ټېلګراف: برېتانیا د خپلو افغان همکارانو د معلوماتو پټولو لپاره ۲.۵ مېلیونه پاونډه ولګول

ټاس خبري اژانس جمعه (د زمري ۲۴مه) لیکلي؛ د قزاقستان لومړي وزیر د اسيا او اروپا ګډې ټولنې یا اوراسیا (EAEU) شورا غونډې ته ویلي، چې ارواسیا اقتصادي ټولنه باید بدیلو ټرانزیټي لارو ته وده ورکړي او د اورګاډي له لارې قزاقستان، افغانستان او پاکستان سره ونښلوي.  

د بکتونوف په وینا:« باید د هغو بدیلو لارو موضوع وڅېړل شي، چې د سیمې ټول هېوادونه لېوالتیا ورسره لري. موږ له همدې امله غواړو، چې د تورغونډۍ اورګاډي پټلۍ ته پام واړوو.»

بکتونوف زیاته کړه:« موږ وړاندیز کوو، چې له مخکينۍ ژمنې سره سم د اسیايي هېوادونو د شته لویو لارو په لړ کې دې دغه موضوع هم وڅېړل شي.»

د اعلامیې له مخې؛ دغه لاره د ۱۰ مېلیونه ټنه توکو د لېږلو ظرفیت لري او نورو ستراتيژيکو پروژو ته هم زمینه برابرولای شي. د یادونې وړ ده، چې د اورګاډي دغه پټلۍ به د قزاقستان له لارې د افغانستان له تورغونډۍ څخه پيل او بیا د کراچۍ له سمندر سره نښلول کېږي.

د روسیې دولتي خبري اژانس «تاس» د شنبې په ورځ (د زمري ۲۵مه) د «کروکوس» برید په اړه نوي جزییات خپاره کړي دي.

۳۲ کلن دلیرجان میرزایوف، ۲۶ کلن فریدون شمس‌الدین، ۱۹ کلن محمدصابر فیض‌اف او ۳۰ کلن مرادعلي رجب‌علي‌زاده چې ټول د تاجکستان اوسېدونکي دي؛ په دغه پېښه کې تورن بلل شوي دي.

تر دې وړاندې راپور ورکړل شوی و، چې د هغوی له ډلې یو کس د «کروکوس» پر تالار تر برید مخکې د جعلي پاسپورټ پر مټ افغانستان ته تللی و او هلته روزل شوی و.

د داعش خراسان څانګې د «کروکوس» تالار برید منلی دی. په سیمه کې د داعش له لوري دغه برید له سترو بریدونو څخه بلل کېږي.

تر دې وړاندې پاکستان په وار، وار ویلي و، چې د افغانستان له خاورې ورته ګواښ دی او طالبانو په افغان خاوره کې د «ټي‌ټي‌پي وسله‌والو» ته پټنځایونه ورکړي دي او دغه وسله‌وال له هغه ځایه د پاکستان ضد بریدونه پلانوي؛ خو دا هغه څرګندونې دي، چې طالبانو په وار، وار رد کړې دي.

نوموړي دارنګه د طالبانو تر واک لاندې ملي ټلویزیون سره په مرکه کې دا منلې، چې اوس په نړۍ کې جګړې په پرمختللو وسلو کېږي؛ خو دوی به د «پیاوړې عقیدې» پرمټ د خپل نظام ساتنه وکړي.

نوموړي زیاته کړې، چې دوی له چاسره جګړه نه غواړي؛ خو دا مسله باید ټولو ته روښانه وي، چې «دوی به د سر په بیه د خپل نظام ساتنه وکړي.»

 د طالبانو د لوی درستیز مرستیال همدا راز ویلي، چې د خلکو له پراخ او هر اړخیز ملاتړ پرته په افغانستان کې د دوی بری ناشونی و.

طالبان داسې مهال د خلکو د ملاتړ خبرې کوي، چې پر افغانستان د دویم ځل واکمنېدو راهیسې یې د خلکو بنسټیز حقونه تر وړي دي او د دوی ازادۍ یې سختې محمدودې کړې دي.

دغې جبهې پر اېکس پاڼه د طالبانو څلور کلنه واکمني «نامشروع» بللې او ویلي یې دي، چې په دغه موده کې افغانستان د نړۍوالو ترهګرو په مرکز بدل شوی دی. د اعلامیې له مخې؛ طالبانو د افغانستان خلک د خپلو بنسټيزو حقونو څخه بې برخې کړي دي، لکه د ښځو زده‌کړې، کار او ټولنیز ژوند کې ګډون چې دا د جنسيتي توپیر ښکاره بڼه ده.

د ازادۍ جبهې ادعا کړې، چې د دوی د څېړنو له مخې په تېر یوه کال کې طالبانو ۲۰۹ پخواني امنيتي ځواکونه وژلي دي.

دغه جبهه وايي، چې د طالبانو د امر بالمعروف او نهې عن المنکر محتسبانو د افغان ښځو پر عزت تېری کړی؛ نو له همدې امله یادې جبهې هغوی په خپلو پوځي موخو کې شامل کړي دي.

په اعلامیه کې زیاته شوې، چې دوی د خپلو پوځي عملیاتو په لړ کې د روان کال پسرلي راهیسې ۱۴ محتسبان وژلي دي.

د افغانستان ازادۍ جبهې ادعا کړې، چې د روان کال په اوږدو کې یې د طالبانو پر پوځي تاسیساتو ۸۸ بریدونه کړي چې په پایله کې یې ۲۲۵ طالبان وژلي او ۱۷۴ نور یې ټپيان کړي دي.

د ملګرو ملتونو د بشري حقونو شورا د طالبانو د واکمنۍ څلورمې کلیزې په اړه ويلي، چې د افغانستان خلک او په تېره بیا ښځې په پرله ‌پسې ډول له سختو بندیزونو سره مخ دي؛ ځکه طالبانو د جنسیتي ظلم یو منظم پلان عملي کړی دی. په اعلامیه کې راغلي، چې طالبان د بیان له ازادۍ، رسنیو، بشري حقونو او نړۍوالو قوانینو سره ښکاره دښمني کوي.

د دغې شورا په وینا؛ د «امر بالمعروف او نهې عن المنکر قانون» د ښځو او نجونو ژوند نور هم ګران کړی، چې دا د جنسیتي توپیر او بشري ضد جنایتونو ښکاره بڼه ده. دغه شورا زیاتوي، چې نجونې تر شپږم ټولګي پورته زده‌کړو ته نه پرېښودل کېږي او له کار، ازاد تګ راتګ، کلتوري او ټولنیز ژوند څخه هم بې برخې شوې دي.

په اعلامیه کې زیاته شوې، قومي او مذهبي لږکۍ، د بشري حقونو فعالان، خبریالان او هنرمندان د نیولو، شکنجو او ان د مرګ له ګواښ سره مخ دي. اعلامیه وړاندې کاږي، په عام محضر کې د خلکو په درو وهل او اعدامونه هم دوام لري، د مدني ټولنې فضا یو مخ له منځه تللې ده.

دغه شورا وايي: «په افغانستان کې د بشري ناورین کچه ورځ تر بلې پراخېږي؛ د مرستو کمښت، د طالبانو بندیزونه او د ایران او پاکستان له‌خوا د افغان کډوالو جبري اېستل افغانان نور هم له ګواښ سره مخ کړي دي. افغانان داسې مهال په زور افغانستان ته شړل کېږي، چې دغه هېواد د هغوی لپاره خوندي ځای نه‌دی.»

د دغې اعلامیې له مخې؛ «د ملګرو ملتونو کارپوهان سپارښتنه کوي، چې باید د دغه وضعیت د مهارولو لپاره ټول وسایل او امکانات په کار واچول شي؛ لکه نړۍوال فشار او حساب ورکول. باید د جنسیتي توپیر موضوع د جرم په توګه راپورته شي. باید د ښځینه حقونو ټولنو او کليوالو ښځو ملاتړ وشي، باید نویو راستانه شویو کډوالو ته بشري مرستې ورسول شي او په عمومي ډول د مدني ټولنې فضا را منځ ته شي.»

د ملګرو ملتونو شورا وايي، چې د طالبانو د حکومت له‌خوا ښځې له خپلو حقونو بې‌برخې کول باید عادي کار و نه ګڼل شي او باید په دې برخه کې عملي ګامونه واخيستل شي. دغه شورا وایي، که څه هم د افغانستان اوسنی وضعیت ډېر د اندېښنې وړ دی؛ خو دغه وضعیت به تل داسې نه وي او په دوامداره توګه نړۍواله همکاري اړینه ده، چې د طالبانو د ظلم د پراخېدو مخه ونیول شي.