برېټانیا کې بند افغانان: نه دلته پاتې کېدای شو او نه هم بېرته افغانستان ته ستنېدای شو

دغه انسټیټیوټ په خپل کلني راپور کې د نړۍ ۱۶۳ هېوادونه ارزولي دي. دغه هېوادونه د امنيتي وضعیت، کورنیو شخړو، سپکو وسلو ته د لاسرسي او سیاسي ټیکاو له مخې ډلبندي شوي دي.

تېر کال افغانستان په دې نوملړ کې ۱۶۰م ځای ځایګی لاره؛ خو سږکال تر پخوا دوه درجې امن بلل شوی دی.

افغانستان د سوېلي اسیا یوازینی هېواد دی، چې سپکو وسلو ته د لاسرسي، جرمونو، سیاسي بې‌ثباتۍ، سیاسي ترور، د کډوالو او بې‌ځایه شویو خلکو وضعیت او پوځي لګښتونو ته په کتو سره ټيټې نمرې ورکول شوې دي.

تر افغانستان وروسته یمن، کانګو، سوډان او اوکراین د نړۍ ناامنه هېوادونو ګڼل شوي دي.

د پاکستان له لوري د ورکړل شوي ضرب‌الاجل له رارسېدو وړاندې ګڼې افغانې کورنۍ د جبري ستنېدو له وېرې په خپله خوښه له پاکستانه وتلي دي.

مراد چې له څه باندې درېیو لسیزو راهیسې په پاکستان کې اوسېده او اوس تازه افغانستان ستون شوی وايي، که څه هم له پاکستانه د وتلو پرېکړه ورته اسانه نه وه؛ خو بله لار یې نه لرله.

نوموړی وايي، که څه هم په دې پوهېږي چې افغانستان دا مهال له ګڼو ننګونو سره مخامخ دی؛ خو دا څو شپې یې د پولیسو له لوري د نیولو او شړولو له ډاره پرته تېرې کړې دي.

هغه زیاته کړې:« شاوخوا دېرش کاله مې پاکستان کې ژوند وکړ، بچي مې هلته ستر شول، زه خپله ډېر ماهره اشپز یم هلته مې هم رسټورانټ لاره ګوزاره مې روانه وه؛ بس نور نه کېده او وطن ته د راتګ پرېکړه مې وکړه.»

په پاکستان کې د افغان کډوالو شورا د معلوماتو له مخې؛ په وروستیو کې هره ورځ سلګونه کورنۍ له پاکستانه افغانستان ته ستنېږي.

تمه کېږي، چې د افغان کډوالو د اېستلو په اړه د پاکستان له‌خوا د ورکړل شوي ضرب الاجل له پای ته رسېدو سره سم د پاکستان حکومت عملي اقدامات پیل کړي.

وړاندې د پاکستان حکومت په زغرده دا اعلان کړی و، چې د هغوی پر وړاندې به جدي اقدمات وکړي چې په پاکستان کې د اوسېدو قانوني اسناد نه لري.

داسې ښکاري، چې پر پاکستان د کډوالو په چارو کې د ملګرو ملتونو د عالي کمېشنرۍ او نورو بېلابېلو اړخونو له لوري فشارونو هم تراوسه پایله نه‌ده ورکړې او نږدې یو نیم مېلیون افغان کډوال د شړلو له جدي ګواښ سره مخامخ دي.

نوموړي د یکشنبې په ورځ (د وږي ۹مه) په خپله اېکس پاڼه کې په تلویحي توګه طالبانو ته په خطاب کې ویلي: «امریکا او پاکستان یې واکمن د ښځو پر عکسونو او پر شاعرۍ بندیزلګولو بوخت کړي.»

نوموړي زیاته کړې، چې «ښکېلاک تل له وسلې سره نه راځي، په جهل او خرافاتو اخته کول د ښکېلاک معاصره وسله ده.»

لېوال د طالبانو هغې پرېکړې ته چې له مخې یې په تذکره کې د ښځینه و د عکس لګول ناروا بللي په اشارې سره وايي: «ولس وږی دی، وزګار دی، بې آبه دی، بې ښوونځي او بې پوهنې دی. افغانانې له خپلو انساني حقونو بې برخې دي.»

طالبانو د مشاعرو د تنظیم په قانون کې شاعران له عاشقانه شعر لیکلو او ویلو او همداراز د هبت الله د فرمانونو، حکمونو او پرېکړو له نقد کولو په جدي توګه منع کړي او همداراز یې خبرداری ورکړی، چې له سرغړونکو سره به جدي چلند وشي.

د طالبانو دغې پرېکړې تر دې مخکې هم ګڼ غبرګونونه راپارولي وو او لېوال هم د خپلې لیکنې په پای کې ویلي، «ګورئ، چې لا نور به څه ووینئ.»

کونړ او ننګرهار ولایتونه نن شپه شاوخوا ۱۲ بجې سختې زلزلې او ورپسې ټکانونو لړزولي او یو شمېر کسانو ته د مرګ ژوبلې له اوښتو سربېره یو زیات شمېر کورونه هم نړېدلي دي.

محمد رييس محمدي وايي: «د خيريه بنسټونو اتحادیو سمدستي کونړ ته د تګ او د مرستو د برابرولو چمتووالی ښودلی.»

په دغې زلزله کې ډېره مرګ ژوبله د کونړ ولایت په نورګل ولسوالۍ کې رامنځته شوې او د ننګرهار په درهء نور ولسوالۍ کې هم یو شمېر کسانو ته مرګ ژوبله اوښتې ده.

په کونړ کې د یادې زلزلې او ورپسې ټکانونو له امله څه باندې ۱۰۰ کسان روغتیايي مرکزونو ته لېږدول شوي او په ننګرهار کې د شوې زلزلې له امله ۹ کسان مړه او ۲۰ نور ټپيان شوي، خو د ځايي اوسېدونکو په وینا، په یاده زلزله کې د اوښتې مرګ ژوبلې کچه تر دې ډېره لوړه ده.

په یادو ولایتونو کې د طالبانو مسوولینو هم ویلي، دغه شمېرې وروستي نه دي او د هرې شېبې په تېرېدو سره پکې بدلون راځي او زیاتېږي.

ویل کېږي، چې یادې زلزلې د پاکستان ځينې سیمې هم لړزولي خو لا تراوسه د احتمالي ځاني او مالي زیانونو په تړاو څه نه دي ویل شوي.

عزیزالله مصطفی زیاتوي، زلزله‌ځپلو سیمو ته د مرستندویه ټيمونو د استولو لپاره له کابل سره هم همغږي شوې ده.

د نن شپې د زلزلې تر ټولو ډېره مرګ‌ژوبله په کونړ کې رامنځته شوې ده | افغانستان انټرنشنل پښتو

په ختیځو ولایتونو او په ځانګړې توګه په ننګرهار او کونړ ولایتونو کې د نن شپې شاوخوا ۱۲ بجو پرله‌پسې زلزلو او ورپسې ټکانونو له امله ګڼه مرګ ژوبله اوښتې، خو لا تر اوسه یې کره شمېر نه دی مشخص شوی او د ټپیانو د لېږدولو بهیر همداراز دوام لري.

د کونړ په ولایتي روغتون کې سرچینو افغانستان انټرنشنل- پښتو ته ویلي، تر اوسه څه باندې ۱۰۰ ټپيان ولایتي روغتون ته لېږدول شوي دي.

له دې سره سم، په ننګرهار کې د یادې زلزلې له امله تر اوسه د ثبت شویو معلوماتو له مخې، ۹ کسان مړه او ۲۰ نور ټپيان شوي او د ځينو روغتیايي حالت هم ډېر نازک ښودل شوی دی.

په ننګرهار کې د پرله‌پسې زلزلو له امله د مړو شمېر ۹ او د ټپیانو شمېر ۲۰ ته رسېدلی دی | افغانستان انټرنشنل پښتو

ځايي خلک بیا وايي، په دغې زلزلې کې یو شمېر کورونه نړېدلي او لا هم ځينې کسان تر کنډوالو لاندې دي او د زلزله‌ځپلو سیمو ډېری خلک له خپلو کورونو وتلي او په ازاده فضا کې شپه سبا کوي.