سرچینې: امریکا پاکستان ته د متقي د سفر مخه ونیوله

دغه کابل مېشتو ویلي، دا چې برېښنا نه وي؛ نو د سپما په اړه یې د پیغامونو لیکل او خپرول بې ګټې او خندونکی کار دی.

د طالبانو د ریاست الوزرا د اقتصادي چارو مرستیال دفتر نن سې‌شنبه (د زمري ۱۴مه) پر اېکس پاڼه لیکلي، چې د کابل په دېوالونو او رسنیو کې د برېښنا د سپمولو پیغامونو د خپرولو طرحه یې تصویب کړې ده.

که څه هم یاد دفتر د دغې طرحې په اړه ډېر جزییات نه دي ورکړي؛ خو کابل مېشتي بیا وايي، طالبان باید د داسې اضافي کارونو پرځای په کابل کې د برېښنا د کمښت ستونزو ته اساسي پاملرنه وکړي.

د کابل ښار اوسېدونکې فرشته «مستعار نوم» وايي، اوس دوی په ۲۴ ساعتونو کې یوازې ۴ ساعته برېښنا لري او هغه هم په داسې وخت کې راځي چې ډېره ګټه ترې نه‌ اخېستل کېږي.

هغه وایي:« د برېښنا پرچاوي بیخي ډېره ده. د طالبانو د طرحې په اړه معلومات نه لرم؛ خو که برېښنا کمه وي او یا هم نه وي، نو خلک به له څه شي سپما وکړي؟»

د کابل ښار یو بل اوسېدونکی قهار «مستعار نوم» بیا وايي، طالبان دې لومړی خلکو ته برېښنا ورکړي او که وروسته چا سپما نه کوله؛ نو جریمه دې کړي.

هغه وایي:« که رښتیا ووایم یو څه موده کېږي، چې د برېښنا له نشتوالي سره عادت شوی یم، اوس چې دوی وايي په ښار کې پیغامونه لیکو او رسنیو کې یې خپروو؛ ماته خندا راشي. برېښنا نشته ؛خو دوی وايي کمه یې مصرف کړئ.»

د کابل ښاریان په داسې حال کې د برېښنا له نشتوالي شکایت کوي، چې افغانستان سږکال د تودوخې له ګرمې څپې سره هم مخامخ دی.

افغانستان نږدې ۸۰ سلنه برېښنا له ازبکستان، تاجکستان، ترکمنستان او ایرانه واردوي او هره ورځ شاوخوا ۷۶۰ مېګاواټه وارد شوې برېښنا ترلاسه کوي.

د راپورونو پربنسټ؛ په کابل کې د برېښنا دوامداره پرچاوۍ د خلکو پر ژوند اغېز او د هغوی پر اقتصادي فعالیتونو منفي اغېز کړی او دغه فعالیتونه یې له خنډ او ځنډ سره مخامخ کړي دي.

د طالبانو د حج او اوقافو وزارت مسوولینو نن سې‌شنبه (د زمري ۱۴مه) په کابل کې د اماراتي ادارو د لاسته راوړنو په کلنۍ غونډه کې ویلي، چې د حج پروسه په بریالۍ توګه بشپړه شوې او د تېرو کلونو پرتله پکې ستونزې کمې وې.

د دغه وزارت سرپرست نورمحمد ثاقب وايي، د سږني حج لپاره له شاوخوا ۳۰زره حاجیانو څه باندې ۸ میلیارده افغانۍ راټولې شوې وې چې نږدې ټولې مصرف شوې دي.

سږکال له هر حاجي دوه لکه او ۸۲زره افغانۍ اخېستل شوې وې، چې د مولوي ثاقب د معلوماتو له مخې نږدې دوه لکه او ۷۸ زره افغانۍ مصرف شوې دي.

په ورته وخت کې په دغه غونډه کې د طالبانو د حج او اوقافو وزارت د حج، عمرې او د زیارتونو مشر محمد نبي محمدي بیا ویلي، چې سږکال د حج په مراسمو کې ۲۰ حاجیان مړه شوي دي.

د نوموړي په خبره ۱۷ حاجیان په خپل مرګ مړه شوي او درې نور د ګڼې ګوڼې له کبله مړه شوي دي.

په ورته وخت کې د طالبانو د حج او اوقافو وزارت مسوولینو ویلي، چې سږکال د حج مراسم د تېرو هغو پرتله په ښه توګه سرته رسېدلي.

تیرکال له افغانستانه د حج په مراسمو کې ۳۰۳۱۶ افغان حاجیانو ګډون کړی و.

که څه هم د طالبانو د حج او اوقافو وزارت سرپرست نور محمد ثاقب ادعا کوي، چې افغانستان ته ټاکل شوې سهمیه یې په عادلانه ډول د خلکو ترمنځ ویشلې ده؛ خو د طالبانو په حکومت نیوکه ده، چې د حج د فریضې ادا کولو لپاره یې په ټاکل شوې سهمیه کې تر ډېره د خپل حکومت د مامورینو او د خپلو پلویانو کورنیو ته پام کړی دی.

دغه سازمان نن سې شنبه (د زمري ۱۴مه) په افغانستان کې د بشري حقونو د وضعیت په اړه خپور شوي بیان کې په لوی شمېر کې د افغانستان له ګاوڼدیو هېوادونو د کډوالو د ستنولو په اړه هم اندېښنه ښودلې ده.

په بیان کې د دغه سازمان د څېړونکې فرشته عباسي له حوالې راغلي، چې د ښځو پر وړاندې په سیسټماتیکه جنسیتي ځورونه، د بیان پر ازادۍ بندیزونه او د شاوخوا ۱.۹ مېلیونه افغان کډوالو جبري ستنول د افغانستان بشري وضعیت له خورا ګواښونکي وضعیت سره مخ کړی.

نوموړې ویلي: « د طالبانو د واکمنۍ څلورمه کلیزه د دوی د پراخو سرغړونو او د ښځو پر وړاندې د دوی د چلند تور یاد دی.»

د بشري حقونو څار سازمان وايي، طالبانو په تېرو څلورو کلونو کې په دوامداره توګه د افغان ښځو حقونه تر پښو لاندې کړي دي.

د دغه سازمان د معلوماتو له مخې؛ افغانستان دا مهال په نړۍ کې تر ټولو بد بشري ناورین سره مخ هېواد دی. د بشري حقونو څار سازمان یو وار بیا پر نړۍوالې ټولنې غږ کړی، چې پر طالبانو فشار راوړي.

اغلې عباسي نیوکه کړې، چې د دوی له دوامداره غوښتونو او فشارونو سره، سره د ملګرو ملتونو غړو هېوادونو د طالبانو د سرغړونو د مخنیوي په برخه کې د پام وړ او ګټور ګامونه نه‌دي اخیستي.

د بشري حقونو څار سازمان په داسې حال کې دغه څرګندونې کوي، چې طالبانو په وار، وار د بشري حقونو د سرغړونې په تړاو اندېښنې ناسمې بللې دي او ټینګار یې کړی چې په افغانستان کې د ټولو او په ځانګړې توګه د مېرمنو او نجونو حقونه د «اسلامي شریعت» په چوکاټ کې خوندي دي.

له پاکستانه د افغان کډوالو اېستلو خبره هغه مهال توده شوه، چې د دغه هېواد د کورنیو چارو وزارت له‌خوا د افغانانو ستنولو په اړه د (Statutory Regulatory Order) په نوم فرمان لاسلیک شو.

د دغه فرمان له مخې؛ په پاکستان کې د (PoR) کارټ لرونکو افغانانو موده د روان کال (د جون میاشتې په ۳۰مه نېټه) پای ته ورسېده او دوی نور په پاکستان کې ناقانونه وبلل شول.

تر دې مخکې د ۲۰۲۵ کال د جنورۍ او فبرورۍ میاشتو ترمنځ د پاکستان حکومت له افغانانو غوښتنه کړې وه، چې له اسلام‌اباد او راولپنډۍ ووځي؛ که نه له جبري شړلو سره به مخ شي.

تر هغه وروسته د پاکستان حکومت بل اعلان وکړ، چې د ناقانونه بهرینو وګړو د ستنولو پلان دویم پړاو پيلېږي. په دې پړاو کې د بې اسناده کډوالو په ګډون افغان تابعیت لرونکي (ACC) کارټ لرونکي افغانان هم له پاکستانه اېستل کېږي.

د ملګرو ملتونو د بشري مرستو د همغږۍ دفتر (UNOCHA) په خپل یوه راپور کې د افغان کډوالو ستنېدنې بهیر ته یوه عمومي کتنه کې ويلي، چې دا مهال په پاکستان کې شاوخوا ۱.۴ مېلیونه د PoR کارټ لرونکي افغانان اوسېږي.

دغه سازمان د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې د افغانستان په لرو پرتو سیمو کې به څه باندې ۱۵۰ زره کسان د دغه پروژې تر پوښښ لاندې راشي.

په خبرپاڼه کې راغلي، دغه پروژه کې به تر راتلونکو لسو میاشتو پلي شي چې تر ډېره به په‌کې بزګرانو، بې‌وزله کارګرو، مېرمنو او ماشومانو ته لومړیتوب ورکړل شي.

د کرنیزو حاصلاتو او لبنیاتو د تولید لوړول، بزګرانو ته د اصلاح شویو تخمونو وېش، د څارویو لپاره د اغېزمنو واکسینونو ورکړه، د روغتیايي خدمتونو پیاوړتیا، کونډو مېرمنو ته د چرګانو د فارمونو جوړول، له طبیعي افتونو څخه زیانمنو سره مرسته او په ټوله کې د کرنې او مالدارۍ سکتور پیاوړتیا د دغه پروژې لویې موخې بلل شوې دي.

د ملګرو ملتونو د خوړو او کرنې نړۍوال سازمان ویلي، چې کرنه او مالداري د افغانستان د اقتصادي ودې لپاره مهم رول لري او دغه نوې پروژه به تر ډېره د خوړو خوندیتوب «غذايي امنیت» په برخه کې ګټوره تمامه شي.