په اندونیزیا کې پارېدلو لاریون کوونکو د دریو ولایتونو د پارلمان ودانیو ته اور اچولی

ښايي افغانستان په سیمه کې یوازینی هېواد وي چې د تېرو څو لسیزو جګړو له امله ډېر ډله‌ییز قبرونه په کې موندل شوي، خو د ځينو قربانیانو قبرونه هم نه دي موندل شوي.

دغه ډول په وروستیو کلونو کې له افغانستان څخه ډېرو خلکو پر قاچاقي لارو بهرنیو هېوادونو ته مخه کړې ده، چې ځينې یې په لاره کې ځنګلي ځناورو خوړلي او یا سمندر کې ډوب شوي دي.

د افغانستان په کورنیو جګړو او جنايي پېښو کې هم ډېر خلک ورک شوي، تښتول شوي، وژل شوي او مړي یې کورنیو ته نه دي سپارل شوي.

د نیویارک ټایمز د یوه څېړنیز راپور له مخې، طالبانو د خپلې دویمې واکمنۍ په لومړيو شپږو میاشتو کې ۵۰۰ پخواني نظامیان نیولي او تری تم کړي دي.

په وروستیو کې پخوانیو نظامیانو ادعا کړې، چې د طالبانو عمومي عفوه د دوی لپاره یوه لومه ده.

یوه پخواني نظامي افسر افغانستان انټرنشنل-پښتو برخې ته وویل چې طالبان د دوی ملګري نيسي، په شخصي زندانونو کې یې ساتي او بیا یې د داعش په نوم وژني، خو مړي یې کورنیو ته نه سپاري.

د ډېرو ورکو شویو خلکو میندې، کونډې او نور خپلوان هره ورځ د خپلې کورنۍ د ورکو شویو غړو په هیله د کور ور څاري.

د کندهار اوسېدونکی عبدالباري (مستعار نوم) وايي: «زما ورور له تېرو شلو کالو راهیسې ورک دی، مور مې هره شپه د کور دروازه خلاصه پرېږدي، وايي کېدای شي زوی مې د شپې ناوخته راشي. مې مور هره شپه زما د ورور لپاره ډوډۍ هم ساتي، وايي که بچی مې راشي ښايي وږی وي، خو هغه تر دې مهاله نه دی راغلی او د مرګ او ژوند هیڅ څرک یې نشته.»

دې ورځې د لاتیني امریکا د ۱۹۷۰مو او ۱۹۸۰مو کلونو د دېکتاتورۍ پر مهال له ورکو شویو قربانیانو سرچینه اخیستې، چې په ۲۰۱۰ کال کې نړیواله ورځ وبلل شوه.

مسکو ویلي، دا اقدام د روسیې پر وړاندې مستقیم ستراتیژیک ګواښ دی او که لغوه نه شي، نظامي ځواب به ورکړي.

چین هم ټینګار کړی چې جاپان باید د جګړې پر ځای د سولې لاره خپله کړي او د خپلو ګاونډیانو باور له لاسه ور نه‌کړي.

د راپورونو له مخې، دغه برید د لبنان په جنوبي سیمه «صیرالغربیه»کې ترسره شوی دی.

اسراییلي پوځ ویلي، چې معتوق د حزب‌الله د هغو قوماندانانو له ډلې و، چې د اسراییل پر ضد یې د پوځي عملیاتو په همغږۍ کې مهم رول درلود.

یاد برید په داسې حال کې شوی چې په وروستیو میاشتو کې د اسراییلاو حزب‌الله ترمنځ د سرحدي جګړو او ډزو شدت زیات شوی دی.

راپور زیاتوي، ټرمپ دا وړاندیز د سپینې ماڼۍ په یوه وروستي ملاقات کې د اروپايي مشرانو او د اوکراین د ولسمشر سره شریک کړی دی.

د سرچینو په وینا، د ټرمپ وړاندیز د ۱۳۰۰کیلومتري حایلي سیمې د څارنې لپاره د چیني سرتېرو د استولو په اړه و.

ویل کېږي چې ورته نظر له دې مخکې د روسیې ولسمشر ولادیمیر پوتین له خوا هم وړاندې شوی و.

دغه څرګندونې په داسې وخت کې مطرح کېږي چې د اوکراین جګړه لاهم روانه ده او د سولې هر ډول وړاندیز د نړیوالو بحثونو د تمرکز ټکی ګرځېدلی دی.

مسعود پزشکیان له یوې ایراني رسنیۍ سره په مرکه کې، چې د جمعې په ورځ (د وږي په ۷مه) خپره شوې زیاته کړې، «پر حجاب باور لري او په کور کې یې د کورنۍ ټول غړي چادري پر سر کوي، خو دا د نورو کسانو د نفي کولو په معنا نه ده.»

نوموړی وايي، «واقعیت دا دی زه بلد نه وم چې هغه عملي کړم.» او همداراز زیاتوي، «زما باور دا وو که چېرې اقدام وشي ښايي هېواد بل لور ته لاړ چې بیا به یې مدیریت کول شونی نه وي.»

دغه څرګندونې په داسې حال کې دي، چې په ایران کې یو شمېر ښځې او نجونې د پړوني نه پر سر کول د ازادۍ نښه بولي خو په دغه هېواد کې د ارشاد په نوم یوه اداره فعاله ده او په ښارونو کې هغه ښځې او نجونې نیسي چې پړوني نه پر سر کوي.