اندونیزیا دافغان زده کوونکو لپاره د خوړو په برخه کې ۳،۵ مېلیونه ډالر مرسته وکړه

د نیو اوسنابروکر ورځپاڼې د معلوماتو له مخې، په جرمني کې د افغان نارینه پناه‌غوښتونکو د ساتنې کچه په شدیده توګه راټیټه شوې ده. دا څرګندونې د جرمني فدرالي حکومت د کیڼ ګوند (دې لېنکه) د یوې رسمي پوښتنې په ځواب کې کړې دي.

د جرمني فدرالي حکومت دا هم تایید کړې چې د طالبانو تر واک لاندې د افغانستان «دې فکټو» ادارې له استازو سره تخنیکي تماسونه موجود دي، خو دا تماسونه د رسمیت پېژندنې معنا نه لري.

د دې لینکه ګوند د کورنیو چارو ویاندې کلارا بیونګر دا وضعیت "اندېښمنوونکی" بللی دی.

هغې ویلي، چې په لنډ وخت کې له نږدې سل سلنې څخه تر درېیمې برخې پورې د پناه ورکولو د کچې رالوېدل د سیاسي فشار نښه ده.

هغې همداراز ټینګار کړی چې حکومت دا هم منلې چې د افغانستان بشري وضعیت نه یوازې کړکېچن دی، بلکې لا پسې خراب شوی، خو بیا هم د پناه سیاست کې دومره سخت بدلون ته قانع کوونکی دلیل نه لري.

بیونګر پر فدرالي ادارې بمف هم نیوکه کړې، چې پناه غوښتنې په کمزوري کیفیت ارزوي، پناه غوښتنې عمومي او ناعادلانه ردوي او محکمې دا پرېکړې بیا پر له‌پسې لغوه کوي.

هغې ویلي چې د افغانانو د پناه غوښتنو پر ردولو باید ژر تر ژره له سره کتنه وشي، ځکه دا ټول مسوولیت د اداري محاکمو پر اوږو نه شي پرېښودل کېدای.

د جرمني د فدرالي حکومت د معلوماتو له مخې، دا مهال په جرمني کې نږدې ۱۱،۲۰۰ افغان اتباع د اخراج امر لري، چې له دوی نه نږدې ۹،۷۰۰ نارینه، ۱،۴۵۰ ښځې او نږدې ۱،۵۰۰ کوچنیان دي.

نږدې ۹،۵۰۰ تنه له دې ډلې د «دولدونګ» یا موقتي زغم موقف لري. تر ټولو ډېر د اخراج امر لرونکي افغانان په بایرن ایالت کې اوسیږي، چې شمېر یې شاوخوا ۱،۸۰۰ تنه دی.

د طالبانو د ټرانسپورټ او هوایي چلند وزارت د چارشنبې په ورځ (د زمري ۱۵مه) وویل، چې د یاد وزارت وزیر ملا حمیدالله اخوندزاده د د روسیې فدراسیون د تاتارستان جمهوريت د لومړي وزير مرستیال د او صنعت او سوداګرۍ وزیر اولیګ کوروبچینکو سره په کابل کې لیدلي.

د یاد وزارت په وینا، په دې ناسته کې د افغانستان او تاتارستان ترمنځ د ټرانسپورټي او لوژستیکي اړیکو د رامنځته کولو او پراخولو، د کوماز ډوله وسایطو لپاره د یو معیاري ورکشاپ د پرانیستلو، د سوداګریزو توکو د لېږد زیاتوالي او یو شمېر نورو موضوعاتو په اړه خبرې شوې دي.

اخوندزاده ویلي، د تاتارستان پانګوال کولی شي په افغانستان کې د ټرانسپورټ او لوژستیکي تاسیساتو په برخه کې پانګونه وکړي او دا زمینه ورته په ښه ډول برابره ده.

طالبانو د تاتارستاني چارواکو له خولې ویلي، چې د افغانستان او تاتارستان ترمنځ به مستقیمې الوتنې پيل شي.

تر دې مخکې نیوز روسیه هم راپور ورکړی و، چې د روسیي سیاحتي شرکتونه افغانستان ته د الوتنو چمتووالی نیسي.

د نیوز روسیه د رپوټ له مخې، لومړۍ ډله روسي سیلانیان، چې له مسکو، تاتارستان او نورو سیمو څخه لس تنه نارینه پکې شامل دي، په اګست میاشت کې کندهار ته ځي.

دا سفر د "طالبان ټور" په نوم یو خصوصي شرکت تنظیموي، چې بنسټ یې روسي سوداګر اناتولي ارونوف ایښی دی. نوموړي دغه نوم د تجارتي نښې په توګه ثبت کړی دی.

ارونوف وايي، د سفر هدف د افغانستان کلتور پېژندل دي.

د ازبکستان د احصایې ادارې ویلي، چې په دې موده کې له ۲۰۷ زره او ۵۰۰ څخه ډېرو افغانانو ازبکستان ته سوداګریز سفرونه کړي، په داسې حال کې چې د تېر کال په همدې موده کې دا شمېر یوازې ۱۵۶۹ تنه و، چې۱۳۲ چنده زیاتوالی ښيي.

د ازبکستان د ملي احصایې ادارې په وینا، د ۲۰۲۵ کال په لومړیو کې ټولټال۲۲۳ زره بهرني وګړي د سوداګرۍ په موخه دغه هېواد ته تللي دي.

ازبکستان ته د افغان سوداګرو او خلکو د تګ ډېروالی د ترمذ نړیوال سوداګریز مرکز پرانېستل کېدل ګڼل کیږي، چې د ازبکستان په جنوبي سرحدي سیمه ایریټوم ازاد اقتصادي زون، سرخان‌دریا ولایت کې موقعیت لري.

بهرنیان کولای شي د دغه مرکز په حدودو کې تر ۱۵ ورځو پورې له ویزې پرته پاتې شي.

دغه راز افغان او پاکستاني اتباعو ته اجازه ورکړل شوې چې هلته دکانونه او نور سوداګریز ملکیتونه په اجاره یا ملکیت واخلي.

په دویم مقام کې د تاجکستان اتباع راغلي چې له ۱۲،۲ زرو څخه زیات ښودل شوي. دغه راز درېیم ځای ترکمنستان (۱۶۴۲)، بیا روسیې(۴۵۱)، ترکیې (۲۷۶)، قزاقستان (۲۵۵) او نورو هېوادونو (۱۱۷۷) نیولی دی.

د ترمذ مرکز د پرانیستې هدف دا ګڼل کیږي، چې د افغانستان او ازبکستان ترمنځ کلنی سوداګریز حجم تر ۳ میلیارده ډالرو ورسوي.

طالبانو په دې وروستیو کې له ازبکستان، قزاقستان، ترکمنستان او روسیې سره خپلې اړیکې پراخې کړې دي.

تمه وه چې د قضیې اورېدنه به تازه د صوفیا ښار په محکمه کې پیل شي، خو تر اوسه معلومه نه ده چې د قضیې اصلي اورېدنه به کله پیل شي.

د ځنډ لاملونه د قضیې په مخکینۍ اورېدنه کې د دوو تورنو کسانو نشتوالی ګڼل کیږي.

دغه راز په صوفیا کې د افغانستان سفارت لا هم دا نه ده روښانه کړې چې د قربانیانو خپلوانو ته (چې د محکمې قانوني لوری ګڼل کېږي) څنګه اطلاع ورکړل شي.

د بلغاریايي رسنیو د رپوټ له مخې، تر هغه چې د قربانیانو خپلوان حاضر نه وي، قضیه نشي پیلېدای.

اوس محکمه هڅه کوي، چې د قربانیانو خپلوان د عدليې وزارت له لارې د عدالتي حکم پر بنسټ او یا هم د بهرنیو چارو وزارت له لارې ومومي.

تر دې مهاله پنځه کسان د انساني قاچاق د یوې منظمې جنایي شبکې د غړو او ۱۸ افغان وګړو د وژنې په تور محکمې ته سپارل شوي.

ویکتور کوزموف د دغې قاچاق شبکې مشر او شریک ګڼل شوی. نور تورن کسان کریستیان دونګاروف، اتاناس اتاناسوف، والنتین خریستوف، پیتر یانیف او د موټر څښتن تاچو تاچف دي.

تاچف د ۲۰۲۳ کال د جون پر ۳مه مړ شوی، نو د هغه پر وړاندې پلټنه بنده شوې.

د جولای په پیل کې کوزموف محکمې ته حاضر نه شو او وکیل یې وویل چې هغه بیړني روغتون ته وړل شوی و. پیتر یانیف هم له کوم دلیل پرته نه و حاضر شوی.

اوس محکمې پرېکړه کړې چې دی دې په زور محکمې ته راوستل شي. د محکمې راتلونکې ناسته د اکتوبر په میاشت کې دایریږي.

د ۲۰۲۳ کال د فبرورۍ پر ۱۷مه، د بلغاریا په لوکورسکو کې د یوه پرېښودل شوي موټر دننه، ۱۸ افغان کډوال په داسې حال کې وموندل شول، چې د هوا د نشتوالي له امله یې ساوې ور کړې وې. ۳۴ نور افغان ځوانان، چې د موټر ترڅنګ ژوندي پاتې وو، د بدن اوبه یې ختمې وې، ساړه او یخ وهلي وو او وروسته په پلازمېنه صوفیا کې روغتونونو ته انتقال شول.

د صوفیا څارنوالي وايي چې دوه تورن کسان پوهېدل، چې پناه غوښتونکي د تنفس لپاره ځای نه لري، خو بیا یې هم د پټنځایونو دروازې پسې بندې کړې او موټر یې روان کړ. څارنوالي وايي، چې قربانیان په خورا دردناک او ځوروونکي ډول مړه شوي دي.

نوموړي د افغان کډوالو په تړاو د کډوالو په چارو کې د ملګرو ملتونو د عالي کمېشنرۍ د راپور په بیا خپرولو سره ویلي، په یو وار او په دومره لوی شمېر د افغان کډوالو ستنول د کډوالۍ له منل شویو نړۍوالو اصولو سړغړونه ده چې د نورو ستونزو سربېره یې د بې‌ثباتۍ ګواښ هم زیات کړی دی.

دا په داسې حال کې ده، چې د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ د سې‌شنبې په ورځ (د زمري ۱۴مه) ویلي و چې د پاکستان حکومت په رسمي ډول د پي او ار کارت لرونکو افغانانو ته خبر ورکړی، چې (د اګست تر ۳۱مې نېټې) وخت لري چې په خپله خوښه افغانستان ته ستانه شي.

له بل پلوه په پاکستان کې هغه افغانان چې په ویزو اوسېږي وایي، چې د پاکستان حکومت له تېرو شاوخوا څلورو اوونیو راهیسې د ویزو د تمدیدولو لړۍ درولې ده.‎