د پاکستان بندي پخواني لومړي وزیر عمران خان د افغانستان د اوسني حاکم نظام د مخالفانو د خوشحالولو لپاره د دغه هېواد د پوځ د مشر عاصم منیر روانې هڅې د کمعقلۍ ښکارندوی وبللې او زیاته یې کړه، عاصم منیر هلته چې باید اړیکې ښې کړي، په قصدي ډول یې خرابوي.
د پاکستان بندي پخواني لومړي وزیر د دغه هېواد پر حکومت او په ځانګړې توګه د پوځ پر مشر عاصم منیر د نیوکو په لړ کې د دوشنبې په ورځ (د وږي ۱۷مه) په خپله اېکس پاڼه لیکلي: «عاصم منیر د افغانستان د اوسني حکومت د مخالفانو د خوشحالولو هڅې د کمعقلۍ ښکارندويي کوي. زموږ په وخت کې په سیمه کې رامنځته شوې سوله له منځه وړي؛ هلته چې زموږ اړیکې باید ښې وای، په قصدي ډول خرابېږي.»
عمران خان یو ځل بیا له پاکستانه د افغان کډوالو د اېستنې پر بهیر له نیوکو سربېره خپله ژوره خواشیني څرګنده کړې او په وینا یې د کرښې په ها غاړه کې زلزله شوې او په اوسنیو شرایطو کې د دې پر ځای چې د مرستو لاس ورکړل شي، ستونزې لاپسې پړسول کېږي.
خان زیاته کړې: «زه علي امین ګنډاپور (د خېبر پښتونخوا اعلی وزیر) ته ځانګړې سپارښتنه کوم چې افغانستان ته لاړ شي او له مقابل لوري سره د دوه اړخیزو مسایلو په تړاو خبرې وکړي، څو وضعیت له دې ډېر خراب نه شي.»
تر دې مخکې علي امین ګنډاپور هم د کرښې په دواړو غاړو کې د ستونزو د حلولو په موخه افغانستان ته د تګ په تړاو څرګندونې کړې وې، خو د پاکستان مرکزي حکومت په هغه وخت کې دغه چاره د مرکزي دولت کار بللی و، خو عمران خان اوس د پوښتنې په ډول مطرح کوي: «جعلي وفاقي حکومت باید دې ته ځواب ووايي، مریم نواز جاپان او ټایلند ته تللې شي، نو ولې د خېبرپښتونخوا اعلی وزیر د خپل ولایت د سولې لپاره افغانستان ته نه شي تللی؟»
د نوموړي په وینا، په خېبر پښتونخوا کې د پوځ او ډرون بریدونه او ورسره د ځايي اوسېدونکو بې ځایه کول په اصل کې د تحریک انصاف ګوند له لوري د سیمه ییزې حکومتولۍ د ننګونو لپاره روان دي او زیاتوي، چې د خېبرپښتونخوا اعلی وزیر باید د دغو عملیاتو مخه ونیسي او یاد عملیات د ځايي اوسېدونکو په زیان ګڼي.
نوموړي په اډیاله زندان کې د خپل وضعیت په اړه وايي، په دوامداره توګه په انفرادي سلولونو کې ساتل کېږي، له یوه کال راهیسې یې شخصي ډاکټر ته د دې اجازه نه ده ورکړل شوې چې معاینه یې کړي، د کورنۍ غړي او وکیلان یې له لیدو څخه منع شوي او همداراز له یو نیم کال راهیسې د خپلو سیاسي ملګرو د لیدو اجازه نه ده ورکړل شوې.
د کونړ د پوهنې ریاست چارواکي وايي، چې د زلزلې له امله په ټول کونړ کې ۱۵۷زره او ۷۴زدهکوونکي له زدهکړو بېبرخې شوي دي.
دغه شمېر زدهکوونکي د ښوونځیو د نړېدو او یا هم د سختو زیانونو له امله نه شي کولای د نویو درسي چارو پیل وکړي.
په دغه ولایت کې د طالبانو د پوهنې رییس محبالله حیدري وایي، چې د دغې زلزلې په پایله کې ۳۹۱زدهکوونکي او درې تنه ښوونکي مړه شوي دي. همداراز، ۷۶۰زدهکوونکي او شل ښوونکي ټپیان شوي دي.
د ده په وینا، دغه مرګ ژوبله د سیمې د پوهنیز وضعیت لپاره یو ستر ناورین بلل کېږي، ځکه چې زرګونه کورنۍ د خپلو ماشومانو د راتلونکي په اړه له اندېښنو سره مخ دي.
د کونړ د پوهنې ریاست د تازه شمېرو پر بنسټ، په یاد ولایت کې ۵۳ښوونځي په بشپړ ډول نړېدلي او ۲۵۳ښوونځي نیمه ویجاړ شوي دي.
د چارواکو په خبره، که بېړنۍ مرستې و نه شي، نو د نوي تعلیمي کال پیل به له لویو ننګونو سره مخامخ شي.
په څوکۍ ولسوالۍ کې د یوه ویجاړ شوي ښوونځي ښوونکي راز محمد ناصر افغانستان انټرنشنل-پښتو ته وویل: «زموږ د عمرونو هیلې په دې ښوونځیو پورې تړلې وې، خو اوس ماشومان مو د خیمو تر سیوري لاندې ناست دي. موږ ښوونکي خپله هم له روحي صدمو سره مخ یو، ځکه د خپلو زدهکوونکو جنازې مو پر اوږو تر هدیرو وړي دي».
د راپورونو له مخې، د اګسټ د ۳۱مې زلزلې په ټولییز ډول په ختیځ افغانستان کې ۲۲۰۵ کسان مړه کړي او نږدې ۳۶۴۰ نور یې ټپیان کړي دي. په مړه شویو کې د ماشومانو او ښځو شمېر هم د پام وړ دی.
د سیمې اوسېدونکي وايي، چې د ښوونځیو نړېدل او د زدهکوونکو مرګژوبله د پوهنې د راتلونکي لپاره جدي ګواښ دی.
سید رحیم چې درې ماشومان یې په همدې زلزله کې له لاسه ورکړي دي، په ژړغوني غږ افغانستان انټرنشنل-پښتو ته وویل: «زما زړه د خپلو ماشومانو له قبرونو سره ښخ دی. د دوی د راتلونکي خوبونه مې په یوه شپه کنډواله شول. زه نور د ښوونځي د نړېدو غم نه لرم، زما ژوند لا له مخکې نړېدلی دی. خو د نورو ماشومانو لپاره غواړم چې ښوونځي بېرته جوړ شي، څو د نورو کورنیو هیلې زموږ په شان خاورې نه شي».
یو بل تن محمد ولي افغانستان انټرنشنل–پښتو ته وايي: «زما څلور ماشومان وو، دوه مې په زلزله کې له لاسه ورکړل او دوه نوریې اوس د خیمې تر سیوري لاندې ژوند کوي، مکتب خو هسې هم وران شو، خو زه وېرېږم چې د دوی زدهکړې به نیمګړې پاتې شي او راتلونکی یې تیاره شي.»
د سیمې اوسېدونکي ټینګار کوي، چې د ښوونځیو نړېدل د ټولنې د راتلونکي لپاره ستره ضربه ده. یو ځايي دیني عالم مولوي نور الهدا وایي: «د ښوونځي له منځه تلل یوازې د ودانۍ نړېدل نه دي، بلکې د یوې ټولنې د پرمختګ د دروازې تړل کېدل دي.»
د دوی په وینا، زرګونه ماشومان چې باید د نوي کال له پیل سره ښوونځي ته لاړ شي، اوس د سرپناه او خوندیتوب له ستونزو سره مخ دي.
ځايي ښوونکي ټینګار کوي، چې د بېړنیو مرستو او ښوونځیو د بیارغونې پرته به د زدهکړو د دوام امکان خورا ستونزمن شي.
د پوهنې ریاست چارواکي او د سیمې اوسېدونکي له نړۍوالو مرستندویه ادارو غوښتنه کوي، چې د ښوونځیو د بیارغونې او زدهکوونکو د ملاتړ لپاره بېړنۍ مرستې ترسره کړي.
د دوی په وینا، د زدهکړې بهیر ځنډېدل کولی شي د زرګونو ماشومانو پر راتلونکي او د ټولنې پر پرمختګ اوږدمهاله اغېزې ولري.