طالبانو په کونړ او ۱۱ نورو ولایتونو کې د تېز باران او سېلابونو راوتلو اټکل کړی

په کابل کې څو باخبره سرچینو نن سې شنبه، د وږي ۱۱مه، وویل چې د ولسي جرګې پخوانی غړی حیدر جان نعیمزوی تېره پنجشنبه د کابل نظارت خونې ته لېږل شوی او هلته زنداني دی.

د نعیمزوي د کورنۍ سرچینې هم د هغه نیول کېدل تاییدوي او وايي چې د طالبانو د عدلیې وزیر عبدالحکیم شرعي د دولتي ځمکو د غصب په نامه د کوچیانو مشران ځوروي.

دوی زیاته کړه:« دا دویم ځل دی، چې د طالبانو د عدلیې وزیر عبدالحکیم شرعي په امر حیدرجان نعیمزوي زنداني کېږي خو تېرځل یې په وزارت کې شخصي زندان ته اچولی و، اوس د کابل په نظارت خانه کې بندي دی.»

د ترلاسه شویو معلوماتو پر بنسټ، طالبانو د ولسي جرګې غړی حیدرجان نعیمزوی په ضمانت خوشې کړی و او ټینګار پرې شوی و، چې کوچیان باید ناندریزې ځمکې خالي کړي.

د ځینو کوچیانو مشرانو استلال دا دی، چې د طالبانو د عدلیې وزیر په خپل دغه چلند سره قومي دښمني پالي او د تېرو حکومتونو د مشرانو له خوا د ورکړل شويو فرمانونو پر بنسټ ځمکې غصب بولي.

نږدې دوه کال وړاندې په کابل کې سرچینو افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې د طالبانو د عدلیې وزیر شیخ عبدالحکیم شرعي د عدلیې وزارت په ودانۍ کې شخصي زندان جوړ کړی دی او د ولسي جرګې پخوانی غړی حیدر جان نعیمزوی یې په دغه شخصي زندان کې زنداني کړی دی.

د طالبانو عدلیې وزیر د افغانستان انټرنشنل دې راپور ته غبرګون وښود او ویې ویل، چې عبدالحکیم شرعي د طالبانو د مشر د حکم له مخې صلاحیت لري چې د ځمکو غاصبان د لسو ورځو لپاره بندي کړي.

د یادونې وړ ده، تېر کال د کوچیانو ځینو مشرانو له افغانستان انټرنشنل سره د یولړ اسنادو په شریکولو سره وویل چې عبدالحکیم شرعي د کوچیانو د استوګنې په تړاو د پخواني ولسمشر کرزي حکمونه نه مني.

تر اوسه پورې د طالبانو عدلیې وزارت د مخکینۍ ولسي جرګې د پخواني غړي حیدرجان نعیمزوی د نیول کېدو په اړه څه نه دي ویلي.

هغه زیاته کړې، چې د پښتونخوا ایالتي حکومت به له فډرالي حکومت سره په دې برخه کې هیڅ ډول همکاري ونه کړي. د پښتونخوا د قانون وزیر افتاب عالم د ایالتي اسمبلۍ تر غونډې وروسته خبريالانو ته وویل:« موږ د فډرالي حکومت دې کار سخت خواشيني کړي یو.»

د هغه په وینا؛ په داسې حالاتو کې له پاکستانه د افغانانو اېستل نه یوازې دا چې مناسب کار نه دی، بلکې د انساني ارزښتونو خلاف عمل دی.

هغه وایي:« په افغانستان کې د وروستۍ زلزلې له امله زرګونه کورنۍ ځپل شوې او غمجنې دي؛ په داسې غمجن وضعیت کې د انسانيت غوښتنه دا ده، چې موږ له خپل ګاونډي هېواد سره مرسته وکړو.»

تر دې مخکې د پاکستان تحريک انصاف ګوند مشر عمران خان هم له پاکستانه د افغان کډوالو اېستل غندلي و.

دا په داسې حال کې ده، چې تېره ورځ د پاکستان په بېلابېلو برخو کې د افغان کډوالو د اېستلو درېیمه څپه پیل شوه.

په اعلامیه کې راغلي، د نړۍوالو ستراتیژیکو حقوقي دعوو شورا (GSLC) د بشري حقونو له ګڼو مدافعینو او سازمانونو سره یوځای د پاکستان له حکومته غوښتنه کړې چې ژر تر ژره دې د دغه کډوالو اېستل ودروي او د هغو کډوالو خوندیتوب دې یقیني کړي چې په افغانستان کې له ګواښ سره مخ دي.

د دغې شورا مشرې ویلي: «باید موږ پر دې حساس وخت سترګې پټې نه کړو. همدا اوس په افغانستان کې څو مېلیونه خلک د ځورونې او ان د مرګ له ګواښ سره مخ دي؛ که چېرې دغه کډوال بېرته افغانستان ته واستول شي، د طالبانو له‌خوا له ګواښ سره مخ کېږي.»

د اعلامیې له مخې:« پاکستان له کلونو راهیسې د مېلیونونو افغانانو کوربه‌توب کړی او خپله سخاوت یې ښودلی دی. موږ له حکومته غواړو، چې همدا دود وساتي او د افغانانو اېستل ودروي.»

په اعلامیه کې راغلي، افغانستان له بشري ناورین سره مخ دی. ښځې، ماشومان، د مدني ټولنو غړي، خبریالان او مخالف سیاسيون اوس هم د طالبانو له‌خوا د ځورونې او تاوتریخوالي سره مخ دي.

دا په داسې حال کې ده، چې د پاکستان حکومت له‌خوا ۱.۴ مېلیونه افغان کډوالو ته ورکړل شوی ضرب‌الاجل تېره ورځ پای ته ورسېده او ورسره هم‌مهاله د دغه هېواد په بېلابېلو برخو کې د هغوی د اېستلو عملیات پيل شول.

په کابل کې سرچینو ویلي، چې نوموړی (د زمري په ۲۴مه نېټه) کابل ته ستون شو او دوه ورځې وروسته لادرکه شو. د نعیمي کورنۍ د هغه له ورکېدو نږدې دوه اونۍ وروسته د نوموړي مړی د کابل عدلي طب له ریاسته موندلی دی.

د ځايي سرچینو په وینا؛ د مړي په سر او غاړه کې د دوه ډزو نښې ښکارېدې، کیڼ لاس یې مات شوی او په بدن یې د شکنجې نښې هم لیدل کېدې. د نعیمي د مړي هغه انځورونه چې افغانستان انټرنشنل ته رسېدلي، د هغه پر تندي او پزې د ټپونو نښې لیدل کېږي.

سرچینو ویلي، د هغه د لاسونو له شینوالي داسې ښکاري چې د شکنجې پر مهال د هغه لاسونه شاته تړل شوي وو. عبدالولي نعیمي واده کړی و او څلور ماشومان ترې پاتې دي.

تر اوسه طالبانو د دغه پخواني پوځي د وژل کېدو په اړه څه نه‌دي ویلي.

د «رواداري» په نوم د بشري حقونو سازمان شپږ میاشتنی راپور ښيي، چې د طالبانو تر واک لاندې افغانستان کې په لومړیو شپږو میاشتو کې ناقانونه وژنې تر تېر کال ۳۰ سلنه ډېرې شوې دي.

که څه هم طالبانو د کابل تر نیولو وروسته عمومي عفوه اعلان کړه؛ خو د دغې ډلې غړو دغه ژمنه عملي نه کړه او د عفوې تر اعلان وروسته بیا تر دې دمه د پخواني حکومت سلګونه امنیتي سرتېري وژل شوي دي.

ایران او پاکستان سږکال تر دوه مېلیونو ډېر افغان کډوال اېستلي دي. په اېستل شویو کډوالو کې د افغانستان د پخواني حکومت امنیتي ځواکونه هم شامل دي، چې په خپل هېواد کې له نیول کېدو، شکنجو او د مرګ له ګواښ سره مخ دي.

یار احمدي د ایران له دولتي ټلوېزیون سره په خبرو کې ویلي: «ځیني کسان چې افغانستان ته ستانه شوي وو، بېرته ایران ته راغلي دي. د بېلګې په توګه، یو کس ۲۰ځله شړل شوی خو بیا یې ځان ایران ته رسولی او اوس یې دوسیه په محکمه کې روانه ده.»

د نوموړي په وینا، ټول هغه افغان کډوال چې تر راتلونکو لسو ورځو کې د لېږد مرکزونو ته ورنشي، د نیول کېدو له ګواښ سره به مخ شي.

هغه په خپلو څرګندونو کې وویل:«ځیني فکر کوي چې دلته پاتې کېدای شي، خو زه په څرګنده وایم چې دا هېڅکله امکان نه لري.»

یار احمدي همدارنګه زیاته کړه، له هغو شبکو سره هم قانوني چلند شوی چې د غېرقانوني کډوالو لپاره یې د ایران د بانکونو کارټونه او یا د مخابراتي سیمکارټونو اسانتیاوې برابرولې.

په ورته وخت کې، له ایران څخه د افغان کډوالود جبري اېستلو په وروستیو څپو کې ګڼ کسان شکایت کوي، چې نه یوازې یې مزدوري یا د کار مزد ورکړل شوی نه دی، بلکې د کورونو کرایه‌ورکونکو ته د تضمین ورکړل شوې پیسې یې هم نه دي ترلاسه کړي.

یار احمدي د دې شکایتونو په تړاو وویل، چې دغه کسان کولای شي د وړیا وکیل په مرسته چې یا د افغانستان د کونسلي برخو له لارې ورپېژندل کېږي او یا د خپلو خپلوانو له منځه غوره کېږي، د خپلو قضیو تعقیب وکړي.

هغه ټینګار وکړ، چې دا مسایل یوازې د ایران د قضایي قوې په صلاحیت پورې تړلي دي او د کورنیو چارو وزارت یوازې د اداري همغږۍ رول لري.

د نړۍوالو سازمانونو د معلوماتو له مخې، یوازې د روان کال له پیل راهیسې ایران له یو نیم میلیونه زیات افغانان په اجباري ډول له خپلې خاورې شړلي دي.