نړۍوالې رسنۍ وايي چې سوریه به نوي بانک نوټونه چاپ او د ارزښت لوړولو لپاره به دوه صفرونه ځنې لېرې کړي. د سوریې چارواکي هیلهمن دي چې دا بدلون به د سوریې د پولي واحد ارزښت لوړ او راکړه ورکړه اسانه کړي.
د سوریې د مرکزي بانک مشر عبدالقادر حصریه رویټرز خبري اژانس ته ویلي: «دا اقدام د مالي اصلاحاتو یوه برخه ده، خود دې پلان عملي کېدو نېټه تر اوسه نه ده ټاکل شوې.»
سوریې د روسيې له دولتي شرکت «ګوزناک» سره د نویو بانک نوټونو د چاپ تړون کړی دی. د اکتوبر په میاشت کېبه د پخوانیو بانک نوټونو ترڅنګ نوي بانک نوټونه هم خپاره شي چې دا کار به یو کال وخت ونیسي.
د سوریې پخوانیو بانک نوټونو له ۲۰۱۱کال راهیسې ۹۹ سلنه ارزښت بایللی دی.
په ترهګرۍ ضد چارو کې د ولسمشر ډونالډ ټرمپ سلاکار سباسټین ګورکا وايي: «کېدای شي دا خبره عجیبه ښکاره شي، خو طالبان تر یوه حده د ترهګرۍ ضد جګړه کې زموږ ښه ملګري پاته شوي دي.» هغه ویلي، په افغانستان کې ځینې افراطي ډلې شته چې طالبانو ته هم ګواښ دی.
نوموړي وویل: «د افغانستان په اړه ډېرې د باور وړ ژمنې شته، خو اوس د دې ژمنو په اړه نور جزیات نه شم ورکولای.»
دې چارواکي د ټرمپ د ترهګرۍ ضد ستراتيژۍ په اړه د خبرو په ترڅ کې وویل: «که څه هم د متحده ایالتونو او طالبانو تر منځ د افراطي ډلو پر ضد جګړه کې بشپړه همغږي نه شته، خو په دې اړه کار روان دی، ځکه له دې ډلو څخه ځينې یې خپله طالبانو ته هم ګواښ دی.»
هغه زیاته کړه: «د ټرمپ حکومت د خلکو خوندیتوب ته پام اړولی دی.» هغه د تراهګرۍ ضد جګړه کې جو بایډن ته ګوته ونیوله او ویې ویل، چې د بایډن د ولسمشرۍ په څلور کلنه دوره کې یوازې ۱۸ امریکايي برمتهشوي کسان خوشې شوي دي، په داسې حال کې چې ډونالډ ټرمپ یوازې په اووه میاشتو کې ۷۲ امریکایان له زندان څخه راخلاص کړي دي.
د پاکستان د بهرنیو چارو وزیر اسحاق ډار ویلي چې اسلاماباد له هېڅ هېواد څخه له هند سره د خبرو د منځګړیتوب غوښتنه نهده کړې. نوموړي ټینګار کړی چې پاکستان چمتو دی له نوي ډیلي سره پراخې او هراړخیزې خبرې وکړي، خو هند بیا د دوی ضد تګلارې پراخې کړې دي.
ډار پرون (جمعه، اګسټ ۲۲مه) د پاکستان د ملي شورا په په ودانۍ کې خبریالانو ته وویل: «موږ له هېڅ چا نه دي غوښتي چې منځګړیتوب وکړي. موږ له هند سره د هراړخیزو خبرو لپاره چمتو یو، چې د کشمیر موضوع هم پهکې شامله ده».
د پاکستان – هند وروستی کړکېچ او امریکا
اسحاق ډار د نورو پاکستاني چارواکو په څېر یو وار بیا ټینګار کړی چې هند د پهلګام پېښې اړوند له هېڅ ډول ثبوت پرته پر پاکستان تور ولګولو.د مې د ۶مې او ۷مې شپې په اوږدو کې هند پر پاکستان پراخ هوايي بریدونه وکړل چې لږ تر لږه ۴۰ ملکي وګړي پهکې ووژل شول. له دې وروسته دواړو هېوادونو پر یو بل توغندي وویشتل چې نږدې یوه اوونۍ دا جګړه روانه وه. په پای کې د امریکا په منځګړیتوب دواړه لوري د اوربند پر سر سلا شول.
ډار زیاته کړه: «د اوربند غوښتنه د هند له لوري شوې وه او ما سره خپله د امریکا له لوري اړیکه شوې وه. په هغه وخت کې مې روښانه وویل چې پاکستان جګړه نه غواړي». نوموړي دا هم وویل چې پاکستان په یوه بېطرفه ځای کې د خبرو وړاندیز منلی، خو ټینګار یې وکړ: «هېڅ خبرې به یوازې پر یوه موضوع نه وي؛ ټولې مسالې، په ځانګړي ډول د کشمیر هغه هم باید په کې شامله وي».
د نوي ډیلي او اسلاماباد رسنیزه جګړه
بل لور ته، د پاکستان د اطلاعاتو وزیر عطاالله طارړ د پاکستان د مطبوعاتو د مدیرانو شورا (CPNE) غونډې ته وویل چې د مې د میاشتې پر مهال د هند د تبلیغاتي روایتونو په وړاندې د رسنیو رول د قدر وړ دی.
ده وویل: «له لومړۍ ورځې دا یوه د روایت جګړه وه. دښمن پراخې سرچینې، نړۍواله لابي او د نړۍوالو رسنیو نفوذ درلود، خو د پاکستان ځواک بیا په رېښتینولی کې نغښتی و».
د هغه په خبره، د اطلاعاتو وزارت او پوځ په ګډه کار وکړ او د دې جګړې رسنیز مدیریت مخته یوړ. وایي، کورني رسنۍ زموږ د ډېپلوماسۍ برخه شوېاو د بهرني سیاست د ویاند رول یې ترسره کړ. ده ټینګار وکړ چې د رسنیو د هڅو له برکته پاکستان په نړۍوال ډګر کې لا زیات درناوی ترلاسه کړ اوهندي رسنۍ بیا رسوا شوې.
پاکستاني چارواکو یو ځل بیا روښانه کړه چې دغه هېواد د هند سره د هراړخیزو خبرو لپاره چمتو دی، خو دغه خبرې به یوازې په یوه موضوع نه محدودېږي. اسلاماباد خبرداری ورکوي چې د هند پوځي ځواک زیاتېدل او د دغه هېواد دښمنانه سیاستونه د سیمې ثبات ګواښي.
د اېکسپرېس ټرېبیون ورځپاڼې په یوې خپره شوې مقاله کې راغلي، نړۍوالې اړیکې د متقابلې معاملې پر اصولو ولاړې دي او که طالبان د چین په ګډون د پاکستان غوښتنې له پامه غورځوي، نو د سیاسي او اقتصادي ملاتړ تمه دې هم بیا نهلري.
د دې مقالې لیکوال خبرداری ورکړی چې د چین او پاکستان د امنیتي اندېښنو پر وړاندې د طالبانو بې پروایي کولای شي د دغو دواړو زړو شریکانو باور سخت زیانمن کړي.
د چین د بهرنیو چارو وزیر وانګ يي له لوري نوي ډيلي، کابل او اسلاماباد وروستي سفرونه د امنیتي او سیمهییزو موضوعاتو پر محور ترسره شول. په کابل کې نوموړي د طالبانو د کورنیو چارو له سرپرست سراجالدین حقاني سره ولیدل او پر دې یې ټینګار وکړ چط په واخان کې د ګډې پولې اوږدو کې ګډې پوځي ګزمې بېرته پیل شي.
دا سیمه افغانستان د چین له حساسې سیمې سینکیانګ سره نښلوي. چین اندېښنه لري چې د اېغور جنګیالي، په ځانګړې توګه د «ختیځ ترکستان اسلامي غورځنګ (ETIM) غړي د واخان لاره د چین پر وړاندې د سټراټېژیک نفوذ لپاره کاروي.
وانګ يي په دې لیدنه کې ویلي و: «چین د ګډو ګزمو د سملاسي پیل ملاتړ کوي، څو د سرحدي سیمې سوله او ثبات ډاډمن شي». هغه افغانستان د «اړین شریک» په توګه یاد کړ او له طالبانو یې وغوښتل چې هېڅ ډلې ته اجازه ورنه کړي، څو له افغان خاورې د چین امنیت وګواښي. د ده په وینا، د کابل او بېجینګ امنیتي همکاري کولای شي د اقتصادي اړیکو د پراختیا لاره هم هواره کړي.
مقاله وړاندې لیکي، د چین د بهرنیو چارو وزارت او د طالبانو له لوري د ګډې اعلامیې نه خپرېدل په ډاګه کوي چې بیجېنګ له طالبانو خوشاله نه دی. په مقاله کې زیاته شوې چې د ختیځ ترکستان اسلامي غورځنګ او د پاکستان طالبانو تحریک جلا جلا سرخوږي او اندېښنې دي.
په مقاله کې د یو افغان سیاسي کارپوه له قوله ټینګار شوی چې پر کابل واکمن باید د پاکستان او چین مشروع غوښتنو ته ځواب ووایي او امنیتي اندېښنو ته یې د حل لارې ولټول شي.
لیکوال باور لري هغه نسبي ثبات چې طالبانو په افغانستان کې رامنځته کړی، یوازې هغه مهال تلپاتې کېدای شي چې له خپلو ګاونډیانو سره له «دوه مخي او پټ کاري» سیاست څخه ډډه وکړي. دا هم ویل شوي چې که طالبان د خپلو سیمهییزو دوستانو امنیتي اندېښنو ته څرګند ځواب ور نه کړي، نو اړیکې به یوازې د شعار تر کچې پاتې شي او هېڅ کله به عملي بڼه خپله نه کړي.
د پاکستان او ایران څخه د افغان کډوالو ایستلو د تازه شمېرو له مخي، دواړو هېوادونو د ۲۰۲۵ کال له پیله تر اوسه ۲.۳ میلیونه افغان کډوالو ایستلي دي. ملګري ملتونه د کډوالو جبري شړل د بشري بحران د زیاتېدو په مانا ګڼي.
د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ د پاکستان څخه د اسناد لرونکو او بې اسنادو کډوالو د ژر ایستلو د مخنیوي لپاره غږ لوړ کړی.
پاکستان د بې اسناده او کارت لرونکو کډوالو د ایستلو لړۍ ګړندی کړې او د دغه هېواد له خوا کډوالو ته ورکړل شوې موده هم په نږدې کېدو ده.
ملګري ملتونه غواړي، چې د کډوالو د ملاتړ لپاره د نړیوالو پام ځان ته واړوي او جبري ایستل یو بشري بحران ګڼي.
د معلوماتو له مخې له ایران څخه د افغان کډوالو ایستل کېدل ورو شوي او د تېرې اونۍ په پرتله ۱۱ سلنه کمښت راغلی دی.
له ایران څخه راشړل شوي په همدې اونۍ کې ۳۹ زره ۲۰۰ افغانان ثبت شوي، چې دغه شمېر په تېره اونۍ کې ۴۴ زره ۱۰۰ ته رسېدی
سرچینې وايي، چې د افغانستان سرحدې سیمې د کډوالو د ساتنې او محدودو سرچینو له امله د زیاتېدونکي فشار سره مخ دي
د افغانستان وضعیت د مرستو بودیجه سخته کمه کړې او د ۲۰۲۵ کال لپاره د اړتیا وړ ۴۷۸ میلیون ډالرو څخه یوازي ۲۹ سلنه ترلاسه شوې.
د اسراییل پوځ ویلي،چې د هوايي برید په ترڅ کې یې د لبنان په جنوبي سیمه «دیرکیفا»کې د حزبالله د وسلو یو زېرمتون په نښه کړی دی. پوځ زیاته کړې،چې دغه موخه نظامي وه، چې د دواړو هېوادونو ترمنځ د اوربند سرغړونه بلل کېږي.
تر دې برید څو ساعته وړاندېد اسراییل پوځ د یوې بېپیلوټه الوتکې په برید کې د حزبالله یو غړی په «عیتا الشعب»سیمه کې وواژه.
دغه پېښې په داسې حال کې رامنځته کېږي چې د امریکا متحدو ایالتونو له اسراییلو غوښتي، د خپلو هوايي بریدونو شدت، په ځانګړي ډول «غیر ضروري بریدونه»، کم کړي څو د لبنان حکومت وکولای شي د حزبالله د بېوسلې کولو د طرحې پلي کولو ته زمینه برابره کړي.
د لبنان حکومت د اسد په ۱۶مه د امریکا د وړاندیز شوې طرحې عمومي چوکاټ تصویب کړی،چې له مخې یې باید تر ۲۰۲۵کال پای پورې د حزبالله وسلې بېاغېزې شي.
خو حزبالله له دې پلان سره مخالفت ښودلی او د دې ډلې مرستیال مشر «نعیم قاسم»خبرداری ورکړی چې دغه هڅې کېدای شي لبنان د کورنۍ جګړې پر لور یوسي.