د بشري حقونو فعال احمد مجتبی محمدي له ۹ ورځو راهیسې د طالبانو په بند کې دی

د تېر جمهوري نظام د عامې روغتیا پخوانی وزیر فیروزالدین فیروز د طالبانو له واکمنېدو وروسته لومړی پاکستان، بیا ترکیې او په ۲۰۲۳ کال کې بریتانیا ته ولاړ او هلته یې د پناه غوښتنه وکړه.

ډیلي میل ورځپاڼې ویلي، چې ۵۸ کلن فیروزالدین فیروز دمګړۍ د برېتانیا په ډورسیټ بورنموت کې اوسیږي، خو د پناه غوښتنه یې رد شوې ده.

په راپور کې ویل شوي چې د نوموړي د پناه غوښتنه ځکه رد شوې، چې هغه په بریتانیا کې د افغان وګړو د مېشتېدو پروګرام له تړل کېدو وروسته د پناه غوښتنه کړې وه.

فیرزالدین فیروز اوس د حکومت د یادې پرېکړه پر وړاندې د استناف غوښتنه کړې ده.

نوموړی به د پرېکړې تر روښانتیا پورې د هغو درېیو هوټولو له ډلې په یوه کې اوسېږي چې د بریتانیا د کورنیو چارو وزارت له خوا د پناه غوښتونکو د ځای پر ځای کولو لپاره ځانګړي شوي دي.

خو د یادو هوټلونو مخې ته هره اوونۍ د کډوالو ضد لاریونونه کېږي. فیروز الدین فیروز ویلي، چې لاریون کوونکي د «شیطان» خطاب ورته کوي او له هېواده د وتلو غوښتنه ترې کوي.

فیرزوالدین فیروز ویلي:«زه باور لرم چې بریتانیا د دیموکراسۍ او د ښځو او بشري حقونو ملاتړ کوي او زه غواړم د همدې ارزښتونو برخه اوسم. زه په دې باور لرم چې د جنسیت، دین یا قوم په نظر کې نیولو پرته باید د خلکو درناوی وشي، د خلکو ژوند وژغورل شي او خلک ځواکمن شي.»

د تېر جمهوري نظام د عامې روغتیا وزیر دمګړۍ له ځايي موسسو سره د بې کوره کسانو د ملاتړ په همکارۍ بوخت دی.

نوموړي ویلي که د پناه غوښتنه یې ومنل شي، له ځايي شوراګانو سره به د بې کوره کسانو د ملاتړ لپاره خپلي طبي تجربې شریکې کړي.

فیروزالدین فیروز وايي، د طالبانو له واکمنېدو وروسته یې کور او بانکي حسابونه ضبط شول او دی د هغوی د ځورونو له وېرې اړ شو چې افغانستان پرېږدي.

دغه مرکز زیاتوي چې له یادو دروازو څخه یوه د ښورندام او ترنک له پله، دویمه د باغ له پله، درېیمه د کوتل مرچې له لارې، څلورمه د ښار د کمانډو په سیمه کې او پنځمه د سپین بولدک ولسوالۍ د حوت له غره سره جوړیږي.

د بلخ ولایت د معلوماتو او رسنیو مرکز وایي چې یادې دروازي بلخ کې د کام اير شرکت، مزار هوټل، غضنفر ګروپ، سید کریم اغا، بشیر نوید ګروپ رییس خیرالدین مایل او ګڼو نورو تجارانو په مالي لګښت جوړیږي.

دغه مرکز وایي چې ددې دروازو کار پیل شوی او موخه یې د شمال او سویل خلکو یووالی او اتحاد دی.

د دې ساتونکو تړون له یوې خصوصي امنیتي کمپنۍ سره و، خو دولت تر دې مخکې استدلال کړی و چې هغوی یې رسمي کارکوونکي نه دي او د خوندیتوب مسوولیت یې نه لري.

محکمې دا استدلال رد کړ او و یې ویل چې دا تړون د لنډمهاله کاري ادارو له لارې ګومارنې ته ورته دی او په دې حالت کې دولت د ګواښونو پر وړاندې د ساتونکو په تړاو مسوول دی.

محکمې ټینګار کړی چې دغه ساتونکي د طالبانو له خوا د "همکارانو" په توګه ګواښل کېږي او ژوند یې له دوامداره ګواښ سره مخ دي.

محکمې نیوکه کړې چې هالنډي چارواکو د ۲۰۲۱ کال په اګست کې د هالنډ سفارت هنګریایي ساتونکي تخلیه کړل، خو افغان ساتونکي یې پرېښودل، چې دا "ممنوع توپیر" بلل شوی.

په پرېکړه کې راغلي: «هالنډي حکومت د ساتونکو پر وړاندې خپله د پاملرنې وجیبه ترسره نه کړه او غیر قانوني عمل یې وکړ.»

د اپوزیسیون ګوندونو د دولت دریځ ناعادلانه بللی او ویلي یې دي چې هېواد یې د افغان ساتونکو د خوندیتوب اخلاقي مسوولیت لري.

په جولای میاشت کې پخوانیو افغان ساتونکو ویلي و چې دوی لا هم هره ورځ له جدي ګواښونو سره مخ دي.

د دوی له ډلې یو تن NOS ته ویلي: «موږ د هغوی لپاره کار کړی، اوس چې موږ له خطر سره مخ یو، تمه لرو ژر تر ژره موږ خوندي ځای ته ورسوي.»

د طالبانو د کورنیو چارو وزارت د خبرپاڼې له مخې، نیول شويو کسانو هڅه کوله چې یاد تاریاک په یوه کرولا موټر کې په ماهرانه ډول ځای پر ځای کړي او له تاله و برفک ولسوالۍ څخه یې د بامیان ولایت پر لور انتقال کړي.

خبرپاڼه زیاتوي، چې د شکمنو کسانو له درکه یو میل کلاشنکوف هم د پولیسو لاس ته ورغلی دی.

د طالبانو له بیا ځلي واک ته رسېدو وروسته، که څه هم د نشه‌يي موادو د کر او قاچاق پر ضد پراخ کمپاینونه اعلان شوي، خو د ملګرو ملتونو راپورونه ښيي چې قاچاق لا هم د یو شمېر کسانو لپاره د عاید مهمه سرچینه پاتې ده.

نوموړي تازه له پاکستانۍ اېکسپرېس ټربیون ورځپانې سره په خبرو کې ویلي، چې له دغو ډلو شته ګواښ باید هېڅکله کم ونه ګڼل شي او د له‌منځه وړلو لپاره یې باید اقدام وشي.

هغه وایي:« موږ داسې معلومات لرو، چې پاکستان او چین په افغانستان کې د ترهګرو ډلو د حضور په اړه په دوامداره او منظمه توګه له طالبانو سره خپلې اندېښنې شریکې کړې دي؛ که څه هم د طالبانو حکومت په رسمي توګه دغه موضوع رد کړې، خو زموږ په باور باید دغه دواړه هېوادونه شته ستونزې حل کړي.»

دغه روسي چارواکي همدا راز ویلي، چې د طالبانو له حکومته باید کافي ملاتړ وشي؛ څو دوی په خپله خاوره کې له سخت دریځۍ سره مبارزه وکړي. کابلوف ټینګار کړی، چې افغانستان باید له ګاونډیو سره هغه موضوعات چې حساس دي او د شخړې لامل کېدای شي؛ په سوله‌ییزه توګه حل کړي.

د افغانستان لپاره د روسیې ځانګړي استازي همدا راز ویلي، چې د طالبانو په رسمیت پېژندنه کې د سیاسي او اقتصادي لاملونو سربېره امنیتي هغه هم په پام کې نیول شوي دي. کابلوف د یوې پوښتنې په ځواب کې چې ایا نور هېوادونه به طالبان په رسمیت وپېژني وویل، چې دا به د نړۍ لپاره اسانه کار نه‌وي.

کابلوف له اېکسپرېس ټربیون سره په خبرو کې همدا راز د افغانستان په ختیځو ولایتونو کې د مرګونې زلزلې په اړه هم خواخوږي ښودلې او ویلي یې دي، چې روسیه د افغانستان له خلکو او د طالبانو سره په دې لوی غم کې ځان شریک ګڼي.