د‌ پاکستان مرکزي حکومت پښتونخوا کې د پوځي عملیاتو ترسره کول رد کړل

د ده په وینا؛ پاکستان له هر هغه حکومت څخه وېره لري، چې د افغانستان خپلواکي او پر ځان بسیاينه ټینګه کړي.

دغه لوړ پوړي طالب چارواکي د‌ پنج‌شنبې په ورځ (د زمري ۱۶مه) له شمشاد ټلوېزیون سره په یوې مرکه کې دا خبرې کړې دي. هغه وویل: «ځینې ګاونډیان په ځانګړي ډول پاکستان نه غواړي په افغانستان کې ښه حکومت جوړ شي. مهمه نه ده، چې هغه حکومت د طالبانو وي، د مجاهدینو وي او که د کمونېستانو.»

هغه زیاته کړې، اوس پوهېږي پاکستان نه غواړي په افغانستان کې داسې حکومت راشي چې په خپلو پښو ودرېږي او پر ځان متکي وي. د ښاغلي منصور په خبره؛ پاکستان فکر کوي چې د شخړو او کړکېچونو په پارولو سره به افغانستان کې خپلې سیاسي او اقتصادي موخې ترلاسه کړي.

د طالبانو د برېښنا وزیر د اسلام‌اباد هغه تورونه رد کړل، چې ګوندې د پاکستاني طالبانو تحریک (ټي‌ټي‌پي) غړي په افغانستان کې پناه ځایونه لري. هغه ټینګار وکړ، چې د دوی د بیا ځل واکمنۍ له پیل راهیسې «ټي‌ټي‌پي» په افغانستان کې هېڅ پټنځای نه دی جوړ کړی.

هغه وویل: «پاکستان باید خپلې کورنۍ ستونزې د افغانستان پر غاړه ونه غورځوي. د افغانستان خاوره د ګاونډیانو او د سیمې هېوادونو پر ضد نه کارول کېږي.»

د منصور په وینا؛ د ټي‌ټي‌پي‌ غړي ادعا کوي، چې د قبایلي سیمو په مرکزونو کې مېشت دي او هلته ورځې او شپې تېروي. هغه وایي، پاکستان دې د تورونو پر ځای هغوی په قبایلي سیمو کې ولټوي.

دغه څرګندونې داسې مهال کېږي، چې د طالبانو او پاکستان اړیکې د دوو کلونو د ترینګلتیا او یو پر بل د تورونو وروسته د ښه کېدو په لور روانې دي. په وروستیو کې د پاکستان د بهرنیو او کورنیو چارو وزیران کابل ته راغلل او له طالب مشرانو سره یې د ټي‌ټي‌پي مخنېوي، اقتصادي او امنیتي همکاریو په اړه خبرې وکړې. دواړو خواوو سلا وکړه، چې خپلې ډېپلوماټیکې اړیکې به د سفیرانو تر کچې لوړې کړي.

هم‌مهاله راپورونه ښيي، چې د دواړو هېوادونو اقتصادي اړیکې هم د پراخېدو په حال کې دي. ټاکل شوې وه، چې د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي هم پاکستان ته ولاړ شي؛ خو د ملګرو ملتونو د امنیت شورا ورته د سفر اجازه نه‌ده ورکړې.

د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ د پنجشنبه په ورځ له پاکستان څخه د هغه افغان کډوالو د شړلو پر پرېکړه اندېښنه ښودلې، چې د اوسېدو لنډمهاله اسناد لري.

دغه ادارې غوښتنه کړې، چې زیانمنو وګړو ته باید د خوندیتوب تضمین ورکړل شي.

یونیسیار، له پاکستان حکومت څخه غوښتي: «هغه افغانان مه شړۍ چې نړیوال خوندیتوب ته اړتیا لري په ځانګړې توګه ښځې او نجونې.ِ»

دوی د اندېښنې په توګه ویلي، چې جبري شړل ښايي د طالبانو تر واک لاندې د ښځو او نجونو اساسي حقونه په جدي توګه تر پښو لاندي کړي.

د ملګرو ملتونو د شمېرو له مخي، په ۲۰۲۵ کال کې له ۲.۱ څخه زيات افغان کډوال هېواد ته ستانه شوي او یا جبري لېږل شوي دي.

له دې جملې څخه یې یوازي ۳ لکه ۵۲ زره یې له پاکستان څخه ایستل شوي دي.

د تحریک انصاف ګوند بنسټګر او د پاکستان پخواني لومړي وزیر عمران خان د پنجشنبه په ورځ (د زمري ۱۶مه) پر خپله اېکس پاڼه لیکلي: «د پاکستان په تاریخ کې داسي استبدادي‌ او ظالمانه رژيم نه دی تېر شوی لکه اوس چې د عاصم منیر تر قانون لاندې چليږي.»

عمران خان د پاکستان د ازادۍ ورځي ته په اشاره لیکلي، تر څو چې اساسي قانون او قانوني‌ واک رعایت شوی نه وي خپلواکي یوازي تر هیلو پاتېږي.

نوموړي پر خلکو غږ کړی، چې د حقيقي‌ ازادۍ د ترلاسه کولو او له مافیايي کړیو څخه د خلاصون یوازنۍ لاره قرباني ده.

هغه زیاته کړې: «هیڅ ځواک د یو زړور ملت په وړاندې نه شي‌ درېدای، زه له ټولو پاکستانیانو غواړم چې د زندان ویره له منځه یوسي، د تحریک انصاف مشرتابه ته وایم، چې د بند له ویرې تېر شي، د ولس مشري وکړي او د ولسواکۍ غږ پورته کړئ.»

د عمران خان په خبره، چې دا مهال په زندان کې له بد وضعیت سره مخ دی او میرمن بشری بي‌ بي يې هم په ناسم حالت کې بندې ساتل کیږي.

هغه لیکلي: «زه به هيڅ کله د غلو او ناپوهانو اتحاد ته تسلیم نه شم او نه به د عاصم قانون ومنم ان که ټول ژوند مې په زندان کې هم تېر شي.»

خان په خیبر پښتونخوا کې د پاکستان نظامي عملیات د تحریک د کمزورۍ په مانا یاد کړي او دا یې په سیمه کې د ورانۍ لامل ګڼلي دي.

نوموړي ټينګار کړی، چې په قبایلي سیمو کې باید عملیات پيل نه شي او هره ستونزه د قبایلي مشرانو په منځګړیتوب حل شي.

عمران خان له پاکستان څخه د افغان کډوالو پر جبري ایستلو هم اندېښنه او خواشني ښودلې.

هغه لیکلي: «د افغان کډوال ظالمانه ایستل د اندېښنې او افسوس وړ دي.ِ»

نوموړي د اګست میاشتي د ۵مې په لاریونونو کې د خلکو پراخ ګډون ستایلی او دا یې د بې عدالتیو په وړاندې د روښانتیا زیری یاد کړی.

سرچینو پنج‌شنبه (د زمري ۱۶مه) زیاته کړې، چې دغه چاودنه د پاکستاني پولیسو د ګزمې موټر ته نږدې شوې ده. د سرچینو په وینا؛ په ټپیانو کې دوه پولیس هم شامل دي. سرچینې وایي، دغه چاودنه د ریموټ کنټرول له لارې شوې ده.

سرچینو وړاندې ویلي، چې ټپیان د واڼې مرکزي روغتون ته لېږدول شوي. ورته مهال روغتیايي سرچینې وایي، چې د ځینو ټپیانو حالت نازک دی.

له پېښې وروسته سیمه کلابنده شوې، امنیتي تدابیر سخت کړل شوي او د چاودنې د عاملانو په تړاو پلټنې روانې دي.

دغه درېيمه جرګه د چهارشنبې په ورځ (د زمري ۱۵مه) د شمالي وزيرستان، سوېلي وزيرستان د بېلابېلو قبیلو د مشرانو په ګډون جوړه شوې وه. ګډونوالو له «ټي‌ټي‌پي» او افغان طالبانو سره د مستقيمو خبرو غوښتنه وکړه؛ څو په سیمه‌ییزه کچه د امنیت ټینګښت تضمین شي.

د يادې جرګې ناسته (د جولای په ۲۴مه) د جوړې شوې څو ګوندیزې ناستې په تعقيب جوړه شوې وه. هغه مهال سپارښتنه شوې وه؛ تر هغې دمخه چې لويه جرګه راوغوښتل شي، بايد د هرې سيمې مشرانو، پارلماني استازو او نورو ښکېلو سره باید خبرې اترې وشي.

د ډان ورځپاڼې د راپور له مخې؛ په لومړۍ جرګه کې پرېکړه وشوه، چې د لویې جرګې غړي به همدا ابتدایي جرګه ټاکي.

لومړۍ سيمه‌ييزه جرګه چې د پېښور، اورکزیو، د دره ادم‌خېل او حسن‌خېلو د فرعي سيمو له قبایلي مشرانو، ديني عالمانو او استازو جوړه شوې وه، دغه سپارښتنه په‌کې وشوه چې فدرالي حکومت دې د ايالتي چارواکو او قومي مشرانو په ګډون يو پلاوی جوړ کړي؛ څو پر کابل واکمنو طالبانو سره خبرې پیل کړي.

دويمه جرګه چې (د اګست په ۴مه) د باجوړ او مومندو قبایلي سيمو له استازو جوړه شوې وه، د پوځي عملياتو او اجباري بې‌ځايه کولو مخالفت څرګند کړ او غوښتنه يې وکړه چې د فدرالي او ايالتي حکومت استازو، قومي مشرانو او نورو ښکېلو اړخونو په ګډون يو هر اړخیزه جرګه راوغوښتل شي؛ څو له افغان ولس او د طالبانو له حکومت سره ګټورې خبرې پيل او د سيمې د ترهګرۍ جرړې واېستل شي.

د درېيمې جرګې ګډونوالو هم همدا دريځ تکرار کړ او وې ويل، چې سوله یوازې د خبرو له لارې راځي؛ نه د زور او وسله‌والو عملياتو له لارې. ګډونوالو وويل، د امريکا او د هغوی د متحدينو تجربه بايد د عبرت درس وي چې هغوی هم د ۲۰ کلنې جګړې وروسته له طالبانو سره خبرو ته مجبور شول؛ نو اوس هم همدا لاره مناسبه ده.

سرچینو ډان ورځپاڼې ته ویلي: «د پاکستان حکومت له تېرو ۲۲ کلونو راهيسې له سختدريځو ډلو سره جګړه کوي او څو پوځي عملياتونه يې کړي؛ خو امنیتي وضعيت لا هم خراب دی».

خو ځينو ګډونوالو اندېښنه وښوده، چې په جرګه کې هېڅ امنيتي راپور يا معلومات نه وو شريک شوي. هغوی د «ښو طالبانو او بدو طالبانو» د سياست مخالفت وکړ.

يو ګډونوال وويل: «موږ دا سياست نه منو. موږ نه ښه طالبان غواړو، نه بد طالبان. حکومت بايد د ښو طالبانو مخه هم ونيسي».

يو بل ګډونوال زیاته کړې، د خېبرپښتونخوا سر وزير په جرګه کې څرګنده کړې، چې د دې موضوع د حل لپاره حکومت د خلکو پراخ ملاتړ ته اړتيا لري او خلک يې خپله تر ټولو مهمه تکيه‌ګاه وبلل.

په ورته وخت کې د خېبرپښتونخوا د حکومت وياند محمد علي سيف یادې پاکستانۍ ورځپاڼې ته ويلي، چې پر کابل له واکمنو طالبانو سره تعامل د ایالتي حکومت رسمي دریځ دی او د خلکو غوښتنه هم ترې همدا ده.

ده زياته کړه: «فدرالي حکومت د دغې سيمې د سولې په اړه جدي نه‌دی؛ ځکه تر اوسه يې د هغه تړون مفاداتو ته ځواب نه‌دی ورکړی، چې د روان کال په فبرورۍ کې د ايالتي حکومت له‌خوا چمتو شوی و».

د نوموړي په وینا؛ اوسنی امنيتي ناورین که د هېواد په بله سيمه کې وای؛ نو له افغان طالبانو سره به تر دې دمه خبرې پيل شوې وای. اسلام اباد او د خېبر پښتونخوا حکومت انګېري، چې د «ټي‌ټي‌پي» وسله‌والې ډلې غړي په افغانستان کې امن پناه ځایونه لري او له هماغه ځایه د دوی په خاوره کې ترهګریز بریدونه پلانوي.

که څه هم اسلام اباد په وار، وار پر کابل له واکمنو غوښتي، چې د «ټي‌ټي‌پي» خلاف جدي اقدامات وکړي؛ خو ښکاري چې په دې تړاو لا هم پرېکنده اقدامات نه دي شوي‌ او پاکستان ورځ تر بلې د نا امنۍ په څپو کې ډوبېږي.