روسیه او چین په جاپان سمندر کې د اوبډوبونو ضد سمندري تمرینونه کوي

بسم الله تابان پر خپله اېکس پاڼه لیکلي، دا ماین د امریکا د امنیتي ځواکونو له‌خوا کشف او شنډ شوی دی. نوموړي چې له طالبانو سره د مبارزې او بم‌شنډونې په برخه کې څو کلنه تجربه لري، ټینګار کړی چې د بم جوړښت، بسته‌بندي او په‌کې کارول شوي توکي کټ مټ د طالبانو هغو سره ورته دي.

نوموړي پخواني افغان چارواکي زیاته کړې: «طالبانو به دا ډول بمونه په ښاري ترهګریزو بریدونو کې کارول، چې هدف یې د انسانانو ګڼه‌ګوڼه وه. دا بمونه اکثراً د پرله‌پسې بریدونو لپاره جوړېدل چې دوه یا درې چاودنې به په یوه ځای کې، د لنډ وخت په واټن کې ترسره کېدې».

هغه همداراز یو شمېر مشخصې پېښې یادې کړي چې پکې له ورته بمونو څخه کار اخیستل شوی و. نوموړي ویلي د کابل په لوېدیځه برخه کې پر سیدالشهدا ښوونځي برید، د دهمزنګ په څلور لارې کې د روښنايې غورځنګ پر عدالت غوښتونکو برید او د افغان فعال سالم ایزدیار د جنازې پر مراسمو کې کارول شوي بمي توکي امریکا کې د نیول شوي بم سره ورته ښدول شوي دي.

تابان یوه پوښتنه او امنیتي اندېښنه هم مطرح کړې ده،‌ هغه لیکلي: «د طالبانو بم‌جوړونکي انجنیران چې کله کله د داعش خراسان تر نوم لاندې هم یادېږي،څنګه توانېدلي چې ځان امریکا ته ورسوي؟»

نوموړي خبرداری ورکړی چې نړۍواله ټولنه باید د افراطیت او ترهګرۍ د زیاتېدونکي ګواښ پر وړاندې چوپه پاتې نه شي، ځکه دا چاره د تېرو تېروتنو تکرار دی.

د امریکایي فاکس نیوز د راپور له‌مخې، د اګسټ په لومړۍ نېټه د کلفرونیا ایالت د سمندر پر غاړه د یو کور په ګودام کې ګډو امنیتي‌ ادارو دغه چاودېدونکي توکي موندلي او یو شمېر وګړي هم په دغه پېښه کې د لاس لرلو په تور نیول شوي دي.

دغه رسنۍ زیاته کړې چې په دې تړاو یې نیول شوي کس څخه په څېړنو کې په ډاګه شوی چې د داعش-خراسان وسله‌والې ډلې غړی دی او ورسره اړیکې هم لري.

د راپورونو له‌مخې، وسله‌والو لومړی د امنيتي پوستو مخابراتي شبکې ویجاړي کړي او بیا یې برید کړی دی. په دې بریدونو کې ۳ پاکستاني سرتېري تری تم شوي دي.

د اسلام‌اباد ټایمز وېب‌پاڼې لیکلي چې وسله‌والو د پاکستاني سرتېرو مړي هم له ځان سره وړي دي.

پوځ د خپلو نادرکه‌شویو سرتېرو لټون پيل کړی او د پاکستان لومړي وزیر شهباز شریف ويلي چې حکومت به د ترهګرۍ او بېلتون‌پالنې پر وړاندې کلک ودرېږي.

په دې لیدنه کې، د ايران د دفاع وزیر سرتېپ عزيز ناصرزاده له خپل پاکستاني سيال خواجه محمداصف سره د دوه‌اړخيزو او سيمه‌ييزو موضوعاتو په اړه خبرې کړې دي.

د پاکستان د دفاع وزارت په يوه خپره شوې خبرپاڼه کې ويل شوي چې دواړو خواوو د ګډې لېوالتیا پر بنسټ د سیمه‌ییز امنیتي وضعیت ارزونې، ترهګرۍ سره د مبارزې او د دفاعي همکاریانو د پراختیا په تړاو سلا-مشورې کړې دي.

دواړو وزيرانو يو ځل بيا ژمنه کړې چې د ایران او پاکستان ترمنځ به خپلې اړيکې لا پياوړې کړي. د پاکستان دفاع وزارت لیکلي: «خواجه اصف د ايران د پرله‌پسې رغنده تعامل قدرداني وکړه او څرګنده یې کړه چې دفاعي ډېپلوماسي د ګډو امنيتي ګواښونو په حل کې مهم رول لري».

سرتېپ ناصرزاده ویلي چې تهران له اسلام‌اباد سره د دفاعي اړيکو د لا پياوړتيا هوډ لري. هغه زياته کړه: «ایران غواړي چې له پاکستان سره د متقابل درناوي پر بنسټ د ګډو ارزښتونو او اعتماد لا قوي کېدو اړوند همکارۍ وکړي». دواړه لوریو په راتلونکي کې د دفاع اړیکو پر ډېرېدو خوښي ښودلې او ژمنې یې کړي چې د سیمې امنیت او ثبات لپاره به په ګډه کار کوي.

ایران او پاکستان داسې مهال د سیمې په تړاو بحثونه کوي چې دواړه لوري پر افغانستان دواکمنو طالبانو څخه امنیتي اندېښنې هم لري. اسلام‌اباد په وار وار نیوکې کړي چې طالبانو د ترهګرو ډلو د ملاتړ او ورته د پناه ورکولو له امله د سیمې امنیت له ګواښ سره مخ کړی دی.

نیویارک ټایمز ورځپاڼې یک‌شنبه (زمری ۱۱مه) لیکلي، ې د ډریګن براوو اور چې په ګرینډ دره کې د سختې وچکالۍ او وچ موسم له امله بل شوی چې تر دې دمه یې تر ۱۱۴ زرو جریبو ډېر ځنګلونه سوځولي او یوازې ۱۱ سلنه اور کنټرول شوی دی.

دغه اور ګرېنډ کنین لوژ، سېلانیانو مرکز او مېلمنو کوټو په ګډون د پارک په شمالي څنډه کې ډېرې ودانۍ ویجاړې کړې دي.

اوروژونکي لګیا دي چې کنټرول یې کړي، خو تر اوسه نه دي بریالي شوي. د پارک شمالي او سوېلي څنډو تر منځ لارې تړل شوي، خو د سوېلي څنډې یوه لاره د سېلانیانو لپاره خلاصه ده.

یاده ورځپاڼه وایي، د پاکستان پوځ اوس مهال خپلې ډېری امنیتي سرچینې د ختیځې پولې پر خوندیتوب متمرکزې کړې دي چې له امله یې د لوېدیځې پولې امنیت، په ځانګړي ډول بلوچستان، خېبرپښتونخوا او نورو سیمو کې د ترهګرۍ پر ضد عملیاتو ته کمه پاملرنه کېږي.

د بلوڅ بېلتون پالو او تحریک طالبان پاکستان یا ټي‌ټي‌پي په وروستیو پراخو بریدونو کې دا څرګنده شوې چې له دې فرصت څخه دغو ډلو ښه ګټه اخیستې ده.

د پاکستاني طالبانو په اړه لویه اندېښنه دا ده چې دغه ډله له افغانستانه پرته له کومې وېرې فعالیت کوي. یادې ورځپاڼې د ملګرو ملتونو د یوه راپور په حواله لیکلي چې پاکستاني طالبان لا هم «د افغان طالبانو له پراخ لوژېستیکي او عملیاتي ملاتړ څخه برخمن دي او «ډېر شمېر وسلو ته یې لاس‌رسی موندلی» چې د دوی د بریدونو ځواکمنتیا یې لوړه کړې ده.

په راپور کې ویل شوي چې د دې ډلې جنګیالي اوس شاوخوا ۶۰۰۰ کسانو ته رسېدلي دي. یاد راپور داسې شواهد هم وړاندې کوي چې افغان طالبان له داعش سره په جګړه بوخت دي،خو هم مهاله ټي ټي پي او داعش د افغانستان دننه تاکتیکي اړیکې هم سره لري.

له فکري توپیرونو سره سره، ویل شوي چې پاکستاني طالبان د بلوڅ بېلتون پالو ځینو غړو ته د افغانستان د سوېل په یو شمېر سیمو کې د خپلو کمپونو دننه روزنه او پناه ورکړې ده.

ورځپاڼه کاږي، د اسلام‌اباد لپاره اوس پوښتنه دا ده چې ټي‌ټي‌پي یوه سخت‌دریځه مذهبي ډله ده، که یو بشپړه پاکستان ضد ترهګره ډله ګرځېدلې؟ که دا فرضیه سمه وي، نو دا د اسلام‌اباد هغه ادعا پیاوړې کوي چې وايي دواړه ډلې، یعنې ټي‌ټي‌پي او بلوڅ بېلتون‌غوښتونکي، د هند له مالي ملاتړ څخه برخمن دي.

د سرمقالې په پای کې راغلي، داعش هم د هند له‌خوا د پاکستان پر ضد د اسلامي ارزښتونو ضد څرګندونو څخه د خپلو جنګیالیو د جلب او جذب لپاره کار اخلي. همداراز نوي ډیلي هڅه کړې چې د خپلو هر ډول امنیتي او استخباراتي ناکامیو پړه پر پاکستان واچوي.