ادم بولر د نورو امریکايي یرغمل شویو د خوشې کولو لپاره کابل ته تللی

د ټایمز اف انډیا ورځپاڼې راپور ورکړی، چې دا سفر هند ته د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي له احتمالي سفر څخه وړاندې شوی دی؛ هغه سفر چې ښايي د هند او طالبانو د اړیکو په پیاوړتیا کې مرسته وکړي.

راپور زیاتوي، چې نوی ډیلي هڅه کوي د متقي د احتمالي سفر د اسانتیا لپاره د ملګرو ملتونو له امنیت شورا سره خبرې وکړي څو پر هغه د سفر بندیز لرې کړي، خو د طالبانو د عامې روغتیا وزارت مرستیال د ملګرو ملتونو د بندیزونو په نوملړ کې نشته او هند ته د نوموړي سفر د امنیت شورا له اجازې پرته تر سره شوی دی.

په قطر کې د طالبانو د سیاسي دفتر مشر او سفیر سهیل شاهین ټایمز اف انډیا ته ویلي:«اړینه ده چې دواړه هېوادونه خپلې اړیکې لوړې او پیاوړې کړي. د دی لپاره د لوړې کچې سفرونه، په ځانګړي ډول د بهرنیو چارو وزیرانو سفرونه مهم دي. دا به د همکارۍ د بېلابېلو برخو په اړه د بحث زمینه برابره کړي، په ځانګړي ډول د دواړو هېوادونو ترمنځ د سواګرۍ برخه کي.»

په داسې حال کې چې د طالبانو او پاکستان ترمنځ ترینګلتیا ډېره شوې، هند هڅه کوي خپلې اړیکې له طالبانو سره پراخې کړي.

پاکستان، هند او طالبان دواړه تورن کړي دي، چې د پاکستان د امنیت ګډوډیدو لپاره د بلوڅ بیلتون غوښتونکو غورځنګ او د تحریک طالبان پاکستان وسله‌والو ملاتړ کوي.

دا په داسې حال کې ده، چې تېره ورځ سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي و، چې طالبانو یو هندی ډېپلوماټ له افغانستان څخه اېستلی دی. پر یاد ډېپلوماټ د طالبانو له مخالفو کسانو سره د لېدنو تور و، خو د طالبانو ویاند ویلي، چې د یاد ډېپلوماټ دنده په افغانستان کې پای ته رسیدلي وه.

په ننګرهار کې ځینو روغتیاپالانو او ډاکترانو نن شنبه د (وږي ۲۲مه) افغانستان انټرنشنل ته وویل چې په دې ازموینه کې ۱۵۰ پوښتنې له مخکې څخه ورکړل شوي دي او د طالبانو امربالمعروف ریاست ورته ویلي چې په ازموینه کې به له دې څخه پوښتنې راځي.

ددې پوښتونو یوه کاپي افغانستان انټرنشنل ترلاسه کړې ده، دې کې یو پوښتنه دا ده، چې په اسلام کې د نکاح مهر څومره دی او په ځواب کې لیکل شوي، چې لس زره کلدارې.

طالبانو د امربالمعروف ریاست نه یوازې په ننګرهار کې له روغتیاپلانو دیني ازموینه اخلي بلکې له دې وړاندې هم د کندهار په سپین بولدک ولسوالۍ کې یو شمیر نارینه روغتیاپالانو افغانستان انټرنشنل ته ویلي و،چې طالبانو د نارینه نرسانو د ګومارنې په موخه ازموینه اخیستې ده خو په دې ازموینه کې یوه پوښتنه د دیني مسایلو وه، چې پکې راغلي و: « د غسل فرضونه څو دي؟»

د طالبانو امربالمعروف د ازموینې په لیکل شوي متن کې زیاتې تېروتنې هم موجودې دي.

په اعلامیه کې د دې نمونه يي سروې د میتودولوژۍ په اړه ويل شوي چې د روان کال د زمري د میاشتې د صادراتو او وارداتو شمېرې یې راغونډې کړې او تحلیل کړې دي.

حال دا چې د روان کال د چنګاښ په میاشت کې د افغانستان صادرات ۱۰۴ میلیونه ډالره وو. دا نوي شمېرې ښيي چې صادرات ۴۰.۹ میلیونه ډېر شوي دي. د اعلامیې له مخې واردات یو میلیارډ او ۱۹۱. ۱ ډالرو پورته شوي دي.

په اعلامیه کې زیاته شوې چې د زمري په میاشت کې ترټولو ډېر سوداګریز توکي پاکستان، هند او عربو متحده اماراتو ته صادر شوي او ترټولو ډېر توکي له ایران، چین او پاکستان څخه راوارد شوي دي.

طالبانو همدا راز څه باندې یو زرو او ۵۰۰ کورنیو ته د ټرانسپورټي اسانتیاوو د برابرېدو خبره هم کړې. له پاکستان او ایران نه د روان زېږدیز کال د پیل راهیسې د افغانانو د اېستلو پراخ بهیر روان دی. له پاکستان نه په تېرو ۹ میاشتو کې تر ۵۰۰ زرو ډېر او له ایران نه بیا نږدې ۲ مېلیونه افغانان اېستل شوي دي.

د طالبانو په واکمنۍ کې بشري ناورین، فقر، لوږه او ناسم اقتصادي وضعیت حاکم دی. د بشري حقونو سازمانونو اندېښنه ښودلې چې د دغه کډوالو په ستنیدو سره افغانستان کې دا بشري بحران لا پسې پراخ شوی او د بې‌روزکارۍ تر څنګ د لوږې کچه هم لوړه شوې ده. طالبان که څه هم دغو تازه ستانه‌شویو ته د خدمتونو او اسانتیاوو د برابرېدو خبره کو، خو ملګرو ملتونو په وار-وار ویلي چې دغه ستانه شوي افغانان ان له لومړنیو اړتیاوو څخه هم بې برخې دي.

د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرس له مرستندویه سازمانونو او هېوادونو نه غوښتي چې له دغو تازه ستانه‌شویو سره پراخې بشري مرستې وکړي. یاد سازمان اندېښنه ښودلې که په بېړنۍ توګه دې ستنېدونکو ته مرستې ونه رسېږي، نو روان ناورین به لا ډېر شي.

افغانستان کې د یادې نړۍوالې ادارې استازي عرفات جمال تازه له پاکستانه نه غوښتنه کړې چې د افغانانو د اېستل کېدو لړۍ دې ودروي. هغه اندېښنه څرګنده کړې چې افغانستان ته په ستنیدو سره د ځینو افغانانو ژوند له خطر سره مخ کېږي.

د شاتو مچیو یو شمېر پالونکي او کاروباریان باور لري چې د کېفیت له پلوه د افغانستان شات ځانګړي دي او باید د دغه سکټور د لا ودې لپاره کار وشي. د طالبانو د معلوماتو له مخې، تر ۳ زرو ډېر کسان د شاتو مچیو پر پالنه بوخت دي.

په افغانستان کې د شین شوبي تر څنګ د بېلابېلو بوټو شات تولیدېږي او کاروباریان هیله‌من دي د بیرې شاتو د ډېر تولید لپاره باید باغونه جوړ شي.

د شاتو مچیو پالنې ډېری فارمونه د افغانستان په ختیځ په ځانګړي ډول ننګرهار او کونړ کې دي. همدا راز یادو ولایتونو کې د شاتو د پروسېس کارخونې هم شته چې څو څو ځله یې له نړۍوالو بازارونو سره د نښلېدو غوښتنې کړي دي.

د ملګرو ملتونو د خوړو او کرنې نړۍوال سازمان (FAO) هم په افغانستان کې د شاتو مچیو د پالنې او کاروبارونو د پراختیا په برخه کې د ملاتړ ګڼې پروژې ترسره کړي. دغه سازمان هیله‌مندي ښودلې چې راتلونکو کلونو کې به دا صنعت لا پراخ او پیاوړی شي.