حامد کرزي متقاعدینو ته د طالبانو له خوا د معاشونو ورکولو د پرېکړې هرکلی کړی

ددغه سفر لپاره داسې مهال چمتووالی نیول کېږي، چې پاکستان ته د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي د ملګرو ملتونو په امنیت شورا کې د امریکا د مخالفت له امله ځنډېدلی دی.

د سرچینو په وینا، تر اوسه پورې د ملګرو ملتونو امنیت شورا امیرخان متقي ته د سفر اجازه نه ده ورکړې.

که امنیت شورا د سفر اجازه ور کړي، ټاکل شوې متقي د اګست له ۲۷مې تر ۲۹ مې سفر وکړي.

تر اوسه پورې هند او د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت په رسمي ډول څه نه دي ویلي.

د ملګرو ملتونو د امنیت شورا د اصولو له مخې باید د طالبانو هغو چارواکو ته چې د امنیت شورا په تورلېست کې شامل دي، کوربه هېواد د سفر د اجازې غوښتنه وکړي او له تایید وروسته د سفر اجازه ورکول کېږي.

دغه وزارت د دوشنبې په ورځ په ایکس‌خپره کړې خبرپاڼه کې لیکلي، چې د زمري له ۲۴مې تر ۳۰مې نېټې پورې د حیرتان له لارې ۴۵زره او ۵۲۳ ټنه، د اقینې له لارې ۱۱زره او ۸۷۱ ټنه، د تورغونډۍ له لارې ۹زره او ۳۴۷ ټنه او د خواف- هرات له لارې ۱۳زره او ۵۱۱ ټنه توکي انتقال شوي دي.

په خبرپاڼه کې ویل شوي چې په همدې موده کې شاوخوا ۱۲۹ ټنه معدني ډبرې هم له هېواده صادرې شوې دي.

د طالبانو ټولګټو چارو وزارت ټینګار کړی چې هڅه کوي د سوداګرو لپاره د انتقالاتو ښه شرایط او اسانتیاوې برابرې کړي.

د ترلاسه شوي مکتوب له مخې، چې دوه اونۍ وړاندې صادر شوی دی، د طالبانو د بامیان مستوفیت ادارې خپل وړاندیز ددې ډلې عامې روغتیا ریاست ته لېږلی او د بامیان ولایت مقام ورته د عملي کېدو امر کړی دی.

تر اوسه د طالبانو د عامې روغتیا وزارت په دولتي روغتون کې له مراجعینو د فیس اخیستو په تړاو په رسمي ډول څه نه دي ویلي.

دا لومړی ځل دی، چې طالبانو د بامیان په دولتي روغتون کې له مراجعینو څخه د فیس اخېستلو موضوع را پورته کړې ده.

د امریکا د مرستو بندېدو سره طالبانو د ټولو دولتي ادارو ترڅنګ په خپلو وسله والو کې شل سلنه تنقیص موضوع راپورته کړه او د ملاهبت الله دې حکم د عملي کېدو چارې روانې دي.

مومني د ایران له تسنیم خبري اژانس سره په ځانګړې مرکه کې وویل، د روان کال له پیل راهیسې نږدې یو میلیون او ۲۰۰ زره کسان خپلو هېوادونو ته ستانه شوي، چې د هغه په وینا، ۷۰ سلنه یې په خپله خوښه وتلي او پاتې نور د ایران د چارواکو په همغږۍ ستانه شوي دي.

نوموړي ټینګار وکړ چې د ایران د میشتونې ظرفیت محدود دی او باید د ناقانونه کډوالو د ستنولو لړۍ دوام ولري.

که څه هم د ایران چارواکي د افغان کډوالو بېرته ستنول د نړیوالو اصولو په چوکاټ کې ګڼي، خو په وروستیو میاشتو کې د بشري حقونو سازمانونو او د کډوالو کورنۍ وايي، چې د ایران حکومت د خپلې خوښې ستنېدنې تر نامه لاندې، په پراخه کچه افغان کډوال په جبري ډول ایستلي دي.

د راپورونو له مخې، یوازې په تېرو میاشتو کې له یو میلیون څخه ډېر افغانان د ایران له خاورې شړل شوي او افغانستان ته ستانه کړل شوي دي.

ستنېدونکي افغانان زیاتوي چې ډېری یې له قانوني پروسې او د ژوند د اساسي اړتیاوو له برابرولو پرته ایستل شوي، چې له امله یې په افغانستان کې د بېوزلۍ، بېکارۍ او د بشري ناورین کچه نوره هم لوړه شوې ده.

ایران د طالبانو تر بیا واکمنېدو وروسته په وار وار اعلان کړی چې د ناقانونه مېشتو افغانانو ستنول به چټک کړي.

دایران د کورنیو چارو وزیر په خپله وروستۍ مرکه کې وویل، چې د افغان کډوالو د ستنولو بهیر له طالبانو سره په همکارۍ پلی کوي.

رپوټونه ښيي چې موټر چلوونکی هم د انساني قاچاق په تور نیول شوی او قضایي ادارو ته سپارل شوی دی.

په ترکیه کې د افغان پناه غوښتونکو د پېژندنې، نیولو او اخراج پروسه په چټکۍ روانه ده.

که څه هم د نیول شویو افغانانو ټول شمېر لا نه دی خپور شوی، خو د رسنیو راپورونه ښيي چې تقریباً هره ورځ په بېلابېلو ښارونو کې یو شمېر افغان پنه غوښتونکي نیول کیږي او د اخراج مرکزونو ته لیږل کیږي.

د ترکیې د کډوالو ادارې معلومات ښيي چې په ۲۰۲۴ کال کې له ۲۳۰ زرو زیات بې اسنادو کډوال، چې اکثریت یې سوریایان وو، په ټول هېواد کې پېژندل شوي، نیول شوي او اخراج شوي دي.