حامد کرزی: د بهرنیو لاسوهنو د مخنیوي او ملي یووالي لپاره ملي تفاهم حیاتي ارزښت لري

هغه ویلي:« موږ داسې مهال د افغانستان د خپلواکۍ ١٠٦مه کلیزه نمانځو، چې زموږ هېواد په بشپړ ډول خپلواک دی.» خو نوموړي په خپلو خبرو کې د جهاد د امیر غازي امان الله خان نوم یاد نه کړ.

هغه وایي، دا د افغانانو عادت دی چې ازاد ژوند وکړي او د پردیو غلامي نه قبلوي. فصیح الدین زیاته کړه، «که څوک فکر کوي، چې زموږ څخه به خپلواکي واخلي؛ باید پوه شي، چې زموږ خلک هر ډول قربانۍ ته چمتو دي.»

نوموړي پر تېر جمهوریت تور ولګاوه او ویې ویل، چې افغانستان اشغال شوی و؛ خو دوی دغه ورځ نمانځله.

که څه هم (د زمري پر ۲۴مه) نېټه طالبانو د دویم ځل لپاره د واک ترلاسه کولو په مناسبت جشن جوړ کړی او د خپل مشر عکسونه یې پر موټرونو او دېوالونو ځړولي وو؛ خو (د زمري د ۲۸مې) په مناسبت هیچا ته اجازه نه ورکول کېږي، چې په بازارونو او ان دا چې خپلو کورونو پر دېوالونو د غازي امان الله خان عکس راوځړوي.

ښاغلي مجاهد نن سې‌شنبه (د زمري ۲۸مه) پر اېکس پاڼه لیکلي، چې «افغانانو ۱۰۶ کاله مخکې په همدې ورځ د انګرېزانو د استعمار پر وړاندې جهاد اعلان کړ؛ تر ډېرو سرښندو وروسته انګرېزان مجبور شول، چې افغانستان د خپلواک دولت په توګه په رسميت وپېژني.»

په اعلامیه کې په افغانستان کې د شوروي اتحاد او امریکایانو د ماتې یادونه هم شوې ده.

مجاهد له ځوانانو غوښتي، چې د «خپلو اسلافو او مخکينينو مشرانو» پر پله ولاړ شي او د هر ډول یرغل پر وړاندې ودرېږي.

که څه هم (د زمري په ۲۴مه) نېټه طالبانو د دویم ځل لپاره د واک ترلاسه کولو په مناسبت جشن جوړ کړی او د خپل مشر عکسونه یې پر موټرونو او دېوالونو ځړولي وو؛ خو (د زمري د ۲۸مې) په مناسبت هیچا ته اجازه نه ورکول کېږي، چې په بازارونو، او ان دا چې خپلو کورونو پر دېوالونو د غازي امان الله خان عکس راوځړوي او یا د افغانستان ملي بېرغ ورپوي او له ځانونو سره یې ولېږدوي.

په ۱۹مې پېړۍ کې افغانستان په کورنیو چارو کې خپلواک و؛ خو د بهرني سیاست په برخه کې د انګرېزانو تابع و. کله چې غازي امان الله خان د ۱۲۹۸ لمریز کال (د زمري په ۲۸مه) نېټه د افغانستان خپلواکي اعلان کړه او خپلواکۍ لپاره له انګرېزانو سره تر جګړې وروسته؛ انګرېزانو افغانستان د یوه خپلواک دولت په توګه په رسميت وپېژانده.

که څه هم د غازي امان الله خان د پلار امیر حبیب الله خان په وخت کې هم افغانستان په کورنیو چارو کې خپلواک و؛ خو د بهرني سیاست په برخه کې د انګرېزانو تابع و. د غازي امان الله خان تر حکومت وروسته ډېرو ډلو د خپل واک ترلاسه کولو ورځ د جشن په نوم نمانځلې؛ خو دې ورځې خپل ارزښت ساتلی او ډېرو حکومتونو د ملي خپلواکۍ او ملي جشن په نوم یاده کړې او نمانځلې ده.

طالبانو هم نن ورځ د خپلواکۍ په مناسبت رخصتي اعلان کړې ده؛ خو په دې اړه یې د ځانګړو مراسمو او جشن اعلان نه‌دی کړی دی.

طالبانو تېرکال هم دغه ورځ د خپلواکۍ د جشن په نوم اعلان کړه او په دې مناسبت یې یو لړ غونډې جوړې کړې؛ خو د خپلواکۍ مرکزي کرکټر او ګټونکی پاچا غازي امان الله خان یې په بدو سياستونو تورن کړی و.

د خپلواکۍ جشن نمانځلو پر وړاندې محدودیتونه
که څه هم واک ته د طالبانو له رسېدو وړاندې دغه ورځ د افغانستان په بېلابېلو ولایتونو کې په شانداره توګه نمانځل کېده؛ خو د دغې ډلې د بیا واکمنېدو راهیسې د خلکو له‌خوا د دغه جشن پر نمانځلو او د ملي بېرغونو په لېږدولو او پر اتڼونو ګڼ محدودیتونه لګېدلي دي.

یوشمېر افغانان نیوکه کوي، چې طالبان د خلکو خوښي او ښادي نه‌شي زغملای؛ نو ځکه د دغه ورځې د نمانځلو اجازه نه ورکوي.
تر دې وړاندې دغه ورځ هر کال په پېښور کې د جلاوطنه افغانانو له‌خوا هم په شانداره توګه نمانځل کېده؛ خو سږکال په پېښور کې مېشتو جلاوطنه افغانانو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې سږکال د پاکستان پولیسو د دوی د غونډې او د دغه جشن د نمانځلو مخه نیولې ده.

په پېښور کې د خالد په مستعار نوم یو جلاوطنه افغان وایي، چې له تېرې ورځې راهیسې د دوی د غونډې په ځای کې پولیس راغونډ شوي او چاته د دغه جشن د نمانځلو اجازه نه ورکوي.

هغه دوشنبه (د زمري ۲۷مه) پر اېکس پاڼه لیکلي: «امریکایانو د انسان دوستۍ په نوم هره اونۍ ۴۰-۸۰ مېلیونه ډالر افراطیانو ته ورکول، چې حقاني شبکه هم په کې شامله وه.»

د هغه په وینا؛ منطقي اټکل دا دی، چې د دغه مېلیونونه ډالرو لږه برخه هم افغانستان ته ونه رسېده؛ که رسېدلې هم وي خلیلزاد ته نږدې نادولتي ټولنو (NGOs) جېبونو ته به رسېدلې وي، ځکه چې د خلیلزاد نږدې خپلوانو شل کاله په افغانستان کې پټه سوداګري وکړه.

ښاغلي صالح زیاته کړې:« خلیلزاد اوس په ښکاره ډول د طالبانو د پیاوړتیا لپاره لابي کوي. ایا دا د قصدي ابهام هغه تګلاره ده، چې تر شا یې د افراطیت د ملاتړ رښتینی پروګرام عملي کېږي؟ ایا روان وضعیت د دوحې تر تړون وروسته ګډوډيو او کورنیو بې لاریو یوه وریځ ده او که د واشنګټن د اداري سیسټم له نیمګړتیاوو څخه د خلیلزاد ناوړه ګټه اخيستل دي؟»

هغه د خپل یادښت په وروستۍ کرښه کې ویلي، ښایي چې د دغه ټولو پوښتنو ځوابونه سم وي؛ خو د نړۍ د ستر ځواک په توګه دغه ډول دریځ نه ښايي.

د جرمني د بهرنيو چارو وزارت وياند جوزوف هنترزېر ويلي: «برلين له اسلام‌اباد څخه غواړي، چې دغه افغانانو ته بېرته پاکستان ته د تګ اجازه ورکړي.» په ورته وخت کې يوې مرستندويه ډلې د دغه کډوالو او نورو افغانانو د برخليک په اړه اندېښنه څرګنده کړې ده.

دغو شړل شویو افغان کډوالو ته مخکې په جرمني کې د استوګنې اجازه ورکول شوې وه؛ خو اوس دوی د کډوالو په اړه د جرمني لومړي وزیر فریدریښ مېرڅ د سختو پالیسیو او د پاکستان له‌خوا د شړلو له نوې څپې سره مخ دي.

هنترزېر خبريالانو ته وويل:« د پاکستان پوليسو په وروستيو کې شاوخوا ۴۵۰هغه افغانان نيولي، چې په پام کې وه جرمني ته انتقال شي؛ ځکه هغوی په افغانستان کې د طالبانو له لوري له ګواښ سره مخ دي.»

د معلوماتو له مخې؛ د دغه نیول شویو افغان کډوالو له ډلې ۲۱۱ یې افغانستان ته شړل شوي دي.

هنترزېر زياته کړه، ۲۴۵ افغانان له هغو کمپونو خوشې شوي چې د هغوی د شړلو تر مهالوېش مخکې په‌کې ساتل شوي وو. نوموړي وويل:« زموږ خبرې له پاکستان سره روانې دي، چې پاکستان ته د دغه شړل شویو افغان کډوالو بېرته راتګ اسانه شي.»

تېره اونۍ د جرمني د حقوق‌پوهانو دوو ډلو د جرمني وزيرانو ته دعوه وړاندې کړه او هغوی یې په دې تورن کړل، چې د دغه افغانانو ستونزو ته یې پام نه‌دی کړی.

له بل پلوه پاکستان له مئ میاشتې راهیسې د افغان کډوالو لپاره په پاکستان کې د وېزو د تمدید لړۍ ځنډولې ده، چې له دې امله ډېر افغان کډوال افغانستان ته د شړلو له ګواښ سره مخ دي.