طالبانو د هلمند په بست روغتون کې د بې پولې ډاکترانو ۱۶۰ کارکوونکي ګوښه کړل

جرمنی دا ګام د محکمې له پرېکړې، ډيپلوماتیکو فشارونو او له پاکستان نه د افغان کډوالو له اخراج سره هممهاله پیلوي.

ویلټ ورځپاڼې د جرمني د بهرنیو چارو وزارت له قوله ویلي، چې په پاکستان کې میشت تاییدپاڼه لرونکي افغانان به ډېر ژر جرمني ته د تګ اجازه ترلاسه کړي.

د ویلت په وینا، په راتلونکو ورځو کې به افغانې کورنۍ جرمني ته د سفر اجازه ولري او اړوندو کسانو ته د دې پرېکړې خبر ورکړل شوی دی. د ویلت په وینا، هغوی به د چارټر الوتکو پرځای په سوداګریزو الوتکوکې د دوبۍ یا استانبول له لارې جرمني ته لاړ شي.

د جرمني د بهرنیو چارو وزارت ویاند مارتین ګیزه د دوشنبې په ورځ په یوه خبري ناسته کې وویل، چې برلین لا هم د پاکستان له حکومت سره په لوړه کچه خبرو کې ښکیل دی.

ګیزه وویل، « موږ پوهېږو چې د اغېزمنو کسانو او د هغوی د ملاتړو لپاره وضعیت ډېر سخت دی. زه تاسې ته ډاډ درکوم چې فدرالي حکومت ټول دیپلوماتیک او اداري وسایل کاروي چې په دې ستونزمن وضعیت کې د حل لاره وموندل شي».

ګیزه د جرمني د بهرنیو چارو وزیر وایفول د وړمې ورځې خبرې تکرار کړې، چې یو ځانګړې ټاسک فورس یې پاکستان ته استولی چې چارې له نږدې تنظیم کړي.

نوموړي زیاته کړه، « په پاکستان کې زموږ سفیرې مېرمن لیپل څو ځله د پاکستان حکومت ته مراجعه کړې او زموږ د پروسې څرنګوالی یې ورته تشریح کړی. د بهرنيو چارو وزیر اعلان وکړ چې هغه له خپل پاکستاني همکار سره موافقه کړې چې په دې موضوعاتو به دوه اړخیزې خبرې وکړي».

ګیزه د دې پوښتنې په ځواب کې، چې له پاکستان نه افغانستان ته شړل شویو کسانو د بهرنیو چارو او د کورنیو چارو وزارتونوته یو لیک استولی او د مرستې غوښتنه یې کړې، وویل، « د فدرالي حکومت قراردادي خدماتو شرکت له ټولو اغېزمنو کسانو سره په تماس کې دی. دا یوازې هغه کسان نه دي چې په پاکستان کې دي، بلکې هغه کسان هم پکې شامل دي چې افغانستان ته شړل شوي. څومره چې اړتیا وي، په پاکستان کې هم د استوګنې، خوراک او طبي پاملرنې چارې چمتو کیږي.».

د ګیزه په وینا، ټول هغه کسان چې اوس په افغانستان کې دي، په لومړنيو اړتیاوو لکه جامو، حفظ الصحې وسایلو او نورو بنسټیزو توکو سمبال شوي او برلین کوښښ کوي هغوی ته هم پر ځای مرستې برابرې کړي.

هغه زیاته کړه، « موږ لیکونو ته هم ځواب وایو. خو زه اوس په دقیقه توګه نه پوهېږم چې تاسې کوم لیک ته اشاره کوئ».

هغه وویل، چې د بهرنیو چارو وزیر د اونۍ په پای کې د بهرنیو چارو وزارت د پرانېستې ورځې په غونډه کې یوځل بیا وویل چې جرمنی هر ځای چې د منلو قانوني الزام لرونکې ژمنې ورکړل شوې وي، حتماً پرې ولاړ پاتې کېږي.

د جرمني د بهرنیو چارو وزارت په وینا، دا په دې پورې تړلې نه ده چې وروستۍ قضایي پرېکړه شوې که نه، ځکه قانوني مکلفیت هم د محکمې له وروستي حکم پرته شته او جرمنی غواړي دا مکلفیت پوره کړي.

د دغه سازمان د معلوماتو له مخې؛ په پېښو کې د زیاتوالي کچه په افغانستان کې د هوا له ګرمېدو سره هم‌مهاله پیل شوې او اوس تر ټولو لوړې کچې ته رسېدلې ده.

په راپور کې راغلي، د کولرا پېښې تر ډېره د افغانستان په مرکزي ولایتونو او په ځانګړي ډول په پروان او کاپیسا ولایتونو کې ثبت شوې دي.

د یاد سازمان د معلوماتو پربنسټ؛ یوازې له تېرې جولای میاشتې راهیسې په پروان او کاپیسا کې نږدې زر پېښې ثبت شوې دي، چې ډېری هغه یې مېرمنې او کم عمره ماشومان دي.

افغانستان، پاکستان او یمن په نړۍ کې د هغو هېوادونو په سر کې دي، چې د کولرا ډېرې پېښې په‌کې ثبتېږي.

روغتیاپالان وايي، کولرا (Cholera) یوه ساري ناروغي ده چې د مېکروب له کبله رامنځته کېږي. دوی وايي، دغه «مېکروبونه» د ککړو اوبو او ځینو ناپاکو خوړو څخه د انسان بدن ته ننوځي چې په پیل کې انسان په نس ناستي اخته کېږي او که په وخت یې درملنه ونه‌شي؛ نو د انسان د بدن اوبه کمېږي او ان د مرګ لامل هم کېدای شي.

نوموړی وايي، چې په دغه پنځه کلن پلان کې د ټولو پراختیايي چارو مالي امکانات له کورنیو سرچینو تامینېږي او په پلي کېدو به یې په افغانستان کې له اقتصادي او صنعتي پلوه لوی بدلون رامنځته شي.

که څه هم د طالبانو ویاند وايي، چې د دوی د حکومت نورې ادارې به وروسته د دغه تګلارې په اړه ټول جزییات له رسنیو او خلکو سره شریک کړي؛ خو د دوی ادارې د دغه پلان عملي کېدو ته ژمنې دي.

مجاهد د یوې پوښتنې په ځواب کې وویل، چې په راتلونکي پنځه کلن پلان کې د عصري علومو زده‌کړو ته هم پام شوی؛ خو د جزییاتو له ورکولو یې ډډه وکړه.

د طالبانو ویاند دارنګه پاکستان او هند ته د دغې ډلې د بهرنیو چارو وزیر د سفر بندیز او له امریکا سره د طالبانو د اړیکو په اړه د یوې پوښتنې له ځواب ورکولو هم ډډه وکړه.

د ملګرو ملتونو د امنیت شورا د بندیزونو څانګې افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې هند ډیلي ته د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر د سفر په اړه د معافیت غوښتنه بېرته واخیسته. تمه کېده، چې امیرخان متقي د اګسټ له ۲۷مې تر ۲۹مې نېټې هند ته ولاړ شي. دارنګه متقي غوښتل، چې (د زمري په ۱۳مه) پاکستان ته سفر وکړي؛ خو دغه سفر د ملګرو ملتونو د بندیزونو کمیټې له‌خوا د معافیت د نه ورکړې له کبله ونه‌شو.

ذبیح‌الله مجاهد په د یادې غونډې پرمهال په دغه تګلاره کې د نجونو د زده‌کړو د ځای ځایګي په اړه جزییات ورنه کړل او د نجونو د زده‌کړو په اړه یې د یوې پوښتنې له ځواب ورکولو هم ځان په څنګ کړ.

د طالبانو ویاند که څه هم ادعا کوي، چې د دوی د څلورکلنې واکمنۍ پرمهال لوی اقتصادي پرمختګونه شوي؛ خو له دې وروسته به ټولې پرمختیايي چارې د اعلان شوې تګلارې له مخې په منظمه او کره توګه ترسره شي.

طالبان په داسې حال کې د راتلونکو پنځو کلونو لپاره د افغانستان د اقتصادي ودې په برخه کې خپله تګلاره اعلانوي، چې د ګڼو نړۍوالو راپورونو پربنسټ په افغانستان کې ورځ تربلې د فقر او بې‌وزلۍ کچه مخ په پراخېدو ده او خبرداري ورکوي؛ که له ځنډ پرته په دې برخه کې اقدام ونه‌شي، نو افغانستان به لویو ناورینونو سره مخامخ شي.

ډان ورځپاڼې سې‌شنبه (د وږي ۴مه) لیکلي، د جرمني د وکیلانو ټولنې په نوښت تر ۵۰ ډېرو ټولنو د جرمني له حکومته غوښتي چې له ۲۰۰۰ ډېر افغانان دې له پاکستانه نه شړل کېږي.

دغه مدني ټولنو له حکومته غوښتي، چې د امنیتي څېړنو بهیر چټک کړي او هغه افغانان ژر راوباسي چې دوسیې یې څېړل شوې دي؛ په تېره بیا وکیلان، قاضیان، مدني فعالان، خبریالان او لږکي چې په افغانستان کې له ګواښ سره مخ دي.

په بیان کې ویل شوي: «جرمنی د هغو افغانانو پر وړاندې ځانګړی مسوولیت لري، چې پر موږ یې باور کړی او اوس یې د ډیموکراسۍ او بشري حقونو د ملاتړ له امله ژوند له ګواښ سره مخ دی.»

تېره اونۍ برلین تایید کړه، چې ۴۵۰هغه افغانان چې په اسلام‌اباد کې جرمني ته د تګ په تمه وو؛ پاکستاني پولیسو نیولي او له دې ډلې تر ۲۰۰ ډېر یې بېرته افغانستان ته استولي دي.

د جرمني «بي ېیډ برلین» ورځپاڼې سې‌شنبه (د وږي ۴مه) لیکلي، چې دغه نښته د اګست په ۲۳مه نېټه ماښام مهال د شاوخوا ۱۰ ځوانانو ترمنځ شوې ده. پولیسو ویلي، چې په دغه نښته کې ۶ ځوانان ټپيان شوي دي.

د راپور له مخې؛ ټپیان او د پېښې شاهدان ټول افغانان دي. د دغه پېښې په تور یوه ۱۴ کلنه نجلۍ هم نیول شوې وه؛ خو لږ وروسته بېرته خوشې شوې ده.

تر اوسه د دغه نښتې انګېزه نه‌ده روښانه شوې. د پولیسو په وینا؛ د پېښې په اړه یې پلټنې روانې دي.

په همدې شپه په ډریزدن کې د نښتې یوه بله پېښه هم ثبت شوې ده. پولیسو په دې تور یو سوریایي کډوال نیولی دی؛ خو د دغه پېښې د قربانیانو او مشکوکو خلکو په اړه یې نور څه نه‌دي ويلي.