• العربية
  • فارسی
  • English
Brand
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
  • پوښ
  • ژبه
    • العربية
    • فارسی
    • English
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
د دې وېبپاڼې ټول قانوني حقونه د وولنټ میډیا دي
volant media logo

د طالبانو په لاس د بامیان بت ویجاړېدل؛ دوی د افغانستان لرغوني اثار د بشري تمدن شتمني بولي

۲ وږی ۱۴۰۴ - ۲۴ اګست ۲۰۲۵، ۰۵:۲۲ GMT+۱

د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزارت ادعا کوي چې دغه ډله د افغانستان د لرغونو اثارو ساتنې ته ژمنه ده او په په دې برخه کې یې ځینې پروژې هم پیل کړي، خو نړۍوال یې باید لاسنیوی وکړي.

د دغه وزارت د هنر او کلتور مرستیال عتیق‌الله عزیزي په بامیان ولایت کې د لرغونو اثارو د بیا رغونې له چارو د کتنې پرمهال ویلي چې دغه اثار د بشري تمدن ګډه شتمني ده او باید د ساتنې په برخه کې یې نړیوال همکاري وکړي.

نوموړي همدا راز ویلي چې په بامیانو د تاریخي اثارو د بیارغونې د چارې په بشپړېدو به دلته د سېلانیانو تګ راتګ زیات شي.

دا په داسې حال کې ده چې وړاندې د بامیان په ګډون د افغانستان په بېلابېلو سیمو کې د تاریخي اثارو او ځایونو د ویجاړې او په دې برخه کې د لازم نه پام په اړه خبرونه خپاره شوي دي.‎

طالبان داسې مهال د هېواد تاریخي اثارو ته ځانونه ژمن بولي چې یادې ډلې د خپلې واکمنۍ په لومړۍ دوره کې د بامیان لرغونی بت وویشت او ویجاړ یې کړ او دغه کار په کور دننه او بهر ګڼ غبرګونونه راپارول.

ترویج لرونکی

طالبان: اشرف غني حق لري چې بېرته افغانستان ته راستون شي
۱

طالبان: اشرف غني حق لري چې بېرته افغانستان ته راستون شي

۲

طالبان له روسیې نه د کاماز موټرو په څېر د شوروي دورې په څېر وارداتو پیلول غواړي

۳

ملا حسن اخوند د طالبانو ځانګړو ځواکونو ته ۷۰۰۰ افغانۍ امتیازي معاش منظور کړی

۴

په ازبکستان کې د یوه افغان له موټره نږدې ۶۰۰ کیلوګرامه نشه يي توکي موندل شوي

۵

د هوا پوهنې اداره: سبا په ۱۲ ولایتونو کې د بارانونو او سېلابونو راوتو اټکل شوی

•
•
•

نور کیسې

هراتیان د طالبانو له‌خوا په څلور لارې کې راځوړند شوي جسد سخت ډارولي دي

۲ وږی ۱۴۰۴ - ۲۴ اګست ۲۰۲۵، ۰۵:۰۴ GMT+۱

د هرات اوسېدونکو پرون (شنبه، وږي ۱) افغانستان انټرنشنل ته ويلي، طالبانو يو سړی وژلی او په کندهار دروازه کې یې د هغه په وینو لړلی جسد راځوړند کړی چې دوی دې کار سخت وېرولي دي. یوه ويډيو ښيي چې طالبانو جسد په رنجر موټر پورې تړلی او په ښار کې یې ګرځوي.

هغه انځورونه او ويډيوګانې چې افغانستان انټرنشنل ته رسېدلي، د طالبانو له لوري د دې سړي له جسد سره د وېرونکي چلند صحنه ښيي. په يوه ويډيو کې ښکاري، چې یو طالب جسد په لغتو وهي.

په بله ويډيو کې ښکاري چې د دې سړي جسد د هرات ښار کندهار دروازې په څلورلارې کې راځړول شوی او ځينې خلک د هغه په وینو لړلي جسد څخه عکسونه اخلي. درېيمه ويډيو ښيي، چې طالبان دا جسد د رنجر موټر په شا پورې تړلی او په هرات ښار کې یې ګرځوي.

د بریټانیا افراطي ګوند: تر بریا وروسته به د افغان کډوالو په اړه له طالبانو سره خبرې وکړو

۲ وږی ۱۴۰۴ - ۲۴ اګست ۲۰۲۵، ۰۴:۲۴ GMT+۱

د برېټانیا ښي‌لاسي افراطي ګوند مشر نایجل فراج وايي، که یې ګوند په ټول‌ټاکنو کې بریالی شي، په ډله‌ییز ډول به د کډوالو شړلو پلان وړاندې کړي. هغه زیاته کړې چې په دې لړ کې به د افغانستان، اریتریا او نورو هېوادونو له مشرانو سره د کډوالو شړلو تړونونه لاسلیک کړي.

د دغه ګوند مشر نایجل فراج له ټایمز ورځپاڼې سره په مرکه کې ویلي، که ګوند یې بریالی شي، برېټانیا به د اروپا بشري حقونو له کنوانسیون څخه وباسي.

د دې ښی‌ لاسي ګوند د پلان پر بنسټ، هغه کډوال به وشړي چې د مانش کانال له لارې په کښتيو کې برېټانیا ته ورغلي دي.

نایجل فراج وویل: «موږ کولای شو له خلکو سره ښه و اوسو، کولای شو له ځينو هېوادونو سره ښه اړیکې ولرو، خو په ورته وخت کې له ځينو هېوادونو سره خورا سخت دریځ هم درلودلای شو.» هغه زیاته کړې چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ دا خبره په بشپړ ډول ثابته کړې ده.

کله چې له دې ښي‌لاسي سیاست‌وال څخه پوښتنه وشوه چې که دا کډوال بېرته خپلو هېوادونو ته وشړل شي هلته به یې بشري حقونه تر پښو لاندې شي، ایا دا د اندېښنې وړ خبره نه ده؟ ایا هغوی به شکنجه یا و نه وژل شي؟ نوموړي په ځواب کې ویلي، هغو اړخونو ته پام کوي چې برېټانیا ته ګواښ پېښوي.

نایجل فراج وویل: «زه د نړۍ د استبدادي رژیمونو نه، بلکې د برېټانیا په کوڅو کې د ښځو او نجونو د امنیت مسوول یم.»

په برېټانیا کې په تېرو اوونیو کې خلک د هغو هوټلونو مخې ته د اعتراض په ډول راووتل چې کډوال په کې اوسېږي. دا اعتراضونه تر هغه وروسته پيل شول چې یو کډوال په جنسي تېري تورن شو.

د اکسفورډ پوهنتون د ورکړل شویو شمېرو له مخې، شاوخوا دوه پر درېیمه برخه هغه کسان چې د مانش کانال له لارې برېټانیا ته ورځي، پناه غوښتنه یې منل کېږي. د دغه پوهنتون څېړنې ښيي چې له دې کډوالو څخه یوازې درې سلنه یې بېرته خپلو هېوادونو ته استول کېږي.

طالبان: په تېره یوه میاشت کې مو د قیمتي ډبرو او تاریخي اثارو د قاچاق په تور ۷۷ کسان نیولي

۲ وږی ۱۴۰۴ - ۲۴ اګست ۲۰۲۵، ۰۴:۰۱ GMT+۱

طالبان ادعا کوي چې په تېره یوه میاشت کې یې د قیمتي ډبرو او تاریخي اثارو د قاچاق په تور ۷۷ کسان نیولي دي. د یادې ډلې د سرحدي پولیسو ریاست په وینا، دا کسان یې د تورخم ځمکني بندر، هرات او کندهار هوایي ډګرونو کې نیولي دي.

د یاد ریاست ویاند عابدالله فاروقي همداراز ویلي چې په یاده موده کې افغانستان ته د پاکستان له لوري د ګڼو نشه‌یي توکو «ټابېلټونو» مخه هم نیول شوې ده.

فاروقي زیاته کړې چې د افغانستان د دقیمتي ډبرو او تاریخي اثارو قاچاق په جدي توګه منع دی او هغوی چې د دغه توکو قاچاق کوي، پر وړاندې به یې جدي چلند کیږي.

طالبان په داسې حال کې د قیمتي ډبرو او تاریخي اثارو د قاچاق د مخنیوي خبره کوي چې د ځینو راپورونو پربنسټ په وروستیو کې د افغانستان په بېلابېلو سیمو کې په خپل سر د کانونو کیندنې کېږي.

که څه طالبانو ویلي چې د کانونو د کېندنې چارې د منظم پلان له مخې کېږي، خو تر ډېره دوی ته له دې کبله د ملامتۍ ګوته نیول کېږي چې په افغانستان کې له بیا واکمنېدو سره سم یې په نامعیاري توګه د کان‌کېندنې چارې چټکې کړې دي.

په ایران کې اعدامونه؛ تېره یوه میاشت په هرو پنځو ساعتونو کې یو کس په دار شوی

۲ وږی ۱۴۰۴ - ۲۴ اګست ۲۰۲۵، ۰۳:۳۸ GMT+۱

د بشري حقونو د څار وېب‌پاڼې «هرانا» راپور ورکړی چې د روان کال د زمري په میاشت کې په ایران کې په هرو پنځو ساعتونو کې یو کس اعدام شوی دی. په تېره یوه میاشت کې د ایران په زندانونو کې ۱۶۰ کسان اعدام شوي دي. تر دې وړاندې هم ۶ افغانان اعدام شوي دي.

هرانا شنبه (وږي لومړۍ) په خپل میاشتني راپور کې ویلي چې د اعدامونو تر څنګ یې لږ تر لږه د اعدام د ۱۶ سزاګانو او اعدام د حکم د تایید ۴ پېښې هم ثبت کړي دي.

هرانا د بېړني کورني او نړیوال اقدام، د خپلواکو نظارتي میکانیزمونو رامنځته کولو او ایران د بشري حقونو د ژمنو عملي کولو لپاره فشار ضروري بللی دی.

په وروستیو وختونو کې د بشري حقونو سازمان «هه‌نگاو» هم اعلان وکړ چې په تېرو ۸ میاشتو کې ایران ۸۰۰ کسان اعدام کړي دي. د دې شمېرو له‌مخې، په اوسط ډول هره میاشت ۱۰۰ کسان اعدام شوي دي.

د دغه سازمان د شمېرو له مخې، په دې موده کې لږ تر لږه ۴۶ افغانان هم اعدام شوي دي.

د۱۴۰۳ لمریز کال د لړم په میاشت کې د ایران د بشري حقونو سازمان اعلان وکړ چې په ایران کې د طالبانو تر واکمنۍ وروسته د افغانانو اعدامونه ډېر شوي دي.

ایران په ۲۰۲۴ کال کې لږ تر لږه ۸۰ افغانان اعدام کړي دي. د دې شمېرو له مخې، په ۲۰۲۴ کال کې د افغانانو د اعدام کچه د ۲۰۲۳ کال پرتله درې برابره ډېره شوې ده.

افغانان د ایران ولسمشر ته په خطاب کې: ابو علي سینا «بلخي» ووایه چې خوله دې عادت شي

۲ وږی ۱۴۰۴ - ۲۴ اګست ۲۰۲۵، ۰۲:۱۴ GMT+۱

په اېکس کې د ابوعلي سینا بلخي په اړه د ایران د ولسمشر لیکنه تر هغه وروسته جنجالي شوه، چې نوموړي د ابوعلي سینا له نوم څخه د «بلخي» تخلص لرې کړ. مسعود پزشکیان په دې لیکنه کې د ابوعلي سینا بلخي د زوکړې مبارکي ویلې ده، خو د بشپړ نوم پر ځای یې یوازې «ابوعلي سینا» لیکلی دی.

پزشکیان په خپل اېکس کې لیکلي: «د شېخ‌الرییس ابوعلي سینا د زوکړې او د ډاکټر ورځ دې ټولو د روغتیا او ژغورنې سفیرانو، درنو ډاکټرانو او زمونږ قدرمنو همکارانو ته مبارک وي. هیله لرم چې د تخصص، پوهې، ژمنتیا او انسان دوستۍ په سیوري کې لکه تل د ګران ایران نوم نور هم لوړ او روښانه وساتئ.»

100%

په اېکس پاڼه کې یو شمېر افغانانو بیا د «بلخي» کلمې د لرې کولو له امله د ایران پر ولسمشر مسعود پزشکیان له نیوکو سربېره د پوښتنې په بڼه ویلي، «ایا دا خوښوئ چې تاسو ته یوازې مسعود وویل شي او د تاسو تخلص پزشکیان ترې حذف کړي؟»

دوی همداراز د دغې لیکنې په کمېنټونو کې ویلي، ایران هر کله د افغانستان د علماوو په تړاو معلومات تحریفوي او هڅې کوي، چې یاد کسان چې په نړۍ کې د افغانستان په نوم یادېږي ایراني معرفي کړي.

افغانانو مسعود پزشکیان ته په وار-وار لیکلي: «ابو علي سینا بلخي، مولانا جلال الدین بلخي او ... تکرار یې کړئ چې بیا مو له یاده ونه وځي.»

په دغو کمېنټونو کې ځينو نورو افغانانو بیا ویلي: «ښاغلی ولسمشره، تاسو په داسې موقف کې یاست چې باید د افغانستان کلتور او تاریخي تمدن ته درناوی وکړئ، نه دا چې هغه تحریف کړئ. که د یوه هېواد ولسمشر نه شي کولی چې د تاریخ تر ټولو لوی فیلسوف نوم ولیکي نو له نورو څه تمه کېدای شي.»

ډېریو نورو افغانانو بیا د پزشکیان دغې لیکنې ته په غبرګون کې ویلي: «ابو علي سینا بلخي ووایه، چې خوله دې عادت شي.»

په دغو کمېنټونو کې چې شمېر یې نږدې ۴۰۰ ته رسېږي، یو شمېر افغانانو ویلي چې ابو علي سینا بلخي د نوم وروستۍ برخه یعنې «بلخي» د نړۍ په طبي کتابونو کې لیکل شوی دی. د «ابو علي سینا بلخي نوم یوازې (ابو علي سینا) نه دی او د «بلخي» برخې ته په نه سترګه کتل له خپلې رېښې او خاورې د جلا کولو په معنا دي او دغه کار تاریخ ته په سپکه کتل او د هویت تحریف دی.»

یوه بل افغان بیا لیکلي: «ابو علي سینا بلخي د افغانستان اړوند دی، جناب ولسمشره غلا بس ده.»

ځينو ایرانیانو بیا ابو علي سینا بلخي د خپل هېواد لپاره پردی ګڼلی او پر خپل ولسمشر یې په نیوکو سره په کنایه ډول ویلي: «جناب ولسمشره، له دې چې د پردیو اتباعو د زوکړې لپاره پیغام استوئ، له تاسو منندوی یو.»

دا په داسې حال کې ده، چې د ایران سفارت هم د ابو علي سینا بلخي چې د تاریخ له سترو علمي شخصیتونو څخه شمېرل کېږي، په یوه خپور شوي یادښت کې د هغه د نوم ترڅنګ د «بلخي» د تخلص له لیکلو ډډه کړې ده.

د وږي لومړۍ نېټه د ابن سینا بلخي د زوکړې له ورځې سره برابره ده، هغه نوموتی فیلسوف او وتلی ډاکټر چې د سیمې او نړۍ د تمدن په ډګر کې ځانګړی ځای لري.
ابو علي سینا بلخي د منځنيو پېړیو له اغېزمنو فیلسوفانو او ډاکټرانو څخه ګڼل کېږي. هغه د «الشفاء» په څېر مهم اثار چې د فلسفې او علومو په اړه ستره دايره‌المعارف ده او د «القانون فی الطب» په نوم اثر چې د طب د تاریخ له خورا معتبره سرچینو څخه دی، تألیف کړي دي او په دې توګه یې د اندېښنو او علم په تاریخ کې ځانګړی مقام خپل کړی دی.

ډېری تاریخي سرچینې له هغه څخه د «ابن سینا بلخي» په نوم یادونه کړې ده. د «بلخي» د تخلص دلیل د هغه زېږېدنه د بخارا په نږدې سیمه کې چې د بلخ له تابعو څخه وه او همداراز د ده د پلار عبدالله بن سینا اصلي ټاټوبی بلخ بلل کېږي. پر همدې بنسټ، په ځینو لرغونو متونو کې د هغه د نوم ترڅنګ د «بلخي» لقب هم ذکر شوی دی.