پاکستان د افغان محصلینو لپاره ۴۵۰۰ تحصیلي بورسونه اعلان کړل

د معلوماتو له مخې، مجتبی محمدي له نیول کېدو شاوخوا یوه اوونۍ وړاندې له ایران څخه په جبري ډول اېستل شوی و. هغه له کلونو راهیسې د بشري حقونو د دفاع، عدالت غوښتنې او د بیان د ازادۍ په برخه کې فعالیت کړی و او په ایران کې د افغان کډوالو د مدني حقونو له مدافعانو بلل کېده.

مدني ټولنې وایي، د طالبانو له خوا د هغه ناڅاپي نیول په افغانستان کې د بشري فعالانو پر وړاندې د «زیاتېدونکو فشارونو یوه بېلګه» ده او دا د مدني ټولنې د غږ خاموشه کولو هڅه ښيي.

د دوی په وینا، د محمدي نیول یوازې د یوه کس پر شخصي ازادیو تېری نه دی، بلکې د هغو هڅو د ځپلو معنا هم لري، چې د ټولنې د هوساینې او د بشري ارزښتونو د خوندي کولو لپاره ترسره کېږي.

په خبرپاڼه کې راغلي: «د بشري حقونو بنسټونه په ټینګار سره غوښتنه کوي چې د احمد مجتبی محمدي د نیولو قانوني وضاحت دې وړاندې شي او هغه دې سمدستي خوشې شي.»

خبرپاڼه زیاتوي، چې د بشري فعالانو د ځورونې، ګواښ او بندي کولو دوام کولای شي د افغانستان د مدني ټولنې راتلونکی له جدي ګواښونو سره مخامخ کړي.

طالبانو لا تر دې مهاله د احمد مجتبی محمدي د نیولو په تړاو په رسمي ډول څه نه دي ویلي.

له ۲۰۲۱ کال راهیسې کله چې طالبان یو ځل بیا په افغانستان کې واک ته رسېدلي، د بشري حقونو فعالان، د ښځو د حقونو مدافعین، خبریالان او د مدني ټولنو غړي په دوامداره ډول له فشارونو او ګواښونو سره مخ دي.

ګڼ شمېر فعالان د طالبانو له لوري پرته له محکمې او قانوني پروسې نیول کېږي او ان د ډېرو نیول شویو کسانو کورنۍ نه پوهېږي چې هغوی چېرته ساتل کېږي.

ځینې فعالان وروسته له څو میاشتو درنو شرایطو او جبري اعتراف سره خوشې شوي، خو بیا هم د پلټنو او ګواښ لاندې وي.

د تېر جمهوري نظام د عامې روغتیا پخوانی وزیر فیروزالدین فیروز د طالبانو له واکمنېدو وروسته لومړی پاکستان، بیا ترکیې او په ۲۰۲۳ کال کې بریتانیا ته ولاړ او هلته یې د پناه غوښتنه وکړه.

ډیلي میل ورځپاڼې ویلي، چې ۵۸ کلن فیروزالدین فیروز دمګړۍ د برېتانیا په ډورسیټ بورنموت کې اوسیږي، خو د پناه غوښتنه یې رد شوې ده.

په راپور کې ویل شوي چې د نوموړي د پناه غوښتنه ځکه رد شوې، چې هغه په بریتانیا کې د افغان وګړو د مېشتېدو پروګرام له تړل کېدو وروسته د پناه غوښتنه کړې وه.

فیرزالدین فیروز اوس د حکومت د یادې پرېکړه پر وړاندې د استناف غوښتنه کړې ده.

نوموړی به د پرېکړې تر روښانتیا پورې د هغو درېیو هوټولو له ډلې په یوه کې اوسېږي چې د بریتانیا د کورنیو چارو وزارت له خوا د پناه غوښتونکو د ځای پر ځای کولو لپاره ځانګړي شوي دي.

خو د یادو هوټلونو مخې ته هره اوونۍ د کډوالو ضد لاریونونه کېږي. فیروز الدین فیروز ویلي، چې لاریون کوونکي د «شیطان» خطاب ورته کوي او له هېواده د وتلو غوښتنه ترې کوي.

فیرزوالدین فیروز ویلي:«زه باور لرم چې بریتانیا د دیموکراسۍ او د ښځو او بشري حقونو ملاتړ کوي او زه غواړم د همدې ارزښتونو برخه اوسم. زه په دې باور لرم چې د جنسیت، دین یا قوم په نظر کې نیولو پرته باید د خلکو درناوی وشي، د خلکو ژوند وژغورل شي او خلک ځواکمن شي.»

د تېر جمهوري نظام د عامې روغتیا وزیر دمګړۍ له ځايي موسسو سره د بې کوره کسانو د ملاتړ په همکارۍ بوخت دی.

نوموړي ویلي که د پناه غوښتنه یې ومنل شي، له ځايي شوراګانو سره به د بې کوره کسانو د ملاتړ لپاره خپلي طبي تجربې شریکې کړي.

فیروزالدین فیروز وايي، د طالبانو له واکمنېدو وروسته یې کور او بانکي حسابونه ضبط شول او دی د هغوی د ځورونو له وېرې اړ شو چې افغانستان پرېږدي.

دغه مرکز زیاتوي چې له یادو دروازو څخه یوه د ښورندام او ترنک له پله، دویمه د باغ له پله، درېیمه د کوتل مرچې له لارې، څلورمه د ښار د کمانډو په سیمه کې او پنځمه د سپین بولدک ولسوالۍ د حوت له غره سره جوړیږي.

د بلخ ولایت د معلوماتو او رسنیو مرکز وایي چې یادې دروازي بلخ کې د کام اير شرکت، مزار هوټل، غضنفر ګروپ، سید کریم اغا، بشیر نوید ګروپ رییس خیرالدین مایل او ګڼو نورو تجارانو په مالي لګښت جوړیږي.

دغه مرکز وایي چې ددې دروازو کار پیل شوی او موخه یې د شمال او سویل خلکو یووالی او اتحاد دی.

د دې ساتونکو تړون له یوې خصوصي امنیتي کمپنۍ سره و، خو دولت تر دې مخکې استدلال کړی و چې هغوی یې رسمي کارکوونکي نه دي او د خوندیتوب مسوولیت یې نه لري.

محکمې دا استدلال رد کړ او و یې ویل چې دا تړون د لنډمهاله کاري ادارو له لارې ګومارنې ته ورته دی او په دې حالت کې دولت د ګواښونو پر وړاندې د ساتونکو په تړاو مسوول دی.

محکمې ټینګار کړی چې دغه ساتونکي د طالبانو له خوا د "همکارانو" په توګه ګواښل کېږي او ژوند یې له دوامداره ګواښ سره مخ دي.

محکمې نیوکه کړې چې هالنډي چارواکو د ۲۰۲۱ کال په اګست کې د هالنډ سفارت هنګریایي ساتونکي تخلیه کړل، خو افغان ساتونکي یې پرېښودل، چې دا "ممنوع توپیر" بلل شوی.

په پرېکړه کې راغلي: «هالنډي حکومت د ساتونکو پر وړاندې خپله د پاملرنې وجیبه ترسره نه کړه او غیر قانوني عمل یې وکړ.»

د اپوزیسیون ګوندونو د دولت دریځ ناعادلانه بللی او ویلي یې دي چې هېواد یې د افغان ساتونکو د خوندیتوب اخلاقي مسوولیت لري.

په جولای میاشت کې پخوانیو افغان ساتونکو ویلي و چې دوی لا هم هره ورځ له جدي ګواښونو سره مخ دي.

د دوی له ډلې یو تن NOS ته ویلي: «موږ د هغوی لپاره کار کړی، اوس چې موږ له خطر سره مخ یو، تمه لرو ژر تر ژره موږ خوندي ځای ته ورسوي.»

د طالبانو د کورنیو چارو وزارت د خبرپاڼې له مخې، نیول شويو کسانو هڅه کوله چې یاد تاریاک په یوه کرولا موټر کې په ماهرانه ډول ځای پر ځای کړي او له تاله و برفک ولسوالۍ څخه یې د بامیان ولایت پر لور انتقال کړي.

خبرپاڼه زیاتوي، چې د شکمنو کسانو له درکه یو میل کلاشنکوف هم د پولیسو لاس ته ورغلی دی.

د طالبانو له بیا ځلي واک ته رسېدو وروسته، که څه هم د نشه‌يي موادو د کر او قاچاق پر ضد پراخ کمپاینونه اعلان شوي، خو د ملګرو ملتونو راپورونه ښيي چې قاچاق لا هم د یو شمېر کسانو لپاره د عاید مهمه سرچینه پاتې ده.