د ۱۲۹۸لمریز کال (د زمري په ۲۸مه) نېټه د افغانستان پاچا امان الله خان له انګرېزانو څخه د افغانستان خپلواکي ترلاسه کړه او په دې ډول هغه ته د ملت لهخوا د «غازي» لقب ورکړل شو. له هماغې ورځې راهیسې هرکال په افغانستان کې (د زمري ۲۸مه) نېټه په پرتمین جشن نمانځل کېږي.
په ۱۹مې پېړۍ کې افغانستان په کورنیو چارو کې خپلواک و؛ خو د بهرني سیاست په برخه کې د انګرېزانو تابع و. کله چې غازي امان الله خان د ۱۲۹۸ لمریز کال (د زمري په ۲۸مه) نېټه د افغانستان خپلواکي اعلان کړه او خپلواکۍ لپاره له انګرېزانو سره تر جګړې وروسته؛ انګرېزانو افغانستان د یوه خپلواک دولت په توګه په رسميت وپېژانده.
که څه هم د غازي امان الله خان د پلار امیر حبیب الله خان په وخت کې هم افغانستان په کورنیو چارو کې خپلواک و؛ خو د بهرني سیاست په برخه کې د انګرېزانو تابع و. د غازي امان الله خان تر حکومت وروسته ډېرو ډلو د خپل واک ترلاسه کولو ورځ د جشن په نوم نمانځلې؛ خو دې ورځې خپل ارزښت ساتلی او ډېرو حکومتونو د ملي خپلواکۍ او ملي جشن په نوم یاده کړې او نمانځلې ده.
طالبانو هم نن ورځ د خپلواکۍ په مناسبت رخصتي اعلان کړې ده؛ خو په دې اړه یې د ځانګړو مراسمو او جشن اعلان نهدی کړی دی.
طالبانو تېرکال هم دغه ورځ د خپلواکۍ د جشن په نوم اعلان کړه او په دې مناسبت یې یو لړ غونډې جوړې کړې؛ خو د خپلواکۍ مرکزي کرکټر او ګټونکی پاچا غازي امان الله خان یې په بدو سياستونو تورن کړی و.
د خپلواکۍ جشن نمانځلو پر وړاندې محدودیتونه
که څه هم واک ته د طالبانو له رسېدو وړاندې دغه ورځ د افغانستان په بېلابېلو ولایتونو کې په شانداره توګه نمانځل کېده؛ خو د دغې ډلې د بیا واکمنېدو راهیسې د خلکو لهخوا د دغه جشن پر نمانځلو او د ملي بېرغونو په لېږدولو او پر اتڼونو ګڼ محدودیتونه لګېدلي دي.
یوشمېر افغانان نیوکه کوي، چې طالبان د خلکو خوښي او ښادي نهشي زغملای؛ نو ځکه د دغه ورځې د نمانځلو اجازه نه ورکوي.
تر دې وړاندې دغه ورځ هر کال په پېښور کې د جلاوطنه افغانانو لهخوا هم په شانداره توګه نمانځل کېده؛ خو سږکال په پېښور کې مېشتو جلاوطنه افغانانو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې سږکال د پاکستان پولیسو د دوی د غونډې او د دغه جشن د نمانځلو مخه نیولې ده.
په پېښور کې د خالد په مستعار نوم یو جلاوطنه افغان وایي، چې له تېرې ورځې راهیسې د دوی د غونډې په ځای کې پولیس راغونډ شوي او چاته د دغه جشن د نمانځلو اجازه نه ورکوي.
