ویلي، چې دغه غونډه د سیمه ييزو امنیتي همکاريو د پراختیا، د پوځي ډيپلوماسۍ د پياوړتیا او د ګډونو هېوادونو ترمنځ د ستراتېژيکو خبرو پر لور یو مهم ګام دی.
په خبرپاڼه کې ویل شوي، چې غونډه د دفاعي همکاريو د پياوړتیا، د ګډو روزنيزو پروګرامونو د پراخیتا، د ترهګرۍ او نورو امنیتي ننګونو پروړاندې د تجربو د تبادلې په موخه تر سره شوې.
د پاکستان د پوځ مشر عاصم منیر په خپلو خبرو کې د سولې، ثبات او په سیمه کې د رغنده تعامل لپاره د خپل هېواد پر ژمنتیا ټينګار وکړ.
عاصم منیر ویلي: «پاکستان ژمن دی، چې د خپلو شریکو هېوادونو په مرسته یو خوندي او سوکاله سیمه ییز چاپېریال جوړ کړي.»
منیر زیاته کړې: «په داسې وخت کې چې نړۍوال ګواښونه او پېچلې ګډې ننګونې پر نړۍوال امنیت اغېز کړی، د ژورې پوځي همکارۍ، ستراتېژیکو خبرو او متقابل باور پیاوړتیا اړتیا تر هر بل وخت ډېره محسوسېږي.»
د پاکستان د پوځ د خبرپانې له مخې، د غونډې ګډونوالو د سولې د ساتلو، د ملي حاکمیت درناوي او د ترهګرۍ، سایبري ناامنۍ او تاوتریخجن افراطیت په ګډون د ګډو امنیتي ګواښونو پر وړاندې پر ګډ هوډ ټينګار وکړ.
د امریکا لوړپوړي قوماندان ته پوځي مډال ورکړل شو
د همدې غونډې په څنډه کې د پاکستان ولسمشر د امریکا د مرکزي قوماندانۍ قوماندان جنرال مایکل کوریلا ته پوځي مډال ورکړ.
د پاکستان پوځ ویلي، چې دا نښان جنرال کوریلا ته د هغه د غوره خدمتونو په درناوي ورکړل شوی، چې د پاکستان او امریکا ترمنځ د دوامدارو دفاعي همکاريو په پياوړتیا او د دواړو هېوادونو ترمنځ د ستراتیژيکو اړیکو په لوړولو کې يې مهم رول لوبولی دی.
د پاکستان ولسمشر اصف علي زرداري په ولسمشرۍ ماڼۍ کې د سنټکام قومندان ته دغه نښان د رسمي مراسمو پرمهال ورکړ او د سیمي د امنیت د پياوړتیا لپاره يې د هغه د اغېزناکو هڅو قدرداني وکړه.
جنرال کوريلا د خپل سفر پر مهال د پاکستان د پوځ له مشر عاصم منیر سره هم ولیدل او د سيمې د امنیتي وضعیت، د دوه اړخیزو پوځي همکاريو، د ترهګرۍ او نويو ګواښونو پروړاندې يې د ګدې مبارزې په اړه خبرې وکړې.
په برلین کې یو شمېر مېشتو افغان کډوالو د شنبې په ورځ (د زمري ۴مه) د طالبانو د ډېپلوماټانو د منلو پر وړاندې د جرمني د بهرنیو چارو وزارت مخې ته اعتراضي لاریون وکړ. لاریون کوونکو د جرمني حکومت او طالبانو ترمنځ هر ډول تعامل او همکاري "خیانت" وباله.
دغو افغان کډوالو طالبان "ترهګره ډله" وبلله او د جرمني پر حکومت یې غږ وکړ چې د دې ډلې له ادارې سره تعامل ودروي.
لاریون کوونکو له جرمني څخه افغانستان ته د افغان کډوالو په جبري اېستلو نیوکه وکړه. دوی په یوه شعار کې لیکلي وو: «جبري اېستل د وژنې معنا لري.»
جرمني په دې وروستیو کې ۸۱ افغان مجرم کډوال په یوه چارټر الوتکه کې افغانستان ته واېستل.
د افغان کډوالو له اېستلو وروسته، جرمني د طالبانو د کونسلي برخې دوه طالب ډېپلوماټانو ته اجازه ورکړه چې خپل ماموریت په جرمني کې پیل کړي ترڅو د نورو "مجرم کډوالو" د اېستلو پروسه اسانه کړي.
د جرمني د بهرنیو چارو وزارت د پنجشنبې په ورځ د افغانستان انټرنیشنل د یوې پوښتنې په ځواب کې وویل چې د طالبانو ډېپلوماتان جرمني ته رسیدلي او د اداري پروسې له بشپړولو وروسته به خپل کار پیل کړي.
یاد وزارت وویل چې "د جرمني حکومت لېواله دی چې ډاډ ترلاسه کړي چې جرمني کې افغان وګړي مناسبو کونسلي خدماتو ته لاسرسی ولري."
د جرمني لخوا د یو لوی اروپايي ځواک په توګه د طالبانو ډېپلوماتانو منل د پراخو غبرګونونو لامل شوی.
یو شمیر فعالانو جرمني تورن کړی، چې کډوال مرګ او شکنجې ته سپاري.