د مالیزیا د سرحدي کنټرول او ساتنې ادارې اعلان کړی چې په کوالالامپور هوايي ډګر کې یې څلور تنه افغانان د جعلي ویزو د کارونې له امله نیولي دي. دا په روانه میاشت کې دویم ځل دی، چې افغانان په مالیزیا کې د جعلي ویزو په تور نیول کیږي.
د مالیزیا د ملي خبري اژانس د رپوټ له مخې، یو نارینه او درې ښځې د اماراتو له لارې له دوبۍ نه مالیزیا ته راورسېدل، خو د کډوالۍ د کنټرول له ځایونو له تېرېدو پرته یې څو ورځې د هوايي ډګر د ترانزیټ په ساحه کې تېرې کړې.
یاد دولتي اژانس ویلي چې تر لا زیاتو پلټنو وروسته دا څرګنده شوې چې ددوی ویزې جعلي وې.
دغو کسانو ویلي چې یادې ویزې یې د یوه منځګړي له لارې ترلاسه کړې وې، چې ادعا یې کوله اسناد له ازبکستان نه صادر شوي دي. خو د مالیزیا سرحدي چارواکو ویلي چې یادو مسافرو هېڅ د ازبکستان د سفر سابقه نه درلوده.
چارواکو ویلي چې دغو کسانو ته مالیزیا ته د داخلېدو اجازه نه ده ورکړل شوې او د هغوی د بېرته ستنولو پلان د جولای ۳۰مې نېټې لپاره ټاکل شوی دی.
دا په روانه میاشت کې په کوالالامپور هوايي ډګر کې دویمه ورته پېښه ده. تېره اونۍ هم اووه تنه افغانان، چې پنځه لویان او دوه ماشومان پکې شامل وو، د جعلي ویزو له امله مالیزیا ته له ننوتو منع کړل شول.
د مالیزیا چارواکي وايي، نورې پلټنې روانې دي چې دغو کسانو څرنګه جعلي ویزو ته لاسرسی پیدا کړی دی.
د طالبانو د کار او ټولنیزو چازو وزارت وايي چې د ملا هبت الله په حکم او د دې ډلې د دفاع وزارت او تخنیکي او مسلکي زدهکړو ادارې په همغږۍ ۷۰ تنو معلولو طالبانو ته د فني او حرفوي زدهکړو زمینه برابره شوې ده. دغه معلول طالبان به په بېلابېلو برخو کې ۶ میاشتنۍ زده کړې ترلاسه کړي.
د طالبانو د کار او ټولنیزو چارو وزارت نن سې شنبه د زمري۷مه وویل، چې د طالبانو معلول وسله وال به د خیاطۍ، کمپیوتر زدهکړې، د موبایل ترمیم، د کورنیو برېښنایي وسایلو ترمیم، د موټرسایکل او موټرو ترمیم په حرفو کې تر شپږ میاشتنیو نظري او عملي زدهکړو وروسته د کار بازار ته د ماهرو کارګرو په توګه وړاندې شي.
د طالبانو د کار او ټولنیزو چارو وزارت فني او حرفوي زدهکړو د همغږۍ او انسجام رییس عبدالغني وفا هم په خپلو خبرو کې معلولو طالبانو ته ډاډ ورکړی، چې تر نظري او عملي زدهکړو وروسته به د کار او ټولنیز چارو وزارت په اړوندو حرفو کې ورته د کار زمینه هم برابره کړي.
په افغانستان کې نیوکې دا دي، چې طالبان په هره په برخه کې یوازې خپلو وسله والو ته پاملرنه کوي او په ټولو دولتي او غیر دولتي ادارو کې خپل پلویان وګوماري.
د طالبانو د کار او ټولنیزو چارو وزارت یو سند افغانستان انټرنشنل ته رسېدلی، چې ښيي له قطر سره د افغان کارګرو په تړاو د طالبانو په تړون کې زیاتره بستونه غیر مسلکي، خو شرایط یې سخت دي. په دې بستونو کې د شېدو لوېشونکي، خدمتګار، د خونو پاکوونکو او اشپز په څېر دندې شاملې دي.
ددې سند په اساس، همدراز په دې دندو کې عادي خدمتکار، د خوړو او څښاک توکو بس چلوونکی، د پاک کارۍ د مېز همغږی کوونکی، سر پخلیوال، لومړی پخلیلوال، دویم مرستیال، د هوټل د تفریح لارښوود او ریزرف کولو استازی هم شامل دي.
په دې لېست کې یوازې دوه داسې بستونه مسلکی دي چې د برقي انجنیر او برېښنايي وسایطو تخنیکي متخصص بستونه دي.
د ځینو ولایتونو اوسېدونکي وايي چې ددې پروسې د نوملیکنې لپاره ځانګړو شویو دفترونو ته د نوملیکنې لپاره ورغلي خو د سلګونو کسانو ګڼه ګوڼه ددې لامل شوی، چې دا پروسه غیر منظمه پرمخ لاړه شي.
د کابل یو اوسېدونکی وايي:« د خلکو رش ډېر زیات دی او ترڅنګ یې د غیر مسلکي بستونو لپاره دوی د لوړو زده کړو د ادارو سندونه غواړي.»
په ننګرهار کې دې پروسې ته لېواله یو بل کس افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې غواړي دوی هم قطر ته مزدورۍ ته لاړ شي، خو دوی د موټرو داسې مستري غواړي چې د پوهنتون سند ولري.
هغه زیاته کړه، « که اشپز هم غواړي نو له پوهنتون نه باید فارغ وي او یا په پنځه ستوریز هوټل کې کاري تجربه ولري.»
یو شمېر د کار په لټه کې کسان شکایت کوي، چې ډېری د طالبانو نږدې کسانو او هغو خلکو ته لومړیتوب ور کول کیږي، چې له دې ډلې سره تړاو لري.
دا په داسې حال کې ده، چې طالبانو ویلي و قطر د ۲۰۰۰ ماهرو او مسلکي افغان کارګرانو د لېږلو هوکړه کړې ده.
طالبانو همدراز تېره ورځ وویل چې نن د زمري میاشتې پر اوومه نېټه به په مختلفو ولایتونو کې قطر ته د لېږل کېدونکو کارګرانو نوملیکنه پيل شي.
د طالبانو په واکمنېدو سره افغانستان کې سلګونه زره کسانو خپلې دندې له لاسه ورکړې دي.
هممهاله په ایران او پاکستان کې پر کار بوخت سلګونه زره افغانان بېرته افغانستان ته اېستل شوي او په کور دننه هم ورته کاري فرصتونه نشته. پر طالبانو تور دی، چې هر څه یې تر خپلې ډلې محدود کړي او ان په حکومتي چوکاټ کې هم د عادي کچې کارګرو ته چې له دغې ډلې سره اړیکې ونه لري، دندې نه ورکوي.
طالبان که څه هم ادعا لري، چې د کانونو د کېندنو تر څنګ یې په بېلابېلو برخو کې کاري فرصتونه پراخ کړي، خو د بشري حقونو نړۍوالو بنسټونو اندېښنې ښوولې، چې په افغانستان کې ورځ تر بلې د بې روزګارۍ له امله لوږه مخ په ډېرېدو ده.
د طالبانو د کورنیو چارو وزارت امنیتي معیین ملا محمد ابراهیم صدر هزاره میشتو ولایتونو ته د سفرونو لړ کې له بامیان وروسته دایکندي ولایت ته سفر کړی او هلته یې د یاد ولایت له ملکي او امنیتي مسوولانو سره د یاد ولایت د امنیتي چارو د همغږۍ، ستونزو او ګواښونو په تړاو خبرې کړې دي.
د طالبانو د کورنیو چارو وزارت امنیتي معیین، چې ددې ډلې مشر مولوي هبت الله اخوندزاده ته نږدې کس ګڼل کیږي، د سې شنبې په ورځ دایکندي ته لاړ.
صدر په دایکندي کې د وظیفوي تداخل، قومي او ژبنيو تعصباتو د مخنیوي اړتیا ته په اشارې ټینګار کړی، چې مسوولیتونه دې وړ او ژمنو کسانو ته وسپارل شي.
په دې تړاو جوړه شوې غونډه کې د دایکندي لپاره د طالبانو والي ویلي چې په دغه ولایت کې د امنیتي ادارو تر منځ بشپړه همغږي موجوده ده او اوسمهال هېڅ ډول امنیتي ګواښ یا ستونزه نه لیدل کېږي.
د طالبانو د کورنیو چارو وزارت امنیتي معیین له دې وړاندې بامیان ولایت ته هم سفر کړی و.
دا سفرونه داسې مهال دي، چې هزاره مېشتې سیمې له کلونو راهیسې د داعش-خراسان ډلې تر هدفي بریدونو لاندې دي او شیعه مشرانو په دې وروستیو کې د محرم په ورځو کې د طالبانو له مخنیوونکو اقداماتو نارضایتي څرګنده کړې ده.
په روان محرم کې د شیعه مذهب ګڼو پیروانو شکایت درلود چې طالبانو د عاشورا د مراسمو د محدودولو تر څنګ، د امنیت لپاره لازم تدابیر نه وو، نیولي.
ابراهیم صدر چې د طالبانو مشر ملا هبت الله ته نږدې کس ګڼل کیږي، په دایکندي کې مسوولینو ته ویلي، چې «د امنیت ساتنه باید په اخلاص، د الله رضا او د نظام د پرمختګ لپاره ترسره شي».
هغه همداراز له طالب امنیتي ځواکونو غوښتي چې خپل منظور شوی یونیفورم په منظم ډول وکاروي.
په دایکندي، بامیان، غزني، هرات، مزار شریف، غور ، کابل او نورو ولایتونو کې مېشت هزاره او شیعه وګړي له طالبانو غواړي چې د مذهبي ازادیو درناوی یې وکړي، د محرم او عاشورا په څېر مذهبي مناسبتونو ته بشپړ امنیتي تدابیر ونیسي او بندیزونه پرې ونه لګوي.
ابراهیم صدر له دې وړاندې د یکشنبې په ورځ (د زمري ۵مه)، د یوه لوړپوړي پلاوي په مشرۍ بامیان ولایت ته سفر کړی و او هلته یې د دغه ولایت له طالب مسوولینو سره لیدلي وو.
په یاد سفر کې صدر ټینګار کړی و، چې باید د خلکو او د طالبانو ادارې ترمنځ د نږدېوالي لپاره هڅې وشي.
ابراهیم صدر، چې د طالبانو مشر ته نږدې کس ګڼل کېږي، ډېر کم په رسنیو کې راڅرګندېږي.
هغه له دې مخکې ټینګار کړی و چې د طالبانو د مشرهبتالله اخوندزاده اطاعت باید بېقید او شرطه وشي او دا یې د «خیر او برکت» سبب بللی و.
(د زمري ۷مه) چې هرکال د افغانستان د ملي بېرغ ورځې په توګه نمانځل کېږي؛ سږکال ګڼو افغانانو په خواله رسنیو او په ځانګړې توګه پر میټا او اېکس پاڼو د ملي بېرغ انځورونو، په دې تړاو د لیکنو او ویډیويي پیغامونه په خپرولو ونمانځله.
د ملي بیرغ ورځ د جلاوطنه افغانانو لهخوا داسې مهال نمانځل کېږي، چې پر افغانستان د طالبانو له بیا واکمنۍ نږدې څلور کاله تېرېږي او په د دغې ډلې په ادارو کې د تور، سور او زرغون بېرغ ځای د طالبانو سپین بېرغ نیولی دی.
د تېر جمهوري نظام پر مهال به د ملي بېرغ ورځ په شانداره مراسمو په حکومتي او ولسي کچه نمانځل کېده. هغه مهال به د کابل په وزیر اکبر خان غونډۍ تر ټولو لوی بېرغ په دغه ورځ نوی کېده؛ د واټونو او هټۍګانو سربېره به خلکو په خپلو موټرونو هم ملي بېرغ لګاوه او په وطني ولولو به یې دغه ورځ نمانځله.
که څه هم سږکال دغه ورځ خلکو په افغانستان کې د طالبانو د بندیزونو او وېرې له کبله د تېر په څېر نه ده نماځلې؛ خو ګڼو افغان ځوانانو، پخوانیو چارواکو او په پښتونخوا کې ځینو سیاستوالو په خواله رسنیو د ملي بېرغ انځورونه، لیکنې او ویډیویي پیغامونه خپاره کړي دي او درې رنګه بېرغ يې د افغانستان د «ملي ارزښت» په توګه ياد کړی دی.
دوی ویلي، دغه ورځ ځکه په ځانګړو ولولو او احساساتو نماځي چې د افغانستان درې رنګه بېرغ د افغانانو د ملي هويت، تاريخ او وياړلو حماسو سمبول دی او د دغه سمبول ساتنه او پالنه یې «ملي وجيبه» ده.
د تېر جمهوري نظام په وروستیو کې د افغانستان د ملي ټلویزیون مشر اسماعیل میاخېل په اېکس پاڼه لیکي: « دا درې رنګونه د قربانیو، ملي یووالي او مقاومت نښه ده. دا نه د اجیرانو بېرغ دی، نه د کومې ډلې. دا د ټولو افغانانو د هیلو او ښېرازۍ بېرغ دی.»
نوموړي ویلي، هیله او ایمان لري چې ډېر ژر به یو وار بیا پر ارګ او د ټولو افغانانو په کورونو درې رنګه بېرغ ورپېږي.
له بل پلوه پښتون سیاستوال او د ملي جمهوري غورځنګ مشر محسن داوړ د یوه لنډ ویډیويي پیغام په خپرو سره ویلي:« په داسې حال کې چې استعمار هڅه کوي د افغانیت ټولې نښې لهمنځه یوسي، دا د هر افغان مسوولیت دی چې دا بېرغ ژوندی وساتي. زه هیله لرم داسې ورځ به راځي، چې دغه بېرغ به په لوی وطن ورپېږي.»
دغه ورځ په ۱۳۹۸ هـ.ش کال کې د پخواني ولسمشر محمد اشرف غني له لوري د افغانستان ملي بېرغ ته د درناوي او ویاړ په موخه د ملي بېرغ ورځې په نوم ونومول شوه.
طالبانو په افغانستان کې له بیا واکمنېدو سره سم د افغانستان پر «ملي بېرغ» او «ملي سرود» سخت بندیزونه ولګول.
د راپورونو له مخې؛ طالبانو د ملي بېرغ په سر لسګونه ځوانان ونیول، شکنجه کړل او ان د واک په لومړیو ورځو کې یې ځینې ووژل.
د «اکثریت» په نامه یوې ټولنې سېشنبه (د زمري ۷مه) د کډوالو په اړه د یوه څېړنیز راپور په خپرولو ویلي، چې هیڅ یوه هېواد کډوال د بشري خواخوږۍ له مخې نه وو منلي؛ بلکې له کډوالو سره بشري خواخوږي تش «غولوونکی شعار» و.
په راپور کې راغلي:« حقیقت دا دی، چې کډوال تر ټولو ارزانه مزدوران وو. کله چې د کوربه هېوادونو دغه اړتیا پوره شوه؛ نو هر حکومت خپله اصلي څېره راښکاره کړه.»
د راپور له مخې؛ دغه لړۍ لومړی د امریکا متحده ایالتونو پيل کړه او بیا نورو هېوادونو هم ورسره بدرګه کړه؛ لکه ایران، پاکستان، تاجکستان او ځينو اروپايي هېوادونو.
په راپور کې راغلي:« د کډوالو د اېستلو اصلي او بنسټیز لامل اقتصادي دی؛ د بېلګې په ډول پاکستان له امریکایانو څخه هر کال د کډوالو په سر ډېر ډالر ترلاسه کول او د افغان کډوالو منلو ته به یې د اسلامي ورورولۍ نوم ورکاوه، خو کله چې د لوېديځو هېوادونو پيسې پرې بندې شوې، نور نه اسلامي ورورولي پاتې شوه او نه هم د انصار او مهاجر اسلامي شعارونه.»
په راپور کې په نیوکې سره راغلي، د کډوالو د اېستلو لړۍ لومړی هغو هېوادونو پيل کړه چې د کډوالو لپاره یې نړۍوال سازمانونه جوړ کړي او د کډوالو په اړه یې نړۍوال قوانین وضع کړي وو؛ خو کله چې پوه شول نور دا پېټی نه شي وړلای، نو ټولو تړونونو ته یې شا کړه او بشري سازمانونه خو اوس یوازې په تشو اعلامیو بسنه کوي.
په راپور کې د کوربه هېوادونو سیاسي اخلاقو ته په اشارې ویل شوي،« ځيني هېوادونه اوس دومره انساني عاطفه هم نهلري، چې د کډوالو شړلو لپاره منطقي دلایل او انساني طرزالعمل وړاندې کړي. لومړی په خپلو هېوادونو کې د کډوالو پر ضد په مصنوعي ډول کرکه راپاروي او بیا دا پلمه کوي، چې ګواکې کډوال موږ ته ګواښ دي.»
په لیکنه کې زیاته شوې:« ځينو هېوادونو خو د کډوالو پر وړاندې دومره ظالمانه سياست غوره کړی، چې انسانیت یې وشرماوه، بې ګناه کډوال یې په بېلابېلو جرمونو تورن کړل، ویې نیول، زنداني یې کړل، شکنجه یې کړل او ان دا چې اعدام یې کړل.»
په راپور کې پر طالبانو هم نیوکه شوې او ویل شوي دي، چې طالبان نه د کډوالو په اړه له ګاونډیو او نورو هېوادونو سره د خبرو او تعامل صلاحیت او ظرفیت لري او نه هم له راستانه شویو کډوالو سره د مرستې امکانات او ستراتيژي لري.
راپور وړاندې کاږي، چې د کډوالو په اړه نه پخواني «غولوونکي سیاستونه» بریالي وو او نه اوسني سياستونه ښه پایله لرلای شي.
په راپور کې راغلي، چې باید د کډوالو په اړه هر هېواد پر خپلو سرچینو واکمن شي او د خپلو خلکو غم په خپله وخوري.