په هلمند کې یو شمېر صرافانو د طالبانو د پرېکړې خلاف لاریون کړی

د خپرو شویو معلوماتو له مخې، دا پېښه د چارشنبې په ورځ (د زمري۱۵مه)د اسکندر ښارګوټي اړوند اسپارتا سیمه کې وروسته له هغې رامنځته شوه، چې د ښځې او خاوند ترمنځ د یوې نامعلومې موضوع پر سر شخړه وشوه. وژل شوې مېرمن فاطمه رحماني نومیږي چې ۲۸ کلنه وه او تورن محمد رحماني نومیږي او ۲۹ کلن دی.

د دې پېښې په تعقیب، د وژل شوې مېرمنې مېړه نیول شوی او له محاکمې وروسته زنداني شوی دی.

د ترکیې رسنیو راپور ورکړی، چې د دې کورنۍ څلور ماشومان چې عمرونه یې ۲، ۶، ۸ او ۱۲ کاله ښودل شوي، د پېښې پر مهال په کور کې حاضر وو او اوس د پولیسو د ساتنې مرکز ته لېږدول شوي دي.

د اسپارتا امنیه قوماندانۍ پر اېکس‌پاڼې لیکلي، چې دا سړی د عمدي وژنې په تور بندي شوی دی.

دا له یوې میاشتې لږه موده کې درېیمه پېښه ده، چې افغان ښځې په ترکیه کې د خپلو میړونو په لاس وژل کیږي.

تر دې وړاندې هم، په مانیسا او اسکي‌شهیر ښارونو کې د دوو افغان ښځو د وژنې راپورونه خپاره شوي وو.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت یوې سرچینې د پنجشنبې په ورځ افغانستان انټرنشنل ته تایید کړه، چې د هند د حیدراباد افغان کونسلګري «له تېرې جون میاشتې راهیسې» طالبانو ته سپارل شوې ده.

سرچینه زیاتوي چې په حیدراباد کې د تېر جمهوري نظام له‌خوا ټاکل شوی کونسل د هند پلازمېنې نوي ډیلي ته تللی او هلته دنده ترسره کوي.

سرچینه ټینګار کوي چې دا بدلون یوازې یو تخنیکي انتقال نه، بلکې د دواړو لوریو ترمنځ د ډیپلوماتیکو تماسونو د پراخېدو برخه ده.

د هند ای اې ان اېس رسنۍ د خپلو سرچینو په حواله راپور ورکړی چې «محمد رحمن»، چې د طالبانو له‌خوا د کونسلګرۍ نوی مسوول ټاکل شوی، د ۲۰۲۵ کال له جون میاشتې راهیسې د حیدراباد کونسلګرۍ مسوولیت پر غاړه لري.

راپور زیاتوي چې د ممبی کونسلګري تېر کال «اکرام‌الدین کامل» ته سپارل شوې وه، او اوس مهال د نوي ډیلي په سفارت کې لا هم «محمد ابراهیم خېل» د شارژدافیر په توګه پاتې دی.

ابراهیم خېل له پخواني جمهوري نظام سره تړاو لري. که څه هم اسناد ښيي چې هغه د حیدراباد د ماموریت مسوول هم دی، خو سرچینو ویلي چې له جون میاشتې راهیسې هلته د طالبانو نوی استازی چارې پر مخ وړي.

یو هندي چارواکی، چې د نوم له ښودو یې ډډه کړې، ای اې ان اېس ته ویلي: «دا ډول ګومارنې ښيي چې طالبان غواړي له نوي ډیلي سره ډیپلوماتیک تماسونه وساتي. داسې ښکاري چې د روان کال تر پایه به طالبان د نوي ډیلي سفارت هم تر خپل کنټرول لاندې راولي.»

د هند د بهرنیو چارو وزیر، اس. جې ‌شنکر، د روان کال د اپرېل میاشتې په ۲۲مه د پهلګام برید له غندنې وروسته د طالبانو د بهرنیو چارو له سرپرست وزیر امیرخان متقي سره ټیلیفوني خبرې کړې وې، چې دا د دواړو خواوو ترمنځ د تماسونو تسلسل ښيي.

یوې بلې سرچینې ویلي چې امکان شته د طالبانو د حکومت یو جګپوړی پلاوی راتلونکې میاشت هند ته سفر وکړي. د دې سرچینې په وینا، «که دا سفر وشي او هر څه سم پرمخ لاړ شي، دا به د هند او طالبانو ترمنځ د اړیکو پراخېدو لپاره یو مهم ګام وي.»

یاده دې وي چې روسیې تېره میاشت د طالبانو حکومت په رسمیت وپېژنده.

د افغان رسنیو ملاتړ سازمان له خوا په خپره شوې اعلامیه کې د طالبانو په بند کې د ۱۰ خبریالانو ناڅرګند وضعیت او په تېرو څو ورځو کې د بېلابېلو تورونو پر بنسټ د یو شمېر نورو خبریالانو او رسنیزو کارکوونکو نیول کېدل غندل شوي دي.

په اعلامیه کې ویل شوې:« دا کړنې د بیان له ازادۍ، د رسنیو خپلواکۍ او بشري حقونو له نړیوالو اصولو د طالبانو د ځپونکو سرغړونو ښکاره بېلګې دي.»

د افغان رسنیو د ملاتړ دغه سازمان له طالبانو غوښتنه کوي، چې د رسنیو ازادۍ او د خبریالانو د خوندیتوب لپاره دې نړیوالو اصولو ته درناوی وکړي او د خبریالانو او رسنیزو فعالانو پر وړاندې دې ناقانونه او ظالمانه کړنې سملاسي پای ته ورسوي.

د طالبانو مشر مولوي هبت الله اخوندزاده په کندهار کې د دیني عالمانو په یوه لویه غونډه کې ادعا کړې، چې په تېرو نظامونو کې خلک له دین سره نا اشنا کېدل، فساد او فحاشي دود کېده.

ملا هبت الله اخوندزاده ویلي، چې «په تېرو نظامومو کې غیرشرعي امورو وده کوله، هغوی فساد او فحاشي رواج کړې وه، د خلکو فکرونه او ذهنونه یې ورخراب کړي وو».

هبت الله زیاته کړې، « خلک دې ته هڅول کېدل، چې د دین او مذهب مقابله وکړي او د همدي لپاره یې ډېره پانګونه هم وکړه، د خلکو ذهنونه او فکرونه دومره خراب شوي وو، چې اوس شریعت ورته نابلده [نااشنا] ښکاري.»

نوموړي ټینګار کړی، چې د دې ډلې ټول قوانین، پرېکړې او حکمونه به د شریعت مطابق دي.

هبت الله ویلي:«تاسې ته معلومه ده، چې امر بالمعروف او نهی عن المنکر نه وي هغه ټولنه له فساد او د الله تعالی له عذاب سره مخ وي. د علماء کرامو دا دنده ده، چې خلک د پیغمبر ع سنتو ته را وبولي، سیرت او صورت په شرعي طریقه برابر کړي، لکه ږیره، لنګوټه او داسې نور او د خپل ژوند په چارو کې د شریعت د مخالفت څخه ځان او کورنۍ وساتي.»

په وروستیو څو ورځو کې پر ټولنیزو رسنیو د طالبانو د څو چارواکو د جنسي اړیکو ویډیوګانې د عامو خلکو نیوکې او اندېښنې را پارولې، چې دا ډله شریعت یوازې پر عامو خلکو پلی کوي، خو د خپلو غړو پر وړاندې سکوت غوره کوي.

د طالبانو مشر دې مسالې ته له اشارې پرته، له فساد او بېلارۍ نه ددیني عالمانو او طالب چارواکو د لیکو پر پاکوالي ټینګار کړی دی.

هغه وايي، « دوه صفونه دي، چي یو د علماوو صف او بل د حاکمانو صف دی، عام خلک په همدې دوو صفونو پسې روان دي، دغه دوه صفونه چې هر لاره انتخابوي، خلک ورپسې روان دي، که الله جل جلاله دا دوه صفونه اصلاح کړل، نو ټول خلک ورسره اصلاح کیږي او که خدای مه کړه دا دوه صفونه په فساد اخته شول، نو خلک هم په فساد کې ورسره اخته کیږي».

د تېرو حکومتونو پر څرنګتیا د طالبانو د مشر دا نیوکې داسې مهال دي، چې د افغانستان اساسي قانون د اسلامي ارزښتونو او احکامو پر بنسټ ولاړ و او خلکو د دیني ارزښتونو په پالنه کې بشپړه ازادي درلوده.

په دې غونډه کې چې د پنجشنبې په ورځ شوې، د بلخ والي ملا محمد یوسف وفا د هبت الله د فرمانونو د تطبیق غوښتنه کړې او ویلي یې دي، چې «د امیر د فرامینو او احکامو عملي کول واجب دي».

د طالبانو د بلخ والي دې غونډې ته په خپلو خبرو کې وویل، « د امیرالمومنین ټول فرامین او احکام عملي کول پر موږ او تاسو واجب دي، ټول د شریعت په چوکاټ کي دي او باید په پوره اطاعت یې عملي کړو».

نوموړي دغه راز وویل، چې د دوی «جهاد او نظام» په اطاعت، وحدت او قربانیو بریالی شوی او ټولې پرېکړې یې د شریعت په چوکاټ کي د اسلام او هیواد په ګټه کیږي.

نوموړي د هبت الله اخوندزاده د خبرو په تایید ویلي، چې دوی په ټولو برخو کي قوانین لري او باید د دې فرامینو او احکامو ملاتړ او اطاعت وشي. وفا د خپل حکومت د رسمیت پېژندنې په تړاو وویل، « د اسلام او شریعت په چوکاټ کي تر هیڅ هم نه تیریږو، موږ ته د الله تعالی او خپل ولس رسمیت مهم دی، نه د بهرنیو رسمیت».

د طالبانو حکومت تر اوسه یوازې روسیې په رسمیت پېژندلی، خو نورو هېوادونو دا ډله په خپلو سیاستونو کې تغییر او نرمښت ته هڅولې ده.

یوسف وفا خلک یوځل بیا د خپل امیر اطاعت ته وبلل او زیاته یې کړه، « زموږ او ستاسې کامیابي په وحدت او اتفاق کې ده، نه په بې اتفاقي او بې اطاعتي کې. راشئ د خپل امیر ترشا ودریږو، هر امر ته یې لبیک ووایو او ددې نظام ملاتړ ته همداسې دوام ورکړو».

د طالبانو د مشر ډېری فرمانونه، له ښځو سره تبعیض، د نجونو د زده‌کړو له بندښت، د ښځو له کاره محرومېدو او د بیان د ازادۍ له سختو محدودیتونو سره مل دي.

د بلخ یو اوسېدونکی رامز سید خیلي له غونډې وروسته افغانستان انټرنشنل ته وویل: «موږ خو د امیر د فرمانونو ملاتړ کوو، خو دا فرمایشات یوازې هغه ځای تطبیقېږي چې واکمن ته تاوان نه کوي. ایا د امیر هغه فرمان تطبیق شو چې ویلي یې و غصب، واسطه او تعصب حرام دي؟»

د بلخ یو تن خبریال چې نه غواړي نوم یې یاد شي، افغانستان انټرنشنل سره خبرو کې وویل:«دوی د اسلامي ارزښتونو نوم اخلي، خو یوازې د ښځو پر جامو، موسیقۍ او رسنیو بندیزونه اسلامي بولي؛ فساد، بې عدالتي او د قدرت انحصار بیا هېر شوي».